Ăn hải sản thế nào phòng tránh ngộ độc thực phẩm dịp lễ

Chuyên viên Nguyễn Trung Hiếu, khoa Dinh dưỡng, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh Hà Nội, cho biết ngộ độc có thể xảy ra khi ăn hải sản không còn tươi, nhiễm vi khuẩn, virus, ký sinh trùng hoặc chưa được nấu chín kỹ. Thực phẩm bị biến chất, chứa phụ gia vượt mức cho phép hoặc tích tụ độc tố tự nhiên như histamine trong cá biển, độc tố tảo trong nhuyễn thể (sò, ngao, hàu)... cũng là nguyên nhân phổ biến. Dưới đây là những lưu ý quan trọng khi ăn hải sản dịp nghỉ lễ.

Chọn hải sản tươi sống, rõ nguồn gốc

Ưu tiên mua hải sản tại các cửa hàng uy tín, đảm bảo điều kiện bảo quản và an toàn vệ sinh thực phẩm. Tránh mua hàng bày bán ngoài trời nắng nóng, không được ướp đá. Hải sản tươi thường có màu sắc tự nhiên, không mùi hôi lạ, thịt chắc và đàn hồi tốt.

Nên chọn cá còn bơi khỏe hoặc cá ướp đá có mắt trong, mang đỏ, vảy bám chắc, thịt đàn hồi. Tôm, cua, ghẹ nên còn sống, vỏ bóng, chắc, không có dấu hiệu gãy rụng hay thâm đen. Ngao, sò, hàu, ốc còn sống thường khép vỏ, khi chạm sẽ đóng lại, không có mùi lạ, nước ngâm trong. Mực, bạch tuộc tươi có thịt trắng đục, săn chắc, xúc tu bám chặt; nếu thịt nhão, đổi màu là dấu hiệu đã ươn, không nên sử dụng.

Không ăn hải sản lạ

Theo chuyên viên Hiếu, một số loại có thể chứa độc tố tự nhiên rất mạnh như tetrodotoxin hoặc saxitoxin có trong cá nóc, bạch tuộc xanh, mực đốm xanh.... Độc tố vi tảo saxitoxin tích tụ trong các loài hai mảnh vỏ (ngao, sò, hàu), một số loài cua, ốc biển (mặt trăng, ốc đụn, ốc trám...). Mytilotoxin có trong một số loài nhuyễn thể. So biển chứa độc tố thần kinh nguy hiểm (tetrodotoxins hoặc tích tụ saxitoxins trong một số điều kiện). Những độc tố này không bị phân hủy bởi nhiệt độ sôi. Khi tiêu thụ có thể gây độc thần kinh rất mạnh, làm tê liệt cơ thể, ngừng tuần hoàn.

Sơ chế đúng cách

Các loại hải sản sống ở tầng đáy hoặc có lớp vỏ cứng thường mang theo nhiều vi khuẩn, ký sinh trùng hơn do môi trường bùn cát. Khi chế biến, cần rửa hải sản dưới vòi nước chảy mạnh giúp loại bỏ bùn, cát, tạp chất bám ngoài. Đối với ngao, sò, ốc, nên ngâm trong nước vo gạo hoặc nước pha ớt tươi đập dập ít nhất 2-3 giờ.

Dụng cụ nấu nướng cần được rửa sạch, tách riêng giữa thực phẩm sống và chín để tránh nhiễm chéo. Người chế biến cần rửa tay sạch trước và sau khi tiếp xúc với hải sản.

Nấu chín kỹ

Mọi người không nên ăn hải sản sống hoặc tái, tiết canh hải sản... do có nguy cơ chứa vi khuẩn hoặc ký sinh trùng. Chanh, mù tạt hay giấm chỉ có tác dụng đánh lừa vị giác, át mùi tanh chứ không có khả năng tiêu diệt vi khuẩn, virus (như viêm gan A) hay ấu trùng giun sán. Nên luộc, hấp, nướng hải sản chín kỹ.

Tránh kết hợp thực phẩm bất lợi

Hải sản giàu purin, khi dùng cùng bia rượu dễ làm tăng axit uric, kích phát cơn gout, gây áp lực cho gan, thận. Không nên uống trà ngay sau bữa ăn vì có thể giảm hấp thu một số chất, đặc biệt là sắt, nên uống cách bữa ăn 30-60 phút.

Tránh ăn hải sản để lâu ở nhiệt độ thường

Hải sản giàu đạm nên dễ ôi thiu nếu để quá 2 giờ ở nhiệt độ thường. Một số cá như cá ngừ, cá thu có thể sinh histamin gây ngộ độc khi bảo quản không đúng cách. Mọi người nên ăn thực phẩm ngay sau chế biến hoặc bảo quản đông lạnh ở nhiệt độ phù hợp.

Theo dõi phản ứng cơ thể sau ăn

Chuyên viên Hiếu khuyên mọi người sau ăn hải sản cần lưu ý dấu hiệu như ngứa, nổi mẩn, buồn nôn, đau bụng, tiêu chảy hoặc khó thở, có thể xuất hiện trong vài phút đến vài giờ.

Nếu triệu chứng nhẹ, người bệnh theo dõi và bù nước. Khi có dấu hiệu nặng như nôn nhiều, tiêu chảy liên tục, sốt cao, khó thở, nổi mẩn toàn thân hoặc lơ mơ, cần đến bệnh viện khám ngay, không tự ý dùng thuốc khi chưa có chỉ định của bác sĩ.