Nhiều người cho rằng nước gạo rang giúp chữa đau dạ dày, trào ngược hoặc tiêu diệt vi khuẩn HP. Quan điểm này có đúng không? Tôi dùng đồ uống này thay thế nước được không? (Lê Ngọc Ánh - Cầu Giấy, Hà Nội).
PGS.TS.BS Lê Xuân Hải, chuyên gia Miễn dịch Huyết học và Y học tích hợp, Viện Huyết học và Truyền máu Trung ương (Hà Nội) tư vấn:
Trong y học cổ truyền, gạo rang cháy (còn gọi là mễ căn thán) được xem là bài thuốc đơn giản giúp làm ấm bụng, hỗ trợ tiêu hóa và cầm tiêu chảy.
Khi hạt gạo được rang đến độ cháy sém thích hợp, một phần tinh bột sẽ bị biến đổi cấu trúc, tạo thành dạng than sinh học đơn giản với khả năng hấp phụ nhất định. Nhờ đặc tính này, nước gạo rang có thể hỗ trợ hấp thu một phần khí hơi, độc tố hoặc các sản phẩm lên men trong đường ruột, từ đó giảm cảm giác chướng bụng, đầy hơi và khó chịu sau ăn.
Ngoài ra, thức uống này còn có thể làm dịu cảm giác nóng rát ở người bị trào ngược hoặc dư thừa dịch vị nhờ cơ chế hấp phụ vật lý, dù không làm thay đổi độ axit của dạ dày.
Theo Đông y, gạo tẻ sao cháy có vị đắng nhẹ, tính ấm, tác động vào tỳ vị, thường được sử dụng để hỗ trợ tiêu thực, giảm tiêu chảy và cải thiện các triệu chứng rối loạn tiêu hóa nhẹ.
Dù mang lại lợi ích nhất định nhưng nước gạo rang chỉ là biện pháp hỗ trợ, không có tác dụng điều trị các bệnh lý tiêu hóa.
Đặc biệt, nhiều người lầm tưởng nước gạo rang có thể tiêu diệt vi khuẩn HP gây viêm loét dạ dày. Thực tế, vi khuẩn HP cư trú sâu dưới lớp nhầy niêm mạc dạ dày nên không thể bị loại bỏ bằng các biện pháp dân gian. Người bệnh cần tuân thủ phác đồ điều trị chuyên khoa khi có chỉ định của bác sĩ.
Ngoài ra, bạn cũng không nên uống nước gạo rang thường xuyên trong thời gian dài. Do có tính hấp phụ, than gạo có thể làm giảm hấp thu một số vitamin, khoáng chất và enzyme tiêu hóa từ thức ăn, từ đó làm tăng nguy cơ táo bón hoặc thiếu hụt dinh dưỡng.
Cách làm nước gạo rang đúng cách
Để hạn chế tạo ra các chất không có lợi cho sức khỏe khi rang gạo cháy quá mức, bạn chọn gạo trắng thông thường, ngâm nước khoảng 1-2 giờ rồi vo rửa kỹ và để ráo nước.
Tiếp đó, rang gạo trên lửa nhỏ trong chảo dày, đảo liên tục đến khi hạt gạo chuyển màu nâu đậm hoặc cháy sém. Không nên rang thành tro hoặc cháy đen hoàn toàn vì có thể làm giảm hiệu quả và tăng nguy cơ xuất hiện các hợp chất không có lợi cho sức khỏe.
Khi sử dụng, lấy khoảng 2-3 thìa cà phê gạo rang cháy hãm với 200ml nước sôi trong 10-15 phút, sau đó gạn lấy nước uống khi còn ấm. Người dùng không nên ăn hoặc nhai quá nhiều hạt gạo cháy vì có thể gây kích thích niêm mạc tiêu hóa và làm tăng nguy cơ táo bón.
Lưu ý, nước gạo rang chỉ phù hợp để hỗ trợ trong những trường hợp đầy bụng, khó tiêu, tiêu chảy nhẹ hoặc nghi ngờ ngộ độc thực phẩm mức độ nhẹ. Nếu các triệu chứng kéo dài, tái phát nhiều lần hoặc xuất hiện các dấu hiệu như đau bụng dữ dội, nôn nhiều, sốt, đi ngoài ra máu hoặc sụt cân bất thường, người bệnh cần đến cơ sở y tế để được thăm khám và điều trị kịp thời.
