Trả lời:
Quạt hơi nước là thiết bị làm mát phổ biến trong mùa nóng nhờ khả năng hạ nhiệt nhanh, chi phí thấp. Tuy nhiên, nếu sử dụng không đúng cách, đặc biệt trong không gian kín hoặc kéo dài nhiều giờ, thiết bị làm suy giảm chất lượng không khí, tăng nguy cơ mắc bệnh hô hấp.
Về nguyên lý, quạt hơi nước làm mát bằng cách khuếch tán hạt nước siêu nhỏ vào không khí. Khi hoạt động liên tục trong phòng kín, độ ẩm tăng nhanh, vượt ngưỡng an toàn (trên 70%), khiến không khí rơi vào trạng thái "bão hòa ẩm". Đây là điều kiện lý tưởng để nấm mốc, vi khuẩn, mạt bụi nhà sinh sôi mạnh.
Độ ẩm cao kéo dài ảnh hưởng đến chức năng thanh thải bụi bẩn, vi sinh vật trong đường thở của hệ thống lông chuyển. Khi đó, hàng rào bảo vệ tự nhiên của cơ thể bị suy yếu, tạo điều kiện cho mầm bệnh xâm nhập vào đường hô hấp. Niêm mạc mũi họng dễ bị kích ứng, tăng nguy cơ viêm mũi, viêm họng, viêm xoang... với triệu chứng thường thấy như ho, nghẹt mũi, đau rát họng.
Thói quen để luồng hơi nước thổi trực tiếp vào cơ thể dễ làm giảm thân nhiệt tại chỗ, gây co mạch, rối loạn điều hòa nhiệt. Hệ quả là người dùng dễ bị cảm lạnh, ho, sổ mũi, nặng hơn có thể tiến triển thành viêm phế quản hoặc viêm phổi. Ở người mắc bệnh nền như hen suyễn hoặc bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính (COPD), luồng khí ẩm lạnh gây co thắt đường thở, kích phát cơn khó thở cấp. Ngoài ra, trẻ nhỏ, đường thở hẹp và khả năng điều hòa thân nhiệt chưa hoàn thiện, lâu trong môi trường ẩm lạnh cũng bị tăng tiết dịch nhầy, gây ho đờm, thở khò khè.
Không vệ sinh bình chứa nước cũng là nguyên nhân tiềm ẩn gây bệnh hô hấp. Khi quạt hoạt động, nước ô nhiễm sẽ được khuếch tán thành các hạt sương siêu nhỏ và phát tán vào không khí. Người dùng hít phải các hạt này có thể đưa tác nhân gây bệnh trực tiếp vào phổi, làm tăng nguy cơ nhiễm trùng.
Một số người có thói quen kết hợp quạt hơi nước với điều hòa trong phòng kín để bù ẩm. Thực tế, điều hòa có xu hướng hút ẩm, trong khi quạt hơi nước lại liên tục bổ sung độ ẩm. Sự xung đột này khiến độ ẩm trong phòng dao động thất thường, tích tụ nấm mốc, mạt bụi âm thầm trong chăn ga, gối, đệm, rèm cửa, gây ảnh hưởng đến hệ hô hấp.
Bạn tránh bật chế độ phun sương liên tục nhiều giờ, đặc biệt không nên dùng suốt đêm khi ngủ. Sau khoảng 2-3 giờ sử dụng, nên mở cửa phòng hoặc cửa sổ trong 10-15 phút để trao đổi không khí, giảm tích tụ CO₂, cải thiện chất lượng không khí trong phòng. Những ngày thời tiết ẩm hoặc mưa, gia đình nên chuyển sang chế độ quạt gió thông thường.
Bạn có thể nhận biết môi trường đang quá ẩm qua dấu hiệu như nền nhà trơn, kính đọng nước, không khí có mùi ẩm mốc hoặc xuất hiện triệu chứng như hắt hơi buổi sáng, ngứa mắt, ho kéo dài. Gia đình nên trang bị nhiệt ẩm kế để theo dõi độ ẩm trong phòng, duy trì ở mức khoảng 40-60%. Khi độ ẩm vượt quá ngưỡng này, cần tắt chế độ phun sương, mở cửa phòng để tăng cường lưu thông không khí.
Khi sử dụng, đặt quạt cách cơ thể ít nhất 1,5-2 mét, bật chế độ đảo chiều gió để phân tán hơi lạnh và tránh để luồng khí thổi trực tiếp vào vùng đầu, mặt, cổ. Chú ý thay nước sạch mỗi ngày và vệ sinh bình chứa, tấm làm mát, lọc khí định kỳ hàng tuần để loại bỏ vi khuẩn, nấm mốc.
Nếu hai con của bạn ho, nghẹt mũi, rát họng không cải thiện sau khi ngừng sử dụng quạt hơi nước hoặc xuất hiện thêm dấu hiệu sốt, ho có đờm đặc, khó thở nên đến bệnh viện khám.
Đơn vị Hô hấp
Phòng khám Đa khoa Tâm Anh Cầu Giấy
