"Chiều cao là chỉ số phản ánh sự phát triển thể chất toàn diện của trẻ em, một trong ba trụ cột phát triển thể chất bên cạnh cân nặng và thành phần cơ thể", PGS.TS Nguyễn Thị Việt Hà, Bộ môn Nhi, Đại học Y Hà Nội, nói tại hội thảo Vai trò vi chất trong nâng cao tầm vóc trẻ em, hôm 27/11 tại Hà Nội.
Tăng trưởng chiều cao chịu ảnh hưởng bởi di truyền, dinh dưỡng, nội tiết, sức khỏe, vận động và môi trường sống. Trong đó, yếu tố di truyền quyết định 20-40% chiều cao của trẻ song không thể can thiệp. Tuy nhiên, có thể thay đổi chiều cao bằng cách bổ sung dinh dưỡng, thay đổi lối sống như đi ngủ sớm, tăng cường vận động cho trẻ.
Ba giai đoạn vàng để can thiệp chiều cao cho trẻ bao gồm giai đoạn bào thai, 0-3 tuổi và giai đoạn dậy thì. Giai đoạn bào thai, canxi là khoáng chất hình thành bộ xương và răng của thai nhi, được cung cấp toàn bộ từ mẹ qua nhau thai. Vì vậy, lúc này bà mẹ cần bổ sung các vi chất như canxi, vitamin D để hỗ trợ thai nhi.
Học sinh trường tiểu học Bùi Văn Mới, phường Phước Long, tháng 9/2025. Ảnh:Quỳnh Trần
Giai đoạn sơ sinh và nhũ nhi là thời điểm tốc độ tăng trưởng chiều cao cao nhất. Trong 2-3 năm đầu đời, chiều cao của trẻ có thể tăng gấp 2-3 lần so với lúc sinh, tăng khoảng 25 cm trong năm đầu và 10–12 cm/năm trong hai năm tiếp theo. Tốc độ tăng trưởng nhanh nên nhu cầu canxi cao, cần 200 đến 700 mg/ngày. Canxi là thành phần chủ yếu cấu tạo xương (99% lượng canxi cơ thể), ngoài ra nó còn đóng vai trò trong dẫn truyền thần kinh, co cơ và hoạt động tim mạch.
Trong giai đoạn này trẻ không nhận đủ các vi chất thiết yếu, chiều cao sẽ khó bù đắp hoàn toàn trong những năm tiếp theo. Sau giai đoạn này, tốc độ tăng chiều cao giảm và chỉ có một đợt tăng mạnh ở tuổi dậy thì trước khi tốc độ tăng trưởng chậm lại rồi kết thúc vào khoảng 19 tuổi. Giai đoạn dậy thì, trẻ nữ có thể tăng thêm 20-25 cm, còn nam 25-30 cm.
TS Trần Thanh Tùng, Phó trưởng Bộ môn Dược lý, Trường Đại học Y Hà Nội, cho hay thành quả tăng tốc chiều cao là một quá trình can thiệp sớm, lâu dài và bền vững. Trong các giai đoạn quan trọng, cha mẹ cần chú ý can thiệp giúp trẻ tăng trưởng tốt. Vitamin D là chìa khóa mở cửa cho canxi bước vào xương, còn vitamin K2 đảm bảo canxi gắn vào đúng cấu trúc xương, nhằm cải thiện, tăng trưởng chiều cao ở trẻ em.
Nghiên cứu của các chuyên gia Trường Đại học Y Hà Nội về đánh giá tác động của vitamin K2-MK7 lên sự tăng trưởng của 945 trẻ từ 1 đến 14 tuổi, công bố hồi tháng 10 cho thấy nhóm trẻ bổ sung liên tục vitamin K2-MK7 liều lượng 180-360 mcg mỗi ngày có chiều cao cải thiện rõ rệt so với nhóm chỉ dùng theo đợt. Sự khác biệt này thể hiện rõ nhất ở các giai đoạn tăng trưởng quan trọng. Đơn cử, trẻ 6-10 tuổi dùng vi chất này liên tục có chỉ số thay đổi chiều cao đạt 0,197 cm/tháng, cao hơn đáng kể so với nhóm còn lại.
Vì vậy, ngoài tắm nắng đúng cách, cần bổ sung vitamin D và K2 từ chế độ dinh dưỡng hằng ngày và các chế phẩm bổ sung. Vitamin D có nhiều trong các loại thực phẩm như dầu cá, gan, lòng đỏ trứng, bơ và sữa... Còn vitamin K2 có nhiều trong các thực phẩm lên men như phô mai và đặc biệt là natto (đậu nành lên men của Nhật). Ngoài ra, trong thịt gà, lươn cũng chứa vitamin K2.
Chiều cao của người Việt Nam có nhiều thay đổi trong những năm vừa qua, tuy nhiên mức tăng còn chậm và vẫn thuộc top thấp của thế giới. Số liệu từ Bộ Y tế cho thấy chiều cao của nam giới Việt Nam hiện đạt 168,1 cm và nữ 156,2 cm. So với 10 năm trước, nam thanh niên tăng 3,7 cm, còn nữ tăng 2,6 cm. So với các nước Đông Nam Á, chiều cao người Việt xếp sau Singapore, Malaysia và Thái Lan.
