Theo TS.BS Đặng Thị Mai Khuê, Phó khoa Nội Tổng hợp, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP HCM, hen suyễn là bệnh viêm mạn tính đường thở. Những triệu chứng như ho, khò khè, khó thở chỉ là biểu hiện bề ngoài, trong khi tình trạng viêm âm thầm là yếu tố khiến bệnh tái phát. Dưới đây là những lưu ý dùng thuốc cho người bệnh.
Dùng thuốc theo chỉ định
Hiện, thuốc điều trị hen không điều trị hết hoàn toàn bệnh, chỉ có tác dụng giảm triệu chứng, kiểm soát bệnh thông qua cơ chế giãn phế quản, kháng viêm. Corticosteroid dạng hít (thuốc hít) giúp kiểm soát viêm, giảm phản ứng đường thở và phòng ngừa cơn hen cấp.
Sử dụng thuốc theo đúng chỉ định giúp ổn định chức năng hô hấp, tránh tái cấu trúc đường gây tắc nghẽn cố định không hồi phục.
Bác sĩ Khuê đang tư vấn cho người đi khám sức khỏe. Ảnh: Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh
Theo các hướng dẫn quốc tế và khuyến cáo của Bộ Y tế Việt Nam, việc chỉ dùng thuốc khi có triệu chứng là nguyên nhân hàng đầu khiến hen không được kiểm soát hiệu quả. Theo khuyến cáo mới nhất của Tổ chức Sáng kiến Toàn cầu về hen (Global Initiative for Asthma - GINA), người bệnh cần được điều trị bằng thuốc hít chứa corticosteroid ngay từ giai đoạn sớm, kể cả khi bệnh nhẹ. Trong nhiều trường hợp, thuốc phối hợp giữa corticosteroid và thuốc giãn phế quản được ưu tiên vì kiểm soát viêm, cải thiện triệu chứng nhanh.
Tuân thủ kỹ thuật sử dụng thuốc
Bác sĩ Khuê lưu ý hiệu quả điều trị phụ thuộc lớn vào kỹ thuật sử dụng thuốc. Thực tế cho thấy nhiều người bệnh dùng sai cách, làm giảm đáng kể lượng thuốc đến phổi.
Các loại dụng cụ hít khác nhau (bình xịt định liều, dụng cụ hít bột khô và máy khí dung) đều có cách sử dụng riêng. Người bệnh cần lắc đều bình xịt và giữ thẳng đứng. Sau khi thở ra nhẹ nhàng hết không khí trong phổi, hít vào từ từ và thật sâu bằng miệng đồng thời nhấn bình xịt trong giây đầu tiên của nhịp hít vào. Sau đó, cần giữ hơi thở trong 5 đến 10 giây, rồi thở ra từ từ. Người bệnh nên phối hợp đúng "tay bóp miệng hút" thì mới đạt được hiệu quả tốt khi sử dụng.
Với bình hít bột khô (Turbuhaler), người bệnh cần hít mạnh, nhanh hết mức có thể, giữ hơi thở trong 10 giây và thở ra ngoài, không thở vào dụng cụ hít.
Buồng đệm được chỉ định cho trẻ em hoặc người lớn tuổi. Chúng được sử dụng cùng với bình xịt định liều ở trẻ em dưới 8 tuổi và người cao tuổi.
Ở trẻ nhỏ, việc hít thuốc thực hiện bằng mặt nạ, giữ mặt nạ trên mặt trong ít nhất 6 nhịp thở nhẹ nhàng. Một vài trường hợp, bác sĩ chỉ định phun khí dung thường được dùng trong cơn hen cấp hoặc cho người khó phối hợp, với yêu cầu thở đều đến khi hết thuốc.
Súc miệng sau khi dùng thuốc hít
Một thao tác quan trọng nhưng thường bị bỏ qua là súc miệng sau khi dùng thuốc hít chứa corticosteroid. Việc này giúp hạn chế tác dụng phụ như nấm miệng hoặc khàn tiếng.
Người bệnh cần duy trì thuốc đều đặn mỗi ngày theo chỉ định, không tự ý ngưng khi thấy triệu chứng cải thiện, vì đây là nguyên nhân phổ biến dẫn đến cơn hen tái phát nặng.
Ngoài điều trị bằng thuốc, người bệnh cần nhận diện dấu hiệu cảnh báo và cách xử trí theo từng mức độ. Tái khám định kỳ giúp đánh giá kiểm soát bệnh và điều chỉnh phác đồ phù hợp. Đồng thời, người bệnh cần hạn chế các yếu tố kích phát như khói thuốc, ô nhiễm không khí, dị nguyên trong nhà hoặc thay đổi thời tiết đột ngột.
Bác sĩ Khuê khuyến cáo những người có dấu hiệu nghi ngờ như ho kéo dài, khò khè, khó thở tái diễn. Tầm soát sớm và điều trị đúng ngay từ đầu giúp kiểm soát bệnh hiệu quả. Bệnh tiến triển có thể làm tổn thương phế quản theo thời gian gây nhiễm trùng thứ phát.
| Độc giả gửi câu hỏi về dinh dưỡng tại đây để bác sĩ giải đáp |
