Ông N.V.A (50 tuổi, Hà Nội) nhập viện trong tình trạng mệt mỏi kéo dài, khó thở khi gắng sức và phù nhẹ ở hai chi dưới. Bệnh nhân cho biết, đã được chẩn đoán mắc đái tháo đường từ nhiều năm trước nhưng chủ quan nghĩ đây là tình trạng dư thừa đường trong máu nên uống thuốc thất thường.
Mỗi khi thấy cơ thể có vẻ bình thường, ông A. lại tự ý ngừng thuốc. Gần đây, tình trạng tức ngực và khó thở ngày càng gia tăng, ông mới quyết định đi bệnh viện để thăm khám. Qua kiểm tra, các bác sĩ phát hiện cơ tim của ông đã bị xơ hóa.
Đáng lo ngại, dù ông A. chưa có tiền sử bị tăng huyết áp hay xuất hiện các cơn đau thắt ngực đặc trưng của bệnh mạch vành, tổn thương cơ tim do đái tháo đường đã âm thầm tiến triển và đẩy người bệnh vào giai đoạn suy tim.
Tiến sĩ, bác sĩ Tạ Quang Thành, Phó Giám đốc Bệnh viện Lão khoa Hà Nội cho biết, trường hợp của ông A khá điển hình cho việc người bệnh đái tháo đường có nguy cơ mắc bệnh tim mạch.
“Nhiều nghiên cứu dịch tễ học quy mô lớn trên phạm vi quốc tế chỉ ra rằng người mắc đái tháo đường có nguy cơ bệnh mạch vành, nhồi máu cơ tim, đột quỵ và suy tim cao hơn từ 2 đến 4 lần. Mức độ nguy cơ này tùy thuộc vào từng nhóm tuổi, giới tính cũng như tổng thời gian mà người bệnh chung sống với căn bệnh này”, Tiến sĩ Thành nói.
Cơ chế của mối liên quan này bắt nguồn từ tình trạng tăng đường huyết mạn tính dẫn đến tổn thương nội mạc mạch máu. Khi lượng glucose tăng kéo dài sẽ làm giảm nitric oxide (NO) gây mất khả năng giãn mạch, đồng thời tăng stress oxy hóa, hoạt hóa protein kinase C và tăng phản ứng viêm nội mạc. Hệ quả là nội mạc mạch máu mất chức năng bảo vệ, tạo điều kiện cho cholesterol thấm vào thành mạch và hình thành mảng xơ vữa.
Ngoài ra, bệnh đái tháo đường còn thúc đẩy xơ vữa động mạch nhanh hơn. Do đó, hiện tượng xơ vữa xuất hiện sớm hơn, gây tổn thương ở nhiều nhánh động mạch vành khiến mảng xơ vữa dễ nứt vỡ hơn.
Đáng chú ý, bệnh cơ tim do đái tháo đường có thể khiến người bệnh xuất hiện phì đại thất trái, xơ hóa cơ tim, rối loạn chức năng tâm trương và tiến triển thành suy tim ngay cả khi chưa có tăng huyết áp hoặc bệnh mạch vành.
“So với người không mắc bệnh, các trường hợp bị đái tháo đường có nguy cơ nhồi máu cơ tim tái phát, đột quỵ, suy tim, rung nhĩ, bệnh động mạch ngoại biên, tử vong do bệnh tim mạch và tử vong sau nhồi máu cơ tim cao hơn”, Tiến sĩ Thành nhấn mạnh.
Cách nào giảm nguy cơ biến chứng
ThS.BS Phan Diễm Quỳnh, Khoa Đái tháo đường, Bệnh viện Nội tiết Trung ương nhấn mạnh, bảo vệ sức khỏe tim mạch là mục tiêu quan trọng trong quá trình điều trị bệnh đái tháo đường.
Để giảm nguy cơ biến chứng, người bệnh cần kiểm soát tốt đường huyết bằng cách dùng thuốc đúng theo chỉ định, theo dõi đường huyết thường xuyên, tái khám đúng hẹn và kiểm tra chỉ số HbA1c định kỳ. Đồng thời, người bệnh cần duy trì huyết áp và mỡ máu ở mức mục tiêu thông qua chế độ ăn hợp lý, sử dụng thuốc theo hướng dẫn của bác sĩ và kiểm tra sức khỏe định kỳ.
"Người bệnh nên ưu tiên rau xanh, trái cây ít ngọt, ngũ cốc nguyên hạt, cá, thịt nạc và các loại đậu; hạn chế đồ ăn nhiều đường, nhiều chất béo, thực phẩm chế biến sẵn và rượu bia. Bên cạnh đó, cần duy trì hoạt động thể lực ít nhất 150 phút mỗi tuần, giữ cân nặng hợp lý và tuyệt đối không hút thuốc lá", bác sĩ Quỳnh thông tin.
Đặc biệt, các bác sĩ cũng lưu ý, người bệnh cần đến ngay cơ sở y tế khi xuất hiện các dấu hiệu như đau tức ngực kéo dài, khó thở, đột ngột yếu hoặc liệt tay chân, méo miệng, nói khó, choáng ngất hoặc đau chân dữ dội kèm lạnh, tím tái vì đây có thể là biểu hiện của các biến chứng tim mạch cấp tính.
