Tinh trùng ít hay gọi theo thuật ngữ y khoa là thiểu tinh trùng dùng để chỉ tình trạng nồng độ tinh trùng trong tinh dịch thấp hơn mức bình thường. Theo các tiêu chuẩn y tế, số lượng tinh trùng ở nam giới khỏe mạnh dao động từ 15 triệu đến hơn 200 triệu tinh trùng trên mỗi mililit (ml) tinh dịch.
Khi kết quả xét nghiệm cho thấy có ít hơn 15 triệu tinh trùng/ml, sẽ được chẩn đoán là mắc chứng thiểu tinh trùng. Đặc biệt, nếu con số này xuống dưới mức 5 triệu tinh trùng/ml, tình trạng này được gọi là "thiểu tinh trùng nặng". Mặc dù số lượng ít gây khó khăn và tốn nhiều thời gian hơn để thụ thai nhưng điều này không có nghĩa là hoàn toàn không thể làm cha.
1. Dấu hiệu nhận biết và các nguyên nhân phổ biến gây thiểu tinh trùng
Có ít hơn 15 triệu tinh trùng/ml được chẩn đoán là mắc chứng thiểu tinh trùng.
Hầu hết nam giới không nhận ra mình gặp vấn đề về số lượng tinh trùng vì tình trạng này thường không biểu hiện triệu chứng rõ rệt ra bên ngoài. Dấu hiệu chính thường là việc không thể thụ thai sau một năm quan hệ tình dục đều đặn mà không dùng biện pháp tránh thai. Tuy nhiên, một số trường hợp có thể xuất hiện các dấu hiệu đi kèm như:
- Rối loạn cương dương hoặc giảm ham muốn tình dục.
- Sưng, đau hoặc có khối u bất thường ở vùng tinh hoàn.
- Sự thay đổi về đặc điểm cơ thể như giảm lông mặt hoặc lông trên cơ thể.
- Nguyên nhân dẫn đến tình trạng này rất đa dạng, từ bệnh lý đến lối sống.
Bệnh lý: Phổ biến nhất là giãn tĩnh mạch tinh hoàn (chiếm khoảng 40% trường hợp số lượng tinh trùng thấp). Ngoài ra còn do nhiễm trùng (bệnh lây truyền qua đường tình dục, nhiễm trùng đường tiết niệu), tắc nghẽn ống dẫn tinh, rối loạn hormone hoặc các yếu tố di truyền.
Môi trường và nhiệt độ: Tiếp xúc với kim loại nặng (chì, thủy ngân), hóa chất công nghiệp hoặc để tinh hoàn quá nóng do tắm bồn nước nóng lâu ngày đều ảnh hưởng xấu đến quá trình sản xuất tinh trùng.
Lối sống: Hút thuốc lá, uống nhiều rượu bia, căng thẳng kéo dài, béo phì (BMI > 25) và sử dụng các chất kích thích.
Thuốc điều trị: Một số loại thuốc kê đơn như testosterone, thuốc điều trị trầm cảm, huyết áp hoặc hóa trị có thể gây tác dụng phụ làm giảm lượng tinh trùng.
2. Phương pháp chẩn đoán và giải pháp cải thiện sức khỏe tinh trùng
Để chẩn đoán chính xác, bác sĩ sẽ thực hiện phân tích tinh dịch đồ. Ngoài ra, các xét nghiệm bổ sung như siêu âm tinh hoàn, xét nghiệm nồng độ hormone hoặc xét nghiệm di truyền có thể được thực hiện để tìm ra nguyên nhân gốc rễ.
Tùy vào nguyên nhân, khả năng hồi phục số lượng tinh trùng là rất khả quan:
Thay đổi lối sống: Đây là bước đầu tiên và quan trọng nhất. Bạn cần duy trì cân nặng hợp lý, bỏ thuốc lá, hạn chế rượu bia và tránh các môi trường quá nóng.
Điều trị y tế: Bác sĩ có thể chỉ định kháng sinh nếu do nhiễm trùng, bổ sung hormone nếu thiếu hụt hoặc phẫu thuật để xử lý giãn tĩnh mạch tinh hoàn và các điểm tắc nghẽn.
Bổ sung dinh dưỡng: Một số vi chất đã được chứng minh có lợi cho sức khỏe tinh trùng bao gồm vitamin C, Coenzyme Q10 và L-carnitine. Tuy nhiên, bạn nên tham khảo ý kiến chuyên gia trước khi sử dụng.
Trong trường hợp số lượng tinh trùng không thể cải thiện bằng các phương pháp thông thường, các công nghệ hỗ trợ sinh sản như thụ tinh trong ống nghiệm (IVF). Điều quan trọng là nam giới nên đi khám chuyên khoa tiết niệu hoặc nam học để được bác sĩ tư vấn và có phác đồ điều trị phù hợp nhất.
