Là loài cây mọc hoang quen thuộc ven đường với đặc tính lá cụp khi chạm, cây xấu hổ từ lâu đã được y học cổ truyền sử dụng như vị thuốc hỗ trợ giảm đau nhức xương khớp, đau lưng, tê bì chân tay và phong thấp.
Cây xấu hổ (trinh nữ) vị ngọt, hơi se, tính hàn, có tác dụng an thần, giảm đau, tiêu viêm và thư cân hoạt lạc. Rễ cây là bộ phận được dùng phổ biến nhất, thường phối hợp với cúc tần, đinh lăng, cam thảo dây để tăng hiệu quả. Người bệnh có thể dùng lá tươi giã đắp hoặc sắc uống 6-12g/ngày; rễ khô sắc uống khoảng 120g/ngày.
Lưu ý không dùng cho người thể trạng hư nhược, nhiễm hàn và phụ nữ mang thai. Đây chỉ là bài thuốc hỗ trợ, người đau khớp kéo dài cần thăm khám chuyên khoa để điều trị đúng nguyên nhân.
Không chỉ là gia vị quen thuộc trong bếp Việt, lá lốt cũng là vị thuốc Nam hỗ trợ giảm đau nhức xương khớp và tiêu hóa.
Theo Đông y, lá lốt vị cay, tính ấm, có tác dụng ôn trung tán hàn, trừ phong thấp, đặc biệt phù hợp với người có biểu hiện "hàn": bụng lạnh, đầy hơi, đau khớp tăng khi trời lạnh ẩm, tay chân lạnh. Nghiên cứu hiện đại ghi nhận tinh dầu lá lốt có hoạt tính chống viêm, tuy nhiên chủ yếu trong phòng thí nghiệm, chưa đủ bằng chứng thay thế thuốc điều trị.
Lá lốt làm rau gia vị hằng ngày nhìn chung an toàn nhưng bạn không nên tự ý sắc uống dài ngày hoặc dùng liều cao khi chưa có chỉ định của thầy thuốc.
Cốt toái bổ là vị thuốc quen thuộc trong điều trị xương khớp nhưng ít ai biết loài cây này đã được xếp vào Sách Đỏ Việt Nam 2007 ở mức EN (nguy cấp).
Theo Đông y, thân rễ cốt toái bổ được dùng hỗ trợ điều trị đau lưng, đau xương khớp, chấn thương, bong gân và liền xương. Nghiên cứu hiện đại ghi nhận các flavonoid, đặc biệt naringin trong cây có thể tác động tích cực đến quá trình tạo xương, hoạt động tế bào tạo xương và hỗ trợ người bị loãng xương, tuy nhiên chủ yếu dựa trên thí nghiệm tế bào và động vật.
Dù được xếp loại nguy cấp, cốt toái bổ vẫn bán phổ biến trên thị trường vì nguyên liệu có thể đến từ cây trồng, nguồn nhập khẩu hoặc các loài gần gũi, không nhất thiết khai thác từ quần thể hoang dã.
Là loài dương xỉ sống phụ sinh trên thân cây lớn hoặc hốc đá trong rừng ẩm, cốt toái bổ dễ bị tổn thương khi rừng suy giảm hoặc bị khai thác quá mức.
Ba loại cây trên là giải pháp tự nhiên giúp cải thiện sức khỏe xương khớp an toàn, hiệu quả. Tuy nhiên, bạn nên tham khảo ý kiến chuyên gia y tế trước khi áp dụng để đảm bảo phù hợp với cơ địa. Bạn đừng quên lưu lại và chia sẻ bài viết để cùng chăm sóc sức khỏe cho cả gia đình.
