Một người phụ nữ ngoài 40 tuổi đã khiến bác sĩ Qian Zhenghong thuộc Bệnh viện Keelung Chang Gung Memorial (Đài Loan, Trung Quốc) không thể quên. Bởi vì rất mê một loại thịt vừa ngon vừa tiện lợi khi nấu nướng, bà đã hai lần mắc ung thư, lần thứ 2 còn mắc 2 bệnh ung thư cùng lúc.
Bác sĩ Qian cho biết, người phụ nữ này họ Chang, sống tại Đài Bắc (Đài Loan, Trung Quốc). Lần phát hiện ung thư đầu tiên cách lần thứ hai 7 năm. Khi ấy bà được chẩn đoán ung thư vú giai đoạn 3, đã phẫu thuật và hóa trị thành công, sức khỏe ổn định. Tuy nhiên, bà chỉ tuân thủ việc tái khám trong hơn 1 năm đầu, sau đó vì chủ quan và quá bận rộn mà bỏ luôn. Cho tới khi, cơ thể có những dấu hiệu bất thường nghiêm trọng bà mới chịu quay lại bệnh viện.
Lúc này, bà đã ngoài 40 tuổi, phát hiện mắc cùng lúc 2 bệnh ung thư: tái phát ung thư vú và mắc thêm ung thư đại trực tràng. Không chỉ vậy, bà Chang còn bị gan nhiễm mỡ nặng và tiểu đường. Theo bác sĩ Qian, đây là 2 yếu tố nguy cơ làm tăng khả năng hình thành khối u mới, trong đó tiểu đường có thể làm nguy cơ ung thư đại trực tràng tăng thêm 30%. Bác sĩ cảnh báo nếu không thay đổi thói quen sống, bà có thể đối diện cả ung thư gan trong tương lai.
Khi được hỏi kỹ, bệnh nhân mới thừa nhận mình là "tín đồ" của thịt chế biến sẵn trong nhiều năm. Bởi không những ngon mà còn tiện lợi trong chế biến, cực đa dạng, dễ mua trong cả tạp hóa, siêu thị hay cửa hàng tiện lợi, có thể để trong tủ lạnh nhiều ngày. Đặc biệt, món khoái khẩu của bà là xúc xích heo. Gần như ngày nào bà cũng ăn, mê nhất là xúc xích chiên rồi rắc ớt bột và muối bên ngoài.
Vì sao ăn nhiều thịt chế biến sẵn gây ung thư
Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), thịt chế biến sẵn như xúc xích, giăm bông, thịt xông khói, lạp xưởng… đã được xếp vào nhóm 1. Tức là nhóm có bằng chứng rõ ràng gây ung thư ở người. Nghiên cứu của Cơ quan Nghiên cứu Ung thư Quốc tế (IARC) cho thấy chỉ cần ăn 50g thịt chế biến sẵn mỗi ngày (tương đương 1 chiếc xúc xích hoặc 4 lát thịt xông khói), nguy cơ mắc ung thư đại trực tràng tăng thêm khoảng 18%.
Cơ chế chính nằm ở các chất phụ gia và hợp chất sinh ra trong quá trình bảo quản hoặc chế biến. Chẳng hạn, nitrit và nitrat được dùng để giữ màu và kéo dài hạn sử dụng có thể biến đổi thành hợp chất N-nitroso gây đột biến ADN. Khi thịt được hun khói hoặc nướng ở nhiệt độ cao, chúng còn tạo ra hydrocarbon thơm đa vòng và amin dị vòng. Đây đều là những chất đã được chứng minh liên quan tới ung thư vú, ung thư dạ dày, tụy và cả ung thư gan.
Không chỉ dừng lại ở nguy cơ ung thư, ăn quá nhiều thịt chế biến sẵn còn làm tăng cholesterol, dễ dẫn đến xơ vữa động mạch, tăng huyết áp và tiểu đường type 2. Những căn bệnh mạn tính này lại là “đòn bẩy” khiến ung thư tiến triển nhanh hơn, nguy cơ tử vong cao hơn.
Ăn bao nhiêu thịt chế biến sẵn là an toàn?
Các chuyên gia dinh dưỡng khuyến nghị, để bảo vệ sức khỏe, lượng thịt chế biến sẵn nên hạn chế càng thấp càng tốt. Mức an toàn là khoảng 30g và không nên vượt quá ngưỡng 50g 1 ngày nếu muốn khỏe mạnh.
Bác sĩ Qian Zhenghong nhắc nhở thêm, trẻ em và người béo phì, có bệnh nền tiểu đường, tim mạch càng nên cắt giảm tối đa. Nếu bắt buộc phải dùng, nên chọn loại có nhãn “ít muối”, “không nitrit”, đồng thời ăn kèm rau xanh và trái cây giàu chất xơ để hỗ trợ đào thải độc tố.
Ngoài việc tiết chế, cách chế biến cũng rất quan trọng. Không nên tiếp tục chế biến thịt chế biến sẵn ở nhiệt độ cao, nướng hay hun khói, hạn chế dầu mỡ và muối. Cũng không nên nấu chín rồi để qua đêm hay hâm nóng lại nhiều lần. Bởi chúng có thể biến chất, tăng thêm chất độc hại và nguy cơ ung thư. Đặc biệt, không nên kết hợp thịt chế biến sẵn với rượu bia bởi cồn sẽ làm tăng khả năng hình thành hợp chất N-nitroso độc hại.
Theo bác sĩ Qian, một chế độ ăn cân đối nhiều rau củ quả, ngũ cốc nguyên hạt và vận động ít nhất 30 phút mỗi ngày sẽ giúp giảm nguy cơ mắc mới cũng như tái phát ung thư. Những người đã từng mắc ung thư càng phải cẩn trọng hơn trong chế độ ăn uống, kiểm soát lượng thịt chế biến sẵn mỗi ngày.
