Khi nào xạ trị ung thư tuyến tiền liệt?

Ung thư tuyến tiền liệt thường xuất phát từ các tế bào tăng sinh bất thường ở tuyến tiền liệt, tuyến nhỏ nằm sau xương mu, dưới bàng quang của nam giới, có chức năng tạo tinh dịch, hỗ trợ quá trình sinh sản.

Theo ghi nhận của Golobocan năm 2022, Việt Nam có hơn 5.800 ca mắc mới ung thư tuyến tiền liệt. Đây là một trong 10 bệnh ung thư phổ biến ở Việt Nam.

ThS.BS Vương Ngọc Dương, Phó khoa Xạ trị, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh Hà Nội, cho biết bệnh hay gặp ở nam giới trên 50 tuổi, diễn tiến chậm, âm thầm nên chủ yếu được phát hiện ở giai đoạn muộn, khiến điều trị khó khăn. Người bệnh ung thư tuyến tiền liệt hiện được điều trị theo các phác đồ cá thể hóa dựa trên tuổi tác, giai đoạn bệnh, phân nhóm nguy cơ, tình trạng sức khỏe... Xạ trị có thể được chỉ định trong một số trường hợp dưới đây.

Giai đoạn khu trú

Khi khối u còn tại chỗ hoặc tại vùng, xạ trị có thể được sử dụng như phương pháp điều trị chính với mục đích triệt căn. Trường hợp người bệnh không đồng ý phẫu thuật hoặc khó khăn, rủi ro trong phẫu thuật, gây mê ... bác sĩ thường ưu tiên xạ trị.

Các kỹ thuật hiện đại như xạ trị điều biến liều (IMRT), xạ trị điều biến thể tích vòng cung (VMAT), xạ trị dưới hướng dẫn hình ảnh (IGRT) giúp tập trung liều cao vào khối u, đồng thời giảm ảnh hưởng đến trực tràng, bàng quang, mô lành xung quanh.

Sau phẫu thuật cắt tuyến tiền liệt

Một số người bệnh có nguy cơ tái phát cao sau phẫu thuật như diện cắt dương tính, khối u xâm lấn rộng.... Bác sĩ có thể chỉ định xạ trị bổ trợ nhằm tiêu diệt các tế bào ung thư còn sót lại ở vùng chậu, giảm nguy cơ tái phát tại chỗ.

Chỉ định xạ trị sau phẫu thuật được cá thể hóa dựa trên kết quả giải phẫu bệnh và các yếu tố nguy cơ của từng người bệnh.

Bệnh tiến triển tại chỗ hoặc di căn gần

Khi khối u đã lan ra ngoài tuyến tiền liệt hoặc có hạch vùng chậu, bác sĩ chỉ định điều trị đa mô thức bằng xạ trị kết hợp liệu pháp nội tiết. Xạ trị có vai trò hỗ trợ tăng hiệu quả kiểm soát bệnh, giảm nguy cơ tái phát, kéo dài thời gian sống.

Bệnh di căn xương

Xương là vị trí di căn thường gặp nhất của ung thư tuyến tiền liệt. Người bệnh có thể xuất hiện đau xương kéo dài, nguy cơ gãy xương bệnh lý hoặc chèn ép tủy sống. Xạ trị góp phần giảm nhẹ triệu chứng, giảm đau đồng thời cải thiện khả năng vận động cho người bệnh.

Với các tổn thương di căn số lượng ít, bác sĩ có thể cân nhắc các kỹ thuật xạ trị định vị thân (SBRT) nhằm kiểm soát tổn thương chính xác hơn.

Theo bác sĩ Dương, xạ trị tuyến tiền liệt là kỹ thuật khó, đòi hỏi công nghệ hiện đại, có độ chính xác cao do vị trí tuyến này nằm sâu trong vùng chậu, sát nhiều cơ quan quan trọng như bàng quang, trực tràng, niệu đạo, bó mạch thần kinh chi phối chức năng tiểu tiện và sinh dục.

Trong quá trình điều trị, tuyến tiền liệt có thể di lệch nhẹ theo tình trạng chứa nước tiểu của bàng quang hoặc khí trong trực tràng. Do đó, việc xác định chính xác vị trí khối u, kiểm soát liều bức xạ là yếu tố then chốt giúp tiêu diệt tế bào ung thư, đồng thời hạn chế tối đa tổn thương các mô lành xung quanh.

Trước khi điều trị, người bệnh được chụp mô phỏng, lập kế hoạch xạ trị trên hệ thống máy tính chuyên dụng, tính toán chính xác liều xạ và số buổi điều trị.

Mỗi lần xạ trị thường kéo dài khoảng 15-30 phút. Liệu trình có thể kéo dài từ vài ngày đến vài tuần tùy mục tiêu điều trị, kỹ thuật áp dụng. Người bệnh cần tuân thủ đầy đủ lịch điều trị, tái khám định kỳ tại bệnh viện, thông báo cho bác sĩ nếu xuất hiện các triệu chứng bất thường trong quá trình xạ trị.