Tiến sĩ Ngô Đức Phương, Viện trưởng Viện Khoa học thuốc nam cho biết, sa kê có nguồn gốc từ các đảo ở Thái Bình Dương và được trồng phổ biến ở miền nam Việt Nam từ khá lâu. Cây sinh trưởng khỏe, tán rộng nên ngoài lấy quả còn được trồng làm bóng mát.
Ở nhiều quốc gia nhiệt đới, sa kê từng được gọi là "quả bánh mì" vì khi nướng, phần thịt quả có mùi thơm và kết cấu khá giống bánh mì, đồng thời giàu tinh bột nên từng là nguồn lương thực quan trọng của người dân.
Ở Việt Nam, quả sa kê non có thể chế biến thành nhiều món như luộc, hấp, nấu cà ri, nấu canh xương, chiên giòn hoặc làm bánh. Khi chín, thịt quả bở, thơm và có vị ngọt nhẹ. Thời kỳ khó khăn, quả sa kê từng được dùng thay một phần cơm hoặc khoai trong bữa ăn nhờ hàm lượng tinh bột khá cao.
“Về mặt dinh dưỡng, sa kê chứa nhiều carbohydrat phức hợp, chất xơ, vitamin C, kali và một số vitamin nhóm B. Nhờ giàu chất xơ nên quả giúp tạo cảm giác no lâu và hỗ trợ hoạt động của hệ tiêu hóa. Đây là loại thực phẩm khá phù hợp nếu được chế biến hợp lý trong một chế độ ăn cân đối”, Tiến sĩ Phương thông tin.
Chuyên gia cũng cho biết, nếu quả sa kê nổi bật về giá trị thực phẩm thì lá sa kê lại là “đối tượng” được nghiên cứu khá nhiều trong lĩnh vực dược liệu.
Các nghiên cứu ghi nhận lá chứa flavonoid, prenylflavonoid và nhiều hợp chất phenolic có hoạt tính sinh học. Một số nghiên cứu thực nghiệm ghi nhận chiết xuất lá sa kê có khả năng chống oxy hóa, chống viêm, hỗ trợ điều hòa đường huyết và bảo vệ tim mạch.
Ở một số nước châu Á, lá sa kê còn được sử dụng trong y học dân gian để hỗ trợ người mắc tăng huyết áp hoặc đái tháo đường. Tuy nhiên, Tiến sĩ Phương nhấn mạnh phần lớn các nghiên cứu vẫn đang ở giai đoạn tiền lâm sàng hoặc quy mô nhỏ.
Do đó, người bệnh tăng huyết áp hoặc đái tháo đường cần tuân thủ phác đồ điều trị của bác sĩ. Lá sa kê chỉ nên được xem là biện pháp hỗ trợ, đồng thời cần theo dõi huyết áp hoặc đường huyết để tránh ảnh hưởng khi dùng cùng thuốc. Người dân tuyệt đối không coi nước lá sa kê như một “nước thần” rồi uống thay nước lọc mỗi ngày.
Người đang sử dụng thuốc hạ huyết áp hoặc điều trị đái tháo đường nên trao đổi với bác sĩ trước khi dùng thường xuyên, vì về lý thuyết lá sa kê có thể làm tăng tác dụng của thuốc.
Ngoài ra, phụ nữ mang thai, phụ nữ cho con bú hoặc người mắc bệnh mạn tính cũng không nên tự ý sử dụng kéo dài khi chưa có hướng dẫn chuyên môn.
