Chị Hà làm việc tại một phòng khám tư ở xã Nhà Bè, TP HCM, đã tiếp nhận và cấp cứu nhiều bệnh nhân mắc sốt xuất huyết. Trong quá trình làm việc, nữ bác sĩ đã gặp các ca sốc sốt xuất huyết. Người bệnh lơ mơ, tụt huyết áp, giảm tiểu cầu, nôn ói liên tục, test nhanh dương tính sốt xuất huyết dù còn rất trẻ, tiền sử khỏe mạnh. Trước đó họ chủ quan, thấy sốt thì chỉ ra hiệu thuốc mua uống, không đi khám. Những trường hợp bệnh nhẹ được kê thuốc điều trị ngoại trú, trường hợp nặng sau khi sơ cứu ban đầu sẽ phải chuyển đến bệnh viện để nhập viện điều trị.
Chứng kiến nhiều ca bệnh sốt xuất huyết chuyển nặng, chị Hà nhiều lần khuyến cáo bệnh nhân phòng bệnh, diệt muỗi và bọ gậy, giữ vệ sinh môi trường, mắc màn khi ngủ. Khi có các triệu chứng nặng như sốt cao kéo dài, nôn ói nhiều, đau bụng, xuất huyết niêm mạc, người lừ đừ, không tỉnh táo cần đến ngay các cơ sở y tế để khám bệnh.
Nữ bác sĩ cũng khuyên bệnh nhân có thể tiêm phòng nếu có điều kiện. "Tôi đã tiêm phòng sốt xuất huyết ngay khi có vaccine để ngừa bệnh và cho cả nhà tiêm vì lo ngại những biến chứng bệnh này", bác sĩ Hà nói.
Bác sĩ Hà tiêm ngừa sốt xuất huyết tại VNVC Huỳnh Tấn Phát. Ảnh: Hoàng Dương
Tương tự, chị Hạnh, bác sĩ tại một bệnh viện ở TP HCM, cùng con trai 5 tuổi đi tiêm sốt xuất huyết mũi hai, con gái út 18 tháng tuổi tiêm não mô cầu. Chị cho biết bản thân làm trong ngành y nên rất hiểu sự nguy hiểm của bệnh sốt xuất huyết và não mô cầu.
Thông thường, chị sẽ xem xét vaccine nào phù hợp với độ tuổi của con cùng tình hình dịch bệnh ở địa phương để tiêm trước. Mũi vaccine sốt xuất huyết đầu tiên được tiêm cách đây ba tháng.
"Phòng bệnh luôn tốt hơn là chữa bệnh nên tôi cho các con tiêm ngừa đủ các vaccine", chị Hạnh nói.
Theo Bộ Y tế, năm 2025, bệnh sốt xuất huyết ở nước ta diễn biến phức tạp, tăng cả về số ca mắc và số ca tử vong. Cụ thể, cả nước ghi nhận hơn 190.000 ca mắc sốt xuất huyết, tăng hơn 28% so với cùng kỳ năm 2024. Số tử vong cũng tăng hơn 65%, với 43 người không qua khỏi.
Bệnh sốt xuất huyết do virus Dengue gây ra, lây từ người sang người thông qua vết đốt của muỗi vằn cái. Có 4 type huyết thanh virus gây bệnh gồm: Den-1, Den-2, Den-3 và Den-4. Một người có thể mắc bệnh nhiều lần, nguy cơ nặng hơn ở lần sau.
BS.CKI Nguyễn Công Luận, Quản lý Y khoa, Hệ thống Tiêm chủng VNVC, cho biết bệnh sốt xuất huyết có biểu hiện ban đầu là sốt cao đột ngột, đau đầu nhiều, đặc biệt là đau hốc mắt, đau họng, đau cơ. Tuy nhiên, người dân rất khó phân biệt triệu chứng với các bệnh nhiễm trùng khác như cảm cúm, dẫn đến chủ quan, điều trị sai cách khiến bệnh tình trở nặng. Biến chứng do sốt xuất huyết thường xảy ra ở ngày thứ 4 của bệnh, khi đã giảm sốt hoặc hết sốt. Lúc này, người bệnh có biểu hiện mệt mỏi, li bì, đau bụng nhiều vùng gan, buồn nôn và nôn, chảy máu cam, chảy máu chân răng, đi ngoài phân đen, tay chân lạnh...
Bệnh nhân mắc sốt xuất huyết nặng điều trị tại Bệnh viện Bệnh nhiệt đới Trung ương. Ảnh: BV Bệnh nhiệt đới Trung ương
Bệnh sốt xuất huyết hiện chưa có thuốc điều trị đặc hiệu, chủ yếu là điều trị và hỗ trợ giảm bớt triệu chứng. Quá trình điều trị với bệnh nhân nặng có thể kéo dài hàng tháng, với chi phí hàng trăm triệu đồng. Trong bối cảnh diễn biến bệnh phức tạp, bác sĩ Luận khuyến cáo mọi người nên chủ động phòng ngừa.
Bác sĩ cũng khuyến cáo các gia đình nên thực hiện các biện pháp nhằm tiêu diệt loăng quăng và xóa bỏ môi trường sinh trưởng của muỗi. Đậy kín các dụng cụ chứa nước sạch trong gia đình, lật úp các dụng cụ không chứa nước, đổ bỏ nước thừa đọng trong các hốc tường, lốp xe, chai lọ quanh nhà, thường xuyên thay nước bình hoa, chậu cây cảnh... Mọi người cũng tạo thói quen ngủ trong màn, mặc quần áo dài tay để phòng muỗi đốt. Cùng với đó, tiêm vaccine là biện pháp phòng ngừa chủ động và hiệu quả.
Việt Nam hiện có duy nhất một loại vaccine phòng sốt xuất huyết Qdenga của hãng Takeda sản xuất tại Đức. Vaccine dành cho trẻ từ 4 tuổi trở lên và người lớn. Lịch tiêm gồm hai mũi, cách nhau 3 tháng. Phụ nữ cần hoàn thành lịch tiêm trước khi mang thai tối thiểu một tháng. Vaccine có hiệu quả giảm hơn 80% nguy cơ mắc và tái mắc bệnh, giảm đến 90% nguy cơ nhập viện do sốt xuất huyết.
