'Duy trì doanh nghiệp gia đình khó hơn phân chia tài sản'
Theo chuyên gia Boston Consulting Group, trong số các doanh nghiệp gia đình được gây dựng thành công, khoảng 30% duy trì được tới thế hệ thứ hai và chỉ khoảng 13% tới thế hệ thứ ba.
Thông tin được chia sẻ tại tọa đàm "Kiến tạo nền móng - Khởi dựng tương lai" do VietinBank tổ chức tại TP HCM ngày 16/9, với sự tham gia của lãnh đạo ngân hàng, chuyên gia Boston Consulting Group (BCG), AFA, I.C.M.L cùng đại diện doanh nghiệp và khách hàng ưu tiên.
Theo BCG, tài sản tài chính toàn cầu tăng 10,7% trong giai đoạn 2024-2025. Việt Nam cũng được xếp trong nhóm thị trường mới nổi có tốc độ gia tăng tài sản tài chính đáng chú ý trong những năm tới.
Song song với quá trình tích lũy tài sản, nhiều doanh nghiệp Việt Nam đang tiến gần giai đoạn chuyển tiếp từ thế hệ sáng lập sang thế hệ kế cận. Phân tích tại tọa đàm cho thấy khoảng 60-70% doanh nghiệp trong nước vẫn do thế hệ sáng lập chi phối, trong khi tỷ lệ do thế hệ tiếp theo lãnh đạo còn thấp. Độ tuổi trung vị của nhóm sáng lập khoảng 60 tuổi khiến nhu cầu chuẩn bị kế hoạch kế nhiệm ngày càng rõ hơn.
Ông Trần Công Quỳnh Lân, Phó tổng giám đốc VietinBank phát biểu khai mạc sự kiện. Ảnh: VietinBank
Theo chuyên gia của BCG, việc duy trì một doanh nghiệp gia đình qua nhiều thế hệ là bài toán phức tạp, khó hơn việc phân chia tài sản. Bởi quá trình này phải đồng thời xử lý việc chuyển giao quyền ra quyết định, trách nhiệm, vai trò trong doanh nghiệp và những giá trị đã được gây dựng qua nhiều năm.
Các chuyên gia tại tọa đàm đề xuất bốn cấu phần cần chuẩn bị song song gồm gia sản liên thế hệ, năng lực của người kế cận, cơ chế quản trị và văn hóa gia đình. Trong đó, thế hệ kế tiếp cần được chuẩn bị theo một lộ trình bài bản, từ giáo dục, trải nghiệm nghề nghiệp bên ngoài đến tham gia từng bước vào doanh nghiệp trước khi đảm nhận vai trò quản trị hoặc điều hành.
Đại diện BCG mở đầu phiên 1 của tọa đàm "Kiến tạo nền móng - Khởi dựng tương lai". Ảnh: VietinBank
Ở góc độ quản trị, AFA cho rằng quyền sở hữu cần đi cùng trách nhiệm bảo vệ tài sản chung của gia đình qua nhiều thế hệ. Ba vai trò sở hữu, quản trị và điều hành nên được phân định rõ, nhằm hạn chế xung đột và tăng tính chuyên nghiệp trong doanh nghiệp.
Chuyên gia cũng đề cập, các gia đình có thể áp dụng Hiến chương gia đình (Family Constitution). Văn bản này có thể quy định tầm nhìn, giá trị chung, cấu trúc sở hữu, cơ chế hội đồng gia đình, tiêu chuẩn lựa chọn người kế nhiệm, nguyên tắc thành viên tham gia doanh nghiệp và cách xử lý xung đột. Cách tiếp cận này coi chuyển giao là một quá trình cần chuẩn bị trong nhiều năm, thay vì một sự kiện diễn ra tại một thời điểm.
Các diễn giả tham dự tọa đàm "Tầm nhìn chiến lược cho thế hệ kế thừa". Ảnh: VietinBank
Ông Nguyễn Hoàng Anh, luật sư sáng lập kiêm Giám đốc điều hành I.C.M.L, nhận định quản lý gia sản tại Việt Nam vẫn là lĩnh vực tương đối mới, trong khi nhu cầu kế thừa và chuyển giao sẽ ngày càng lớn. Theo ông, các giải pháp cần được đặt trong khuôn khổ pháp lý phù hợp và có sự phối hợp giữa nhiều năng lực chuyên môn.
Sự dịch chuyển từ quản lý tài sản sang quản trị gia sản cũng đặt ra yêu cầu mới đối với các tổ chức tài chính. Tại sự kiện, VietinBank giới thiệu cách tiếp cận kết nối ba cấu phần Family - Business - Wealth. Theo ngân hàng, nhu cầu của một gia đình sở hữu doanh nghiệp thường trải rộng từ tài chính cá nhân, đầu tư và bảo vệ tài sản đến hoạt động kinh doanh, quản trị và kế hoạch chuyển giao.
Ông Lê Việt Đức, Giám đốc Khối bán lẻ của VietinBank chia sẻ tại tọa đàm. Ảnh: VietinBank
Thay vì cung cấp từng sản phẩm riêng lẻ, VietinBank định vị vai trò "One Financial Partner - Một đầu mối, Một hành trình, Một hệ sinh thái", nhằm kết nối các năng lực chuyên môn trong cùng một hệ sinh thái dịch vụ, phục vụ xuyên suốt nhu cầu của gia đình và doanh nghiệp.
Đại diện ngân hàng cho biết mục tiêu là đồng hành cùng khách hàng không chỉ trong các nhu cầu tài chính hiện tại mà cả những giai đoạn quan trọng như phát triển tài sản, chuyển giao doanh nghiệp và chuẩn bị cho thế hệ kế tiếp.
Theo mô hình này, thế hệ sáng lập tập trung vào gây dựng, phát triển và chuẩn bị chuyển giao, trong khi thế hệ kế cận cần từng bước tham gia, phát triển năng lực độc lập và tạo ra giá trị mới. Chính vì vậy, kế thừa không đơn thuần là nhận lại tài sản của thế hệ trước mà cần có năng lực và không gian để vừa tiếp nối những giá trị cốt lõi, vừa tạo ra những giá trị mới phù hợp với bối cảnh của mình.
"Chúng tôi hy vọng sẽ trở thành bạn đồng hành luôn hiện diện tại những cột mốc quan trọng của gia đình và doanh nghiệp, từ gây dựng, bảo vệ và phát triển tài sản đến chuẩn bị kế thừa và chuyển giao cho thế hệ tiếp theo", đại diện Ban lãnh đạo VietinBank chia sẻ.
