Đầu tháng 7, Viện Y học nhiệt đới, Bệnh viện Bạch Mai (Hà Nội) liên tiếp tiếp nhận hai bệnh nhân sốt rét ác tính trong tình trạng hôn mê, suy đa tạng, nguy cơ tử vong rất cao.
Người bệnh đầu tiên là nam, 51 tuổi (Hà Tĩnh), nhập viện cấp cứu ngày 6/7 với sốt cao, rối loạn ý thức, tổn thương não, gan, thận, phổi và phải hồi sức tích cực, lọc máu liên tục. Khai thác tiền sử cho thấy gần nửa tháng trước, người này vừa trở về từ Angola – quốc gia có sốt rét lưu hành. Từ yếu tố dịch tễ quan trọng này, các bác sĩ nhanh chóng chỉ định xét nghiệm và xác định người bệnh mắc sốt rét ác tính do Plasmodium falciparum.
Theo các bác sĩ, hiện nay sốt rét tại Việt Nam chủ yếu là các ca bệnh du nhập từ nước ngoài nên dễ bị bỏ sót nếu không khai thác kỹ tiền sử đi lại. Trong khi đó, ký sinh trùng Plasmodium falciparum có thể gây suy đa tạng và tử vong trong thời gian ngắn nếu không được điều trị kịp thời.
Đáng nói, việc điều trị sốt rét ác tính bắt buộc phải có artesunate đường tiêm. Tuy nhiên, do bệnh hiếm gặp nên nguồn thuốc dự trữ trong nước rất hạn chế. Thời điểm bệnh nhân đầu tiên nhập viện, lượng thuốc tại Bệnh viện Bạch Mai chỉ đủ điều trị cho một người. Trước nguy cơ xuất hiện thêm ca bệnh, bệnh viện đã khẩn trương phối hợp với các đơn vị chuyên ngành và báo cáo Bộ Y tế để tìm nguồn thuốc bổ sung.
Đúng như dự liệu, khi bệnh nhân đầu tiên vẫn đang được điều trị, Viện Y học nhiệt đới tiếp nhận thêm một nam bệnh nhân quốc tịch Trung Quốc từng sinh sống tại Guinea (Tây Phi) – vùng lưu hành sốt rét. Người bệnh nhập viện trong tình trạng còn nguy kịch hơn, hôn mê, tổn thương não, gan, thận, viêm phổi, thiếu máu, giảm tiểu cầu, phải thở máy và lọc máu liên tục.
Tối 12/7, Bệnh viện Bạch Mai kích hoạt báo động đỏ toàn viện để hội chẩn đa chuyên khoa. Trong lúc các bác sĩ chạy đua với thời gian, nguồn artesunate đặc hiệu gần như cạn kiệt. Trước báo cáo khẩn của bệnh viện về tình trạng nguy kịch của người bệnh và khó khăn trong tiếp cận thuốc, Bộ Y tế đã phối hợp với Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) điều phối khẩn artesunate từ nước ngoài về Việt Nam.
WHO sau đó trao tặng Bệnh viện Bạch Mai 150 liều artesunate đường tiêm – loại thuốc được xem là “vũ khí” quan trọng nhất trong điều trị sốt rét ác tính. Nguồn thuốc viện trợ đến đúng thời điểm đã trở thành yếu tố quyết định, giúp các bác sĩ triển khai phác đồ điều trị tối ưu cho bệnh nhân người Trung Quốc.
Sau khi được sử dụng artesunate kết hợp hồi sức tích cực, mật độ ký sinh trùng trong máu giảm nhanh, chức năng gan, thận và các cơ quan từng bước hồi phục. Từ tình trạng hôn mê sâu, phải thở máy và lọc máu liên tục, người bệnh dần tỉnh táo, cai được máy thở và có thể giao tiếp với các y bác sĩ bằng tiếng Trung.
Ngày 22/7, cả hai bệnh nhân sốt rét ác tính đều được xuất viện.
