Rối loạn vận động sau 7 năm dùng thuốc ngủ

Bà Lệ, 56 tuổi, 7 năm qua thường xuyên uống thuốc ngủ, nay bứt rứt, bác sĩ phát hiện não mất cân bằng vận động.

Bà Lệ luôn có cảm giác khó chịu ở chân, không thể giữ nguyên một tư thế quá lâu, phải cử động liên tục để dễ chịu hơn. Bà từng được chẩn đoán mắc Parkinson nhưng điều trị không bớt, đến Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP HCM kiểm tra.

Sau khi đánh giá tổng thể, bác sĩ xác định các triệu chứng của bà Lệ không phải bệnh Parkinson nguyên phát mà liên quan đến hội chứng ngoại tháp do tác dụng phụ của thuốc điều trị kéo dài. Theo bệnh sử, 7 năm qua bà Lệ sử dụng thuốc điều trị rối loạn giấc ngủ và các thuốc tác động lên hệ thần kinh.

BS.CKII Thân Thị Minh Trung, Phó khoa Thần kinh, Trung tâm Khoa học Thần kinh, cho biết hội chứng ngoại tháp - tình trạng rối loạn vận động xảy ra khi hoạt động của hệ dopamine và các vùng não kiểm soát vận động phá vỡ, thường liên quan đến tác dụng phụ của một số loại thuốc an thần. Triệu chứng phổ biến gồm cứng cơ, giảm vận động, bồn chồn không thể ngồi yên và xuất hiện các cử động bất thường vùng mặt, miệng, lưỡi.

Theo bác sĩ Minh Trung, nhiều loại thuốc điều trị tâm thần hoạt động bằng cách tác động lên hệ dopamine - chất dẫn truyền thần kinh giữ vai trò quan trọng trong kiểm soát vận động, cảm xúc và hành vi. Khi dopamine bị ức chế kéo dài, khiến sự cân bằng giữa các trung tâm vận động của não bộ bị phá vỡ, từ đó xuất hiện các rối loạn vận động gọi chung là hội chứng ngoại tháp.

Người bệnh có thể gặp nhiều biểu hiện khác nhau như run tay chân, cứng cơ, giảm vận động, bước đi chậm chạp hoặc cảm giác bồn chồn không thể ngồi yên. Một số trường hợp xuất hiện các cử động bất thường vùng mặt như nhóp nhép môi, nhai liên tục, thè lưỡi hoặc đưa lưỡi ra vào không kiểm soát.

Triệu chứng nổi bật của bà Lệ là hội chứng bồn chồn vận động (akathisia), gây cảm giác khó chịu, thôi thúc phải di chuyển liên tục và tăng lên khi cố ngồi yên. Các cử động bất thường ở miệng, lưỡi có thể là biểu hiện của rối loạn vận động muộn sau nhiều năm dùng thuốc tác động lên hệ thần kinh.

Người bệnh được đánh giá toàn diện để xác định chính xác loại thuốc gây tác dụng phụ, cân nhắc điều chỉnh liều hoặc thay thế bằng thuốc phù hợp hơn. Đồng thời, bác sĩ sử dụng thêm các thuốc kiểm soát hội chứng ngoại tháp và phục hồi chức năng vận động.

Mục tiêu điều trị nhằm giảm cảm giác bứt rứt, cải thiện khả năng vận động cũng như hạn chế tiến triển của các rối loạn vận động bất thường. Quá trình này thường kéo dài nhiều tuần đến nhiều tháng, được theo dõi sát bởi bác sĩ chuyên khoa thần kinh.

Sau khi được điều chỉnh phác đồ điều trị, tình trạng bồn chồn vận động của bà Lệ cải thiện dần, có thể ngồi yên lâu hơn, các cử động bất thường vùng miệng giảm đáng kể. Người bệnh tiếp tục được theo dõi định kỳ để đánh giá đáp ứng điều trị, điều chỉnh thuốc phù hợp.

Bác sĩ khuyến cáo, người bệnh không nên tự ý sử dụng hoặc kéo dài các thuốc điều trị mất ngủ, lo âu, trầm cảm khi chưa có chỉ định của bác sĩ. Tùy tình trạng cụ thể, bác sĩ sẽ xây dựng phác đồ cá thể phù hợp gồm thuốc, kết hợp phục hồi chức năng hoặc các kỹ thuật như kích thích từ trường xuyên sọ, liệu pháp oxy cao áp...

Khi xuất hiện các dấu hiệu như bứt rứt không thể ngồi yên, run tay chân, cứng cơ, giảm vận động hoặc các cử động bất thường ở môi, miệng, lưỡi, người bệnh cần đi khám chuyên khoa thần kinh sớm để được phát hiện và điều trị.