Nhịn cơm cả ngày nhưng đường huyết vẫn tăng cao
Chia sẻ với PV VietNamNet, Thạc sĩ, bác sĩ Nguyễn Giang Nam, Phó Trưởng khoa Điều trị ban ngày, Bệnh viện Nội tiết Trung ương cho biết, nhiều bệnh nhân tuân thủ chế độ ăn kiêng rất nghiêm ngặt nhưng kết quả xét nghiệm chỉ số đường huyết và mỡ máu lại trái ngược với mong đợi.
Điển hình như chị Nguyễn Thị H. (45 tuổi, Hà Nội) đến khám trong tình trạng lo âu vì mỡ máu và đường huyết liên tục tăng cao.
Nhiều tháng qua, chị H. gần như cắt giảm hoàn toàn cơm trắng trong bữa ăn chính, thịt cũng chỉ gắp vài miếng lấy lệ. Thế nhưng, kết quả xét nghiệm định kỳ cho thấy chỉ số đường huyết lúc đói và triglyceride đều ở mức báo động.
Tại phòng khám của Bệnh viện Nội tiết Trung ương, bác sĩ Nam liên tục nghe những câu hỏi:"Sao tôi kiêng ăn chặt chẽ mà đường máu không giảm?", "Tôi có ăn mỡ đâu sao lại bị gan nhiễm mỡ và mỡ máu cao?", hay "Tôi nhịn ăn cả ngày, chỉ uống nước ép hoa quả sao xét nghiệm vẫn bất thường?"…
Trong đó, rất nhiều người rơi vào cái bẫy khi cho rằng cứ cắt giảm tinh bột và thịt là cơ thể sẽ tự động khỏe mạnh và các chỉ số sẽ trở về mức lý tưởng. Nhưng “thực tế không như là mơ”.
Cơ thể không hoạt động theo nguyên lý “ăn gì thì có nấy”
Lý giải về hiện tượng này, bác sĩ Nam khẳng định cơ thể không hoạt động theo nguyên lý đơn giản "ăn gì thì có nấy". Điều quyết định chỉ số đường máu và mỡ máu không dừng ở lượng cơm hay thịt nạp vào mà phụ thuộc rất lớn vào cách cơ thể chuyển hóa năng lượng.
Trong đó, nguyên nhân cốt lõi dẫn đến tình trạng của bệnh nhân H. là hiện tượng kháng insulin. Đây là trung tâm của các rối loạn chuyển hóa như tiểu đường type 2, mỡ máu cao, gan nhiễm mỡ.
Bác sĩ Nam phân tích, insulin do tuyến tụy tiết ra như chìa khóa đưa glucose vào tế bào và chiếc phanh ức chế gan tự tạo thêm glucose.
Khi cơ thể bị kháng insulin, chiếc chìa khóa này hoạt động kém khiến đường từ thức ăn ở lại trong máu. Đồng thời chiếc phanh bị hỏng làm gan tiếp tục sản xuất đường dù người bệnh ăn rất ít. Có trường hợp nhịn cơm cả ngày nhưng đường máu lúc đói vẫn cao là vì vậy.
“Không những thế, khi kháng insulin, gan còn tăng tổng hợp triglyceride và cholesterol, tự tạo ra mỡ chứ không chỉ lấy từ thức ăn. Đó là lý do một số người ăn rất ít chất béo nhưng triglyceride vẫn tăng vọt”, bác sĩ Nam thông tin.
Sai lầm phổ biến khác là thói quen nạp dư thừa năng lượng kéo dài từ thực phẩm gắn mác "lành mạnh". Nhiều người bỏ cơm nhưng lại ăn nhiều hoa quả, uống nước ép, sữa, trà sữa, bánh ăn kiêng hoặc các loại hạt. Nhóm thực phẩm này chứa khá nhiều năng lượng, đặc biệt là đường fructose và tinh bột. Khi vượt quá nhu cầu cơ thể, phần dư thừa sẽ được gan chuyển hóa thành mỡ.
Ngoài ra, thói quen ăn rất ít ban ngày nhưng tối ăn bù, ăn khuya hoặc xả hơi cuối tuần cũng khiến đường máu và triglyceride tăng cao kéo dài.
Để khắc phục, các chuyên gia dinh dưỡng khuyến cáo người bệnh cần thay đổi tư duy dinh dưỡng. Người dân muốn kiểm soát mỡ máu và đường huyết không nhịn ăn uống hay cắt bỏ hoàn toàn một nhóm chất mà nên kiểm soát tổng năng lượng nạp vào phù hợp với nhu cầu cơ thể.
Đối với người bệnh, cần duy trì chế độ ăn cân đối, phân bổ đều năng lượng giữa các bữa, tránh nhịn đói rồi ăn bù đồng thời hạn chế nước ép trái cây, đồ uống có đường, trái cây quá ngọt và lượng hạt. Khi có dấu hiệu rối loạn chuyển hóa, bệnh nhân nên đến cơ sở chuyên khoa để bác sĩ thăm khám và xây dựng lộ trình điều trị, dinh dưỡng khoa học.
