Trong những năm gần đây, xu hướng uống nước ép gừng pha với cốt chanh, hay còn gọi là "ginger shot", đang ngày càng phổ biến. Loại thức uống này được quảng bá rộng rãi với những lợi ích sức khỏe như tăng cường hệ miễn dịch, hỗ trợ tiêu hóa và giảm cân.
Tuy nhiên, theo bác sĩ Phạm Ánh Ngân, Bệnh viện Đại học Y Dược TPHCM - Cơ sở 3, mỗi thức uống đều có mặt tích cực cũng như các rủi ro tiềm ẩn.
"Ginger shot" thường được chế từ nước ép gừng tươi, kết hợp với nước cốt chanh hoặc thêm các nguyên liệu khác như nước ép cam, nghệ, củ dền và mật ong. Xu hướng này đặc biệt thịnh hành ở giới trẻ thành thị, những người hay uống vào buổi sáng lúc bụng đói hoặc sau khi tập luyện thể thao, nhằm bổ sung năng lượng và thanh lọc cơ thể.
Theo bác sĩ Ngân, gừng là thành phần quen thuộc trong ẩm thực và y học Việt Nam. Theo y học cổ truyền, gừng tươi (sinh khương) có vị cay, tính ấm, quy kinh phế, tỳ, vị, giúp giải cảm mạo phong hàn, giảm nôn ói, cầm ho và giải độc từ thực phẩm như cua, tôm, cá. Còn gừng khô (can khương) vị cay tính nóng, quy kinh tâm, phế, tỳ, vị, hỗ trợ ôn trung hồi dương, giảm đau bụng do lạnh, cầm tiêu chảy và giảm ho do lạnh.
Việc thêm gừng vào món ăn hay bài thuốc rất phổ biến, nhưng nếu dùng quá nhiều, có thể gây nóng bụng hoặc rát hậu môn khi đại tiện.
Khoa học hiện đại cũng chứng minh lợi ích của gừng. Nghiên cứu cho thấy thành phần gingerol chiết xuất từ gừng ở liều thấp có thể kích thích tăng nhiệt bề mặt da ở tay chân.
Gừng còn chứa các polyphenol cay như 6-shogaol, 6-gingerol và zingeron, giúp sinh nhiệt bằng cách kích hoạt tiết adrenaline. Khi kết hợp nước chanh giàu vitamin C với ép gừng giúp tăng cường miễn dịch và hỗ trợ chống oxy hóa, cải thiện tiêu hóa, giảm viêm.
Tuy nhiên, không phải ai cũng phù hợp với thức uống này. Các nghiên cứu chủ yếu dùng chiết xuất gừng ở hàm lượng thấp, trong khi tự pha gừng tươi có thể chứa nồng độ cao hơn. Điều này dễ gây kích thích hệ tiêu hóa, đặc biệt ở người mắc trào ngược dạ dày thực quản, viêm loét dạ dày hoặc các bệnh lý đường ruột. Nước chanh axit cao cũng có thể làm trầm trọng thêm tình trạng trên, gây ợ chua hoặc đau dạ dày.
Ngoài ra, gừng có thể tương tác bất lợi với thuốc chống đông máu, thuốc hạ huyết áp, thuốc chuyển hóa qua men CYP2C9 và CYP3A4 ở gan, làm giảm hiệu quả điều trị hoặc tăng tác dụng phụ.
Để an toàn, bác sĩ Ngân cho rằng mọi người nên theo dõi phản ứng cơ thể sau khi uống, như nóng rát sau xương ức, đầy hơi, chán ăn, rát hậu môn hay nổi mẩn dị ứng. Nếu xuất hiện triệu chứng, cần tham khảo ý kiến bác sĩ chuyên khoa để điều chỉnh liều lượng hoặc ngừng sử dụng.
Nếu muốn sử dụng nước ép gừng cốt chanh, hãy bắt đầu với lượng nhỏ, pha loãng và không uống lúc bụng đói nếu có vấn đề dạ dày.
