Nhìn lần đầu, không ít người có thể tò mò trước những quả nhỏ thuôn dài, khi chín chuyển sang màu tím đen, nằm thành từng mớ ở hàng rau quả. Giá của chúng cũng chẳng hề rẻ, có thời điểm lên tới vài trăm nghìn đồng mỗi kg. Thế nhưng với người đã quen hương vị này, cứ đến mùa là lại tìm mua bởi chỉ cần đem kho cá, kho thịt cũng đủ tạo nên một món ăn rất riêng.
Đó chính là trám đen, thứ quả quen thuộc ở nhiều vùng trung du, miền núi phía Bắc và một số khu vực miền Trung. Trám đen thuộc họ Trám, là cây thân gỗ lớn, có thể mọc tự nhiên hoặc được gây trồng tại nhiều địa phương. Quả có hình thoi, khi chín chuyển sang màu tím đen, phần thịt bên trong có vị bùi, béo đặc trưng. Mùa quả thường rơi vào những tháng cuối năm. Đây cũng là thời điểm trám tươi xuất hiện nhiều hơn trên thị trường và được người sành ăn tìm mua về chế biến.

