Bác sĩ viện Bạch Mai cảnh báo dấu hiệu ung thư đường tiêu hóa dễ bỏ qua

Thay đổi thói quen đại tiện, đi ngoài ra máu, phân bất thường, sụt cân không rõ nguyên nhân... cảnh báo bệnh lý đường tiêu hóa cần kiểm tra, theo PGS Phạm Cẩm Phương.

Việt Nam ghi nhận khoảng 22.584 ca ung thư đại trực tràng mới và 10.990 ca tử vong mỗi năm. Ung thư dạ dày có khoảng 12.373 ca mắc mới và 10.280 ca tử vong. Những số liệu này, theo thống kê từ GLOBOCAN 2024, tạo gánh nặng lớn cho hệ thống y tế. Ung thư đường tiêu hóa xuất hiện ở cả người cao tuổi và người lao động. Bệnh thường âm thầm tiến triển, khi người bệnh thấy biểu hiện bất thường, bệnh đã ở giai đoạn nặng, PGS Phạm Cẩm Phương, Giám đốc Trung tâm Y học hạt nhân và Ung bướu, Bệnh viện Bạch Mai, nhận định.

PGS Phương cho biết ung thư đường tiêu hóa hình thành từ nhiều yếu tố, trong đó ăn uống và lối sống đóng vai trò quan trọng. Thường xuyên ăn nhiều thịt đỏ, thịt chế biến sẵn, ít rau xanh, trái cây và chất xơ làm tăng nguy cơ ung thư đại trực tràng. Người bệnh nên hạn chế xúc xích, thịt xông khói, thịt nguội và các sản phẩm chế biến từ thịt.

Ngoài ra, ít vận động, thừa cân, béo phì cũng liên quan đến ung thư đại trực tràng. Lối sống thụ động cùng chế độ ăn giàu năng lượng gây ra nhiều yếu tố bất lợi cho sức khỏe.

Tổn thương tiền ung thư cũng là nguy cơ. Một số polyp đại trực tràng có thể chuyển thành ung thư theo thời gian. Phát hiện và loại bỏ sớm polyp có nguy cơ giúp giảm khả năng mắc bệnh. Người có tiền sử gia đình ung thư đại trực tràng hoặc hội chứng đa polyp di truyền cần đặc biệt chú ý.

Hệ tiêu hóa có khả năng thích nghi và bù trừ tốt. Giai đoạn đầu mắc ung thư, người bệnh vẫn ăn uống, làm việc, sinh hoạt bình thường. Nhiều người dân thường cho rằng thay đổi tiêu hóa chỉ là rối loạn thông thường, điều này làm chậm trễ việc thăm khám. Phó giáo sư Phương khuyên: "Khi thấy những thay đổi bất thường kéo dài trong quá trình đại tiện, nhất là đi ngoài ra máu hoặc phân đen, người bệnh cần đi khám tìm nguyên nhân".

Dưới đây là một số dấu hiệu cần lưu ý:

Thay đổi thói quen đại tiện: Táo bón, tiêu chảy kéo dài, đi ngoài thất thường, hoặc cảm giác mót rặn, đi xong vẫn muốn đi tiếp nếu kéo dài cần chú ý.

Hình dạng phân thay đổi: Phân nhỏ, dẹt hoặc hình dạng khác thường kéo dài liên quan đến thay đổi lòng đại tràng. Đây không phải dấu hiệu đặc hiệu của ung thư, cần đánh giá cùng các triệu chứng khác.

Phân có máu: Máu đỏ tươi hoặc phân sẫm màu, đen biểu hiện chảy máu đường tiêu hóa. Nguyên nhân rất đa dạng, từ bệnh lý lành tính đến ung thư, người bệnh không nên tự chẩn đoán hay bỏ qua.

Đau bụng, mệt mỏi kéo dài: Đau bụng âm ỉ, tái diễn, đặc biệt kèm thay đổi đại tiện, cần kiểm tra. Mất máu đường tiêu hóa kéo dài cũng gây thiếu máu, khiến người bệnh mệt mỏi, suy nhược.

Sụt cân không chủ ý: Giảm cân nhanh mà không thay đổi chế độ ăn hoặc vận động cần tìm nguyên nhân, nhất là khi kèm các bất thường tiêu hóa.

Bác sĩ nhấn mạnh các triệu chứng trên không đồng nghĩa với ung thư. Nhiều bệnh lý tiêu hóa khác cũng gây biểu hiện tương tự. Xác định đúng nguyên nhân qua thăm khám và xét nghiệm cần thiết rất quan trọng.

Sàng lọc khi chưa có triệu chứng giúp phát hiện sớm ung thư đại trực tràng. Hiệp hội Ung thư Mỹ khuyến nghị người có nguy cơ trung bình bắt đầu sàng lọc ung thư đại trực tràng từ 45 tuổi. Tùy trường hợp, bác sĩ chỉ định xét nghiệm phân hoặc nội soi.

Người có nguy cơ cao, ví dụ có người thân mắc ung thư đại trực tràng, từng có polyp hoặc mắc bệnh lý viêm ruột mạn tính, cần sàng lọc sớm hơn. Lịch sàng lọc cần điều chỉnh theo tiền sử và yếu tố nguy cơ của mỗi người. Nhóm nguy cơ cao có thể cần sàng lọc sớm hơn và phương pháp khác biệt so với người có nguy cơ trung bình.