Loét dạ dày do HP kháng thuốc: Điều trị hiệu quả với phác đồ 4 thuốc

Vi khuẩn Helicobacter pylori (HP) là một trong những nguyên nhân hàng đầu gây viêm loét dạ dày tá tràng, đồng thời cũng là tác nhân dẫn đến nguy cơ chảy máu tiêu hóa, thậm chí là ung thư dạ dày. Ở Việt Nam, tỷ lệ nhiễm HP khoảng 70-80% tùy theo từng nghiên cứu và không phải trường hợp nào nhiễm vi khuẩn HP đều cần điều trị.

Những trường hợp cần điều trị là những trường hợp nhiễm vi khuẩn HP đi kèm với các triệu chứng bệnh lý dạ dày và tổn thương trong dạ dày như viêm, loét, hoặc có yếu tố nguy cơ làm tăng khả năng ung thư dạ dày.

Tuy vậy, việc điều trị vi khuẩn HP ngày nay là một câu chuyện không đơn giản. Vi khuẩn HP trước đây từ những năm 2000 rất nhạy cảm với kháng sinh nên dễ tiêu diệt. Ngày nay, tình hình kháng kháng sinh tại Việt Nam rất cao nên việc điều trị diệt HP ngày càng trở nên khó khăn.

Trường hợp của bệnh nhân Nguyễn Thị V. (54 tuổi, Hà Nội) là minh chứng rõ nét cho tình trạng kháng thuốc của vi khuẩn HP. Ngày 16/7/2024, bà V. đến Khoa tiêu hóa - Bệnh viện Đa khoa Quốc tế Thu Cúc trong tình trạng đau âm ỉ vùng thượng vị, chướng bụng, không sốt, không nôn.

Qua thăm khám, bác sĩ ghi nhận ổ loét tại góc bờ cong nhỏ dạ dày kích thước 1,5cm, có cục máu đông và đang rỉ máu, kèm theo dương tính với vi khuẩn HP. Trường hợp của bà V là trường hợp nhiễm HP đi kèm với ổ loét nặng vì vậy cần phải được điều trị loét kèm theo diệt trừ HP.

Tại bệnh viện ĐKQT Thu Cúc, bà đã được các bác sĩ xử lý cầm máu ổ loét, tuy nhiên, bà V có nguyện vọng chuyển viện khác để tiếp tục điều trị.

Đại diện Bệnh viện ĐKQT Thu Cúc cho biết, tại bệnh viện khác nơi bà V chuyển đến, bà V. được áp dụng phác đồ 3 thuốc gồm PPI, Klacid và Amoxicillin trong 14 ngày nhưng các triệu chứng không giảm đáng kể.

Đến tháng 10/2024, bà V quay lại Bệnh viện ĐKQT Thu Cúc để được khám lại. Sau khi kiểm tra, các bác sĩ nhận thấy vết loét cũ chưa liền sẹo, còn phù nề và có nhiều giả mạc, đồng thời xét nghiệm HP vẫn cho kết quả vẫn dương tính. Đây là một ca điển hình cho thấy sự thất bại của phác đồ điều trị do vi khuẩn HP đã kháng thuốc.

Sử dụng phác đồ 4 thuốc trong điều trị vi khuẩn HP kháng thuốc

Sau khi đánh giá bệnh tình của bà V, Bệnh viện Đa khoa Quốc tế Thu Cúc đã chỉ định điều trị cho bà V bằng phác đồ mới gồm 4 thuốc PPI + Bismuth + Tetracycline + Metronidazole trong 14 ngày liên tiếp. Bà V. tuân thủ điều trị theo đúng hướng dẫn.

Kết thúc liệu trình, các triệu chứng khó chịu như đau bụng, đầy hơi, buồn nôn không còn, ăn uống ngon miệng hơn, giấc ngủ cũng cải thiện rõ rệt. Ngày 20/3, khi nội soi kiểm tra lại, vết loét tại dạ dày đã liền sẹo, không còn phù nề hay giả mạc. Đồng thời, xét nghiệm HP đã cho kết quả âm tính.

Tổng thư ký hội khoa học tiêu hóa Việt Nam, PGS.TS. Vũ Văn Khiên, đồng thời cũng là Phó giám đốc phụ trách nội soi tiêu hóa Bệnh viện ĐKQT Thu Cúc kiêm Phó Chủ tịch Hội tiêu hóa Việt Nam cho biết, năm 2022, Hội khoa học tiêu hóa Việt Nam đã đưa ra đồng thuận chẩn đoán và điều trị tiệt trừ HP, với khuyến cáo nên sử dụng phác đồ 4 thuốc chứa Bismuth.

"Vận dụng cụ thể trên bệnh nhân này, chúng tôi đã sử dụng phác đồ 4 thuốc chứa Bismuth trong 14 ngày và kết quả rất tuyệt vời. Ổ loét liền sẹo và đã tiệt trừ vi khuẩn HP", ông cho biết.

PGS.TS. Vũ Văn Khiên cho biết thêm, theo khuyến cáo Hội tiêu hóa Việt Nam cũng như thế giới khi mà tỷ lệ kháng kháng sinh clarithromycin tại vùng dân cư trên 20% thì cần cân nhắc khi sử dụng phác đồ điều trị. Hiện nay, tình trạng kháng thuốc của HP tại Việt Nam đang gia tăng (Kháng clarithromycin: 34%, kháng Metronidazole: 70%), nên các phác đồ 3 thuốc (PPI+ Amoxicillin Và Klacid) đã giảm hiệu quả diệt trừ HP và làm cho ổ loét không liền sẹo. Hội Khoa học Tiêu hóa Việt Nam khuyến cáo nên sử dụng phác đồ 4 thuốc chứa Bismuth như một lựa chọn ưu tiên trong các trường hợp điều trị thất bại.

Bệnh viện Đa khoa Quốc tế Thu Cúc là một trong số những bệnh viện tiên phong cập nhật các phác đồ mới nhất trong và ngoài nước trong điều trị HP nói riêng cũng như bệnh lý tiêu hóa nói chung nhằm đảm bảo tối ưu hiệu quả điều trị, hạn chế tối đa tình trạng kháng thuốc.

PGS Khiên cho biết, phần lớn các bệnh nhân điều trị tại đây đều có hiệu quả sau 1 đợt điều trị tích cực bằng các phác đồ theo chuẩn quốc tế. Tuy nhiên, có cá biệt một số bệnh nhân không đáp ứng với phác đồ điều trị kinh điển do tình trạng kháng thuốc mạnh sẽ được các bác sĩ chỉ định tiếp tục với những phác đồ đặc hiệu mới.