Cục Dân số (Bộ Y tế) ngày 22/7 cho biết năm 2025, tổng tỷ suất sinh của Việt Nam đạt 1,93 con/phụ nữ, cao hơn 0,02 con so với năm 2024. Đây là năm thứ 4 liên tiếp mức sinh Việt Nam dưới mức sinh thay thế (2,1 con/phụ nữ). Dữ liệu từ 34 tỉnh/thành phố cho thấy 6 tháng đầu năm 2026, con số này ước tính tăng lên 1,96 con/phụ nữ.
Các chuyên gia cảnh báo mức sinh thấp kéo dài sẽ gây ra nhiều hệ lụy nghiêm trọng đối với sự phát triển kinh tế - xã hội của đất nước như suy giảm quy mô dân số, thiếu hụt lực lượng lao động, gia tăng các dòng di cư để đáp ứng nhu cầu sản xuất và phát triển, đẩy nhanh tốc độ già hóa dân số,…
Để ứng phó, thời gian qua nhiều địa phương đã chủ động ban hành các chính sách khuyến khích sinh đủ hai con và duy trì mức sinh thay thế.
8/34 tỉnh, thành phố đã ban hành nghị quyết, quy định về chính sách dân số. Trong đó, 5 địa phương đã ban hành chính sách khen thưởng, hỗ trợ nhằm khuyến khích sinh đủ hai con và duy trì mức sinh thay thế.
Cụ thể, TPHCM hỗ trợ một lần 5 triệu đồng cho phụ nữ sinh đủ hai con trước 35 tuổi; Hải Phòng hỗ trợ 3 triệu đồng; Tây Ninh hỗ trợ 2 triệu đồng; Đồng Nai và Đồng Tháp hỗ trợ 1 triệu đồng.
Đối với tập thể, một số địa phương còn áp dụng chính sách khen thưởng cho xã, phường đạt và vượt tỉ lệ 60% số cặp vợ chồng trong độ tuổi sinh đẻ sinh đủ hai con trong 3 năm hoặc 5 năm liên tục.
Cụ thể, nơi thưởng cao nhất là Tây Ninh (200-300 triệu đồng), TPHCM thưởng từ 30-60 triệu đồng, Đồng Tháp từ 30-50 triệu đồng, Đồng Nai từ 20-40 triệu đồng.
Luật Dân số quy định căn cứ điều kiện kinh tế - xã hội trong từng thời kỳ, Nhà nước có chính sách phù hợp hỗ trợ cặp vợ chồng, cá nhân sinh con, nuôi con thông qua các chính sách, trong đó có chính sách về nhà ở để gia tăng tỷ lệ sinh, đạt mức sinh thay thế bền vững; ưu tiên đối với tỉnh, thành phố có mức sinh dưới mức sinh thay thế.
Theo đó, người có 2 con đẻ trở lên sẽ được ưu tiên mua, thuê mua hoặc mua nhà ở xã hội. Để hiện thực hóa điều này, vừa qua, Bộ Y tế và Bộ Xây dựng đã thống nhất các nội dung cụ thể để đưa vào Luật Nhà ở (sửa đổi). Lãnh đạo Bộ Y tế cho biết cơ quan này sẽ ban hành các hướng dẫn chuyên môn để cụ thể hóa và tổ chức triển khai chính sách, bảo đảm việc thực hiện được thống nhất và hiệu quả.
