Sốt xuất huyết là một bệnh nhiễm trùng do virus Dengue (DENV), lây truyền sang người qua vết cắn của muỗi nhiễm bệnh. Bệnh thường có triệu chứng giống cúm, gồm sốt, phát ban và đau cơ. Tuy nhiên, bệnh có thể tiến triển thành sốt xuất huyết nặng (thể xuất huyết), có nguy cơ tử vong. Bệnh sốt xuất huyết ở người lớn và trẻ em thường diễn tiến qua ba giai đoạn, trung bình 7 ngày.
Giai đoạn sốt (ngày 1-3)
Người bệnh có thể sốt nhẹ hoặc sốt cao 39-40 độ C đột ngột. Các triệu chứng khác gồm đau đầu dữ dội, đau sau hốc mắt, đau cơ, đau khớp, phát ban dát... Một số người bệnh có khả năng gặp tình trạng sung huyết họng và đỏ mặt trong 24-48 giờ đầu sau khởi phát.
Giai đoạn hết sốt (ngày 3-6, nhiều nhất là ngày 4-5)
Đây là giai đoạn nguy hiểm nhất của bệnh. Ở giai đoạn đầu tiên, virus xâm nhập và lưu hành mạnh trong máu gây sốt. Lúc này, hệ miễn dịch tạo ra hàng loạt kháng thể để chống lại virus. Virus bị tiêu diệt sẽ giảm dần số lượng trong máu và cơ thể sẽ hạ sốt.
Tuy nhiên, thời điểm này xảy ra hai tình huống. Thứ nhất, nếu kháng thể được tạo ra là kháng thể trung hòa (có lợi cho cơ thể) thì đến khoảng ngày 3-7, người bệnh sẽ hết sốt hoàn toàn và dần phục hồi, tỉnh táo, ăn uống được.
Trường hợp thứ hai, nếu kháng thể được tạo ra là kháng thể tăng cường miễn dịch (có hại cho cơ thể) sẽ kết hợp chéo với một số kháng nguyên (mầm bệnh) khác của virus. Sự kết hợp này tạo thành phức hợp kháng nguyên - kháng thể, tác động lên trên thành mạch máu, tăng tính thấm thành mạch, tổn thương tế bào nội mạc. Từ đó dẫn đến thất thoát huyết tương trong mạch máu ra ngoài, gây tràn dịch màng phổi, suy hô hấp.
Phần lớn các triệu chứng lâm sàng sẽ giảm trong giai đoạn này, nhưng người có rò rỉ huyết tương nhiều có thể nhanh chóng (trong vài giờ) tiến triển thành sốt xuất huyết nặng. Người bệnh có thể trông còn tỉnh táo dù đã có dấu hiệu sớm của sốc. Tuy nhiên, khi hạ huyết áp xảy ra, huyết áp tâm thu giảm nhanh và có thể dẫn đến sốc không hồi phục và tử vong dù đã hồi sức.
Bệnh nhân cũng có thể xuất huyết nặng như nôn ra máu, đi ngoài ra máu hoặc rong kinh, đặc biệt nếu đã bị sốc kéo dài. Biểu hiện ít gặp gồm viêm gan, viêm cơ tim, viêm tụy và viêm não.
Giai đoạn hồi phục (sau ngày 6-7)
Nếu trước đó không vào sốc, người bệnh sẽ hết sốt hoàn toàn, không còn mệt mỏi, đau bụng, ăn ngon miệng hơn. Khi tình trạng cải thiện, huyết động ổn định (có thể xuất hiện nhịp tim chậm) và tăng bài niệu. Phát ban ở giai đoạn hồi phục có thể bong vảy và gây ngứa. Qua được 7 ngày đầu tiên, người bệnh sẽ ổn.
Người bị sốt xuất huyết nên ăn thức ăn lỏng, mềm, dễ tiêu như cháo, súp, rau xanh và uống nhiều nước, có thể bổ sung oresol theo hướng dẫn, tăng cường vitamin. Tránh thực phẩm sẫm màu (như cháo huyết, chocolate, nước xá xị), đồ cay nóng, nhiều dầu mỡ và hải sản khó tiêu vì có thể gây nhầm lẫn khi theo dõi xuất huyết hoặc làm nặng triệu chứng.
Người bệnh cần nghỉ ngơi trong môi trường thoáng mát, vận động nhẹ, giữ vệ sinh cơ thể. Khi tắm nên dùng nước ấm, tắm nhanh, tránh gió lùa; trẻ nhỏ nên lau người bằng khăn ẩm hoặc tắm từng phần để tránh nhiễm lạnh.
(Nguồn: Tổng hợp)
