5 thói quen buổi sáng làm tăng huyết áp khi trời lạnh

ThS.BS Đỗ Thị Thảo, khoa Tim mạch, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh Hà Nội, cho biết thời tiết lạnh khiến mạch máu co lại, tim phải bơm máu nhiều hơn để duy trì nhiệt độ cơ thể. Buổi sáng từ 6h đến 11h là thời điểm nguy cơ cao xảy ra các cơn thiếu máu cơ tim. Khi ngủ, huyết áp giảm (dipping) nhưng sau khi thức dậy, hệ thần kinh giao cảm và các hormone như adrenaline, cortisol tăng vọt khiến huyết áp tăng lên nhanh (morning surge). Áp lực đột ngột này tác động lên mảng xơ vữa khiến chúng dễ nứt vỡ. Tiểu cầu nhanh chóng kết tập tạo cục máu đông, gây hẹp hoặc tắc mạch.

Dưới đây là những thói quen buổi sáng tưởng vô hại nhưng có thể làm gia tăng nguy cơ biến cố tim mạch.

Bật dậy, rời giường đột ngột

Sau một đêm ngủ, cơ thể vẫn trong trạng thái nghỉ ngơi, khi bật dậy quá nhanh có thể gây hạ huyết áp tư thế với triệu chứng chóng mặt. Ở người bình thường, cơ thể phản xạ bù lại nhanh chóng bằng cách tăng nhịp tim, co mạch, đưa huyết áp về mức bình thường. Tuy nhiên, ở một số người lớn tuổi, có bệnh tim mạch, xơ cứng mạch hoặc rối loạn điều hòa huyết áp tự chủ, phản xạ bù quá mức hoặc rối loạn có thể làm cho huyết áp tăng cao, tạo gánh nặng cho tim.

Ra ngoài trời lạnh ngay khi vừa thức dậy

Cơ thể vừa thức dậy, tiếp xúc với lạnh đột ngột sẽ cộng hưởng hai cơ chế co mạch và tụt huyết áp tư thế. Hậu quả là gây đau ngực, khó thở và nguy cơ bùng phát biến cố tim mạch. Ngoài ra, huyết áp thay đổi liên tục nhanh và lặp đi lặp lại có thể kích hoạt hệ renin - angiotensin - aldosterone (RAAS) và các hormone (endothelin, vasopressin) gây co mạch, tăng nguy cơ huyết khối, xơ vữa động mạch.

Tập luyện cường độ cao

Ở người mắc bệnh mạch vành hoặc có tiền sử tim mạch, việc gắng sức ngoài trời lạnh dễ khởi phát thiếu máu cơ tim. Các bài tập cường độ cao như chạy nhanh, HIIT, leo dốc hay mang vác nặng tiềm ẩn rủi ro, nhất là khi cơ thể chưa được khởi động kỹ, trang bị chưa đủ ấm.

Không uống đủ nước

Trời lạnh khiến nhiều người ít uống nước, dù cơ thể vẫn mất nước qua hô hấp và mồ hôi. Thiếu nước làm máu cô đặc hơn, làm tăng độ nhớt và sức cản trong mạch máu, hậu quả là tăng huyết áp và gánh nặng cho tim đồng thời dễ hình thành huyết khối.

Nạp nhiều muối và caffeine

Uống quá nhiều cà phê hoặc uống khi chưa ăn sáng khiến caffeine kích thích hệ thần kinh giao cảm, làm huyết áp tạm thời tăng. Khi ăn quá mặn hoặc lượng lớn thực phẩm chế biến sẵn, lượng muối khiến cơ thể giữ nước, làm tăng thể tích máu và huyết áp.

Bác sĩ Thảo khuyến cáo, sau khi thức giấc, mọi người nên ngồi dậy từ từ, nghỉ ở mép giường một vài phút và cử động nhẹ tay chân để tuần hoàn ổn định trước khi đứng lên. Mặc đủ ấm và khởi động nhẹ trong nhà 5-10 phút, ưu tiên tập trong nhà khi trời rét sâu, lựa chọn các bài tập mức độ nhẹ đến vừa. Nên uống một ít nước ấm ngay sau khi thức dậy để bù nước sau một đêm ngủ, giúp huyết áp ổn định hơn trong ngày lạnh. Bữa sáng nên ít muối, ưu tiên thực phẩm lành mạnh như trứng, sữa chua, ngũ cốc nguyên hạt, trái cây. Không nên nạp nhiều đồ ăn, thức uống chứa caffeine vào buổi sáng vì dễ khiến huyết áp tăng tạm thời.

Nếu buổi sáng thường xuyên xuất hiện dấu hiệu như đau đầu, mặt nóng bừng, chóng mặt khi đứng dậy, hồi hộp, tim đập nhanh hoặc đo được huyết áp trung bình trên 130/80 mmHg, người bệnh nên kiểm tra sức khỏe sớm. Bác sĩ sẽ đánh giá nguy cơ tim mạch và tư vấn điều chỉnh lối sống kịp thời.