Tôi bị tăng huyết áp vô căn. Bác sĩ tư vấn giúp tôi những thói quen nào cần bỏ? Xin cảm ơn! (Nguyễn Văn Nhu - TPHCM).
BS.CKII Lâm Mỹ Dung - thành viên Hội Dinh dưỡng TPHCM tư vấn:
Tăng huyết áp thường được ví như “kẻ giết người thầm lặng” bởi bệnh có thể tiến triển trong thời gian dài mà không gây triệu chứng rõ ràng nhưng làm tăng nguy cơ đột quỵ, nhồi máu cơ tim, tổn thương mạch máu, suy thận và suy tim.
Một trong những yếu tố có thể thay đổi để kiểm soát huyết áp là chế độ ăn nhiều muối. Với người đã mắc tăng huyết áp hoặc suy tim, việc kiểm soát natri càng quan trọng vì ăn mặn có thể làm tăng giữ nước, khiến huyết áp tăng và làm tim phải hoạt động nhiều hơn.
Người bệnh tăng huyết áp và suy tim giai đoạn 1, 2 nên hạn chế dưới 5g muối/ngày, tương đương dưới 2g natri. Với suy tim giai đoạn 3, lượng muối nên dưới 4g/ngày. Người suy tim giai đoạn 4 có thể chỉ được sử dụng khoảng 2-3g muối/ngày, tùy tình trạng và chỉ định của bác sĩ, đặc biệt cần thận trọng nếu có rối loạn điện giải.
Không ít người cho rằng chỉ cần bỏ lọ muối trên bàn ăn là đủ. Tuy nhiên, natri còn “ẩn” trong nhiều loại thực phẩm và gia vị.
Người bệnh nên hạn chế hoặc tránh các thực phẩm chế biến sẵn như xúc xích, giò chả, thịt xông khói, đồ hộp; đồ ăn công nghiệp như mì ăn liền, dưa cà muối, các loại mắm, hải sản khô và nhiều món ăn ngoài hàng.
Một số thói quen cũng cần thay đổi: không chấm thêm nước mắm hoặc muối; không rưới nước mắm, nước thịt kho vào cơm và không nên cố uống hết nước canh, nước lèo khi ăn bún, phở bên ngoài. Khi mua thực phẩm đóng gói, người bệnh nên đọc kỹ thành phần natri (sodium) trên nhãn để kiểm soát tổng lượng natri đưa vào cơ thể
Bên cạnh muối, người tăng huyết cần chú ý đến chất lượng chất béo trong khẩu phần ăn.
Các thực phẩm giàu chất béo bão hòa và cholesterol như một số loại phô mai, bánh kem, bánh quy, cùng các món chiên ngập dầu và thực phẩm chế biến công nghiệp nên được hạn chế.
Thay vào đó, bạn có thể ưu tiên các nguồn chất béo không bão hòa từ dầu ô liu, dầu hạt cải, dầu lạc, dầu hướng dương, dầu mè, dầu đậu nành và dầu bắp, với lượng phù hợp.
Các thực phẩm giàu omega-3 cũng được khuyến khích trong chế độ ăn tốt cho tim mạch, chẳng hạn cá hồi, cá thu, cá mòi, hạt lanh, quả óc chó và dầu hạt cải.
Tổng lượng chất béo trong khẩu phần cũng cần được kiểm soát phù hợp với tình trạng sức khỏe và nhu cầu năng lượng của từng người.
Dinh dưỡng hợp lý không thay thế thuốc điều trị nhưng là một phần quan trọng trong kiểm soát tăng huyết áp và suy tim.
Bên cạnh chế độ ăn, người bệnh cũng cần duy trì vận động phù hợp, hạn chế rượu bia, không hút thuốc và kiểm soát căng thẳng. Việc thay đổi đồng thời nhiều yếu tố nguy cơ sẽ giúp kiểm soát bệnh tốt hơn, hạn chế biến cố tim mạch và nâng cao chất lượng cuộc sống.
