Cuộc sống bận rộn khiến không ít người duy trì những thói quen có hại như thức khuya, thường xuyên ăn đồ chiên rán, cay nóng hoặc căng thẳng kéo dài. Theo quan điểm của y học cổ truyền, đây đều là những yếu tố dễ khiến "gan hỏa vượng", "gan khí uất kết", từ đó ảnh hưởng đến hoạt động của tỳ vị (hệ tiêu hóa).
Khi gan và tỳ vị mất cân bằng, cơ thể có thể xuất hiện nhiều biểu hiện như miệng đắng, khô mắt, đầy bụng sau ăn, khó tiêu, da xỉn màu, mệt mỏi hoặc ngủ không ngon.
Đông y cho rằng ngoài việc điều chỉnh chế độ sinh hoạt, một số loại trà thảo dược có thể góp phần hỗ trợ sơ can, dưỡng gan, đồng thời cải thiện chức năng tiêu hóa. Dưới đây là 2 loại trà được sử dụng khá phổ biến.
1. Trà ô mai - dâu tằm - trần bì - táo gai - hoa hồng: Vừa thư gan vừa giảm đầy bụng
Nếu thường xuyên thức khuya, áp lực công việc lớn hoặc dễ cáu gắt, loại trà này được xem là một trong những lựa chọn phù hợp theo Đông y.
Sự kết hợp của các nguyên liệu mang đến nhiều công dụng khác nhau:
Dâu tằm được cho là có tác dụng dưỡng âm, bổ huyết, hỗ trợ nuôi dưỡng gan sau thời gian thức khuya kéo dài. Ô mai giúp liễm hỏa, làm dịu cảm giác khô miệng do nóng trong.
Hoa hồng khô có tác dụng sơ can, lý khí, hỗ trợ giải tỏa căng thẳng và cảm xúc bị dồn nén.
Táo gai và trần bì giúp tiêu thực, hành khí, giảm đầy bụng, hỗ trợ tiêu hóa các bữa ăn nhiều dầu mỡ.
Điểm đặc biệt của loại trà này là vừa giúp điều hòa khí huyết theo quan điểm Đông y, vừa hỗ trợ hệ tiêu hóa nên khá thích hợp với người hay đầy bụng sau bữa ăn, ăn uống khó tiêu hoặc sắc mặt kém tươi tắn.
Cách chuẩn bị:
Nguyên liệu:
2 quả ô mai (mơ muối khô)
6g dâu tằm khô
4g vỏ quýt khô (trần bì)
5g táo gai khô, 4 bông hoa hồng khô
600ml nước
Cách thực hiện"
Ngâm vỏ quýt trong nước ấm khoảng 10 phút rồi cạo bỏ lớp cùi trắng bên trong để giảm vị đắng. Rửa sạch tất cả nguyên liệu dưới vòi nước để loại bỏ bụi bẩn. Cho ô mai, dâu tằm, trần bì và táo gai vào ấm cùng 600ml nước, đun sôi rồi hạ nhỏ lửa, nấu khoảng 12 phút.
Sau đó cho hoa hồng vào, đậy nắp hãm thêm khoảng 3 phút để tinh dầu và hương thơm tiết ra. Lọc lấy nước, uống khi còn ấm.
2. Nước đậu đen - hạt sen - táo đỏ - kỷ tử: Thức uống thiên về bồi bổ
Không giống hai loại trà trên thiên về thanh nhiệt và sơ gan, nước đậu đen kết hợp hạt sen, táo đỏ và kỷ tử lại được xếp vào nhóm thức uống dưỡng gan theo hướng bồi bổ.
Theo lý luận Đông y, đậu đen giúp bổ gan, bổ thận, hỗ trợ nuôi dưỡng khí huyết. Kỷ tử có tác dụng dưỡng âm, bổ gan, hỗ trợ cải thiện tình trạng mệt mỏi và hoa mắt. Táo đỏ và hạt sen giúp kiện tỳ, bổ khí, hỗ trợ tiêu hóa và hấp thu.
Đây là thức uống phù hợp hơn với người có thể trạng yếu, hay mệt mỏi, ngủ không sâu giấc, sắc mặt nhợt nhạt hoặc thường xuyên cảm thấy thiếu năng lượng.
Theo Đông y, khi gan huyết được nuôi dưỡng đầy đủ, cơ thể cũng ít gặp tình trạng gan hỏa bốc lên, đồng thời chức năng của tỳ vị cũng hoạt động hiệu quả hơn.
Cách chuẩn bị
Nguyên liệu:
20g đậu đen
12g hạt sen khô
2 quả táo đỏ
6g kỷ tử
700ml nước
Cách thực hiện: Ngâm đậu đen khoảng 1 giờ trước khi nấu. Rửa sạch hạt sen, nếu sợ đắng có thể bỏ tâm sen. Táo đỏ bỏ hạt để giảm tính nóng. Cho đậu đen, hạt sen và táo đỏ vào nồi cùng nước, đun nhỏ lửa khoảng 25 phút cho đến khi đậu mềm. Sau đó cho kỷ tử vào, nấu thêm khoảng 5 phút rồi tắt bếp. Uống khi nước còn ấm.
Chăm sóc gan không chỉ phụ thuộc vào trà thảo dược
Các chuyên gia lưu ý, những bài trà trên chủ yếu dựa trên lý luận của y học cổ truyền và chỉ mang tính hỗ trợ. Hiện chưa có bằng chứng khoa học đủ mạnh chứng minh các loại trà này có thể "thải độc gan" hay điều trị các bệnh lý về gan.
Muốn gan khỏe lâu dài, điều quan trọng vẫn là xây dựng lối sống lành mạnh như hạn chế rượu bia, ngủ đủ giấc, duy trì cân nặng hợp lý, ăn nhiều rau xanh, trái cây, tập luyện đều đặn và khám sức khỏe định kỳ.
Nếu xuất hiện các dấu hiệu như vàng da, vàng mắt, đau vùng hạ sườn phải, nước tiểu sẫm màu hoặc men gan tăng cao, người bệnh nên đến cơ sở y tế để được kiểm tra và điều trị kịp thời, thay vì chỉ sử dụng các loại trà dưỡng sinh.
