Bộ Y tế vừa ban hành hướng dẫn chẩn đoán và điều trị bệnh do virus Nipah (NiV), bệnh truyền nhiễm cấp tính lây từ động vật sang người và có thể lây giữa người với người.
Virus Nipah có tỉ lệ tử vong tới 75%. Ảnh: Internet
Virus được phát hiện lần đầu năm 1998 tại Malaysia, sau đó ghi nhận các đợt bùng phát rải rác tại Bangladesh, Ấn Độ, Singapore và Philippines. Thể bệnh nặng thường gây viêm não, viêm phổi cấp với tỉ lệ tử vong 40-75%. Nipah được xếp vào nhóm A, có nguy cơ gây đại dịch và nằm trong danh sách ưu tiên của Tổ chức Y tế Thế giới.
Theo Bộ Y tế, tác nhân gây bệnh là virus RNA sợi đơn thuộc họ Paramyxoviridae, chi Henipavirus. Vật chủ tự nhiên là dơi ăn quả (chi Pteropus); lợn từng là vật chủ trung gian chính trong đợt dịch tại Malaysia.
Hai dòng lưu hành gồm NiV-Malaysia - chủ yếu lây từ động vật sang người, ít lây giữa người; và NiV-Bangladesh/India - độc lực cao hơn, khả năng lây truyền qua tiếp xúc dịch tiết cao hơn.
Bệnh lây khi tiếp xúc trực tiếp với động vật nhiễm bệnh, sử dụng thực phẩm nhiễm chất bài tiết của dơi hoặc qua giọt bắn, dịch tiết hô hấp của người bệnh.
Thời gian ủ bệnh thường 3-14 ngày, hiếm khi tới 45 ngày. Người bệnh khởi phát đột ngột với sốt cao, đau đầu, đau cơ, nôn, tiêu chảy; có thể nhanh chóng xuất hiện rối loạn ý thức, co giật, suy hô hấp và suy đa tạng. Khoảng 20% người sống sót để lại di chứng thần kinh kéo dài.
Chẩn đoán xác định bằng phát hiện RNA virus bằng kỹ thuật RT-PCR; xét nghiệm huyết thanh học (ELISA) hỗ trợ phát hiện kháng thể IgM, IgG. Phân lập virus chỉ thực hiện tại phòng thí nghiệm an toàn sinh học cấp 4.
Ca nghi ngờ là người có yếu tố dịch tễ trong 14 ngày kèm triệu chứng sốt và rối loạn thần kinh hoặc hô hấp; ca xác định có bằng chứng xét nghiệm dương tính.
Hiện chưa có thuốc điều trị đặc hiệu và cũng chưa có vắc-xin phòng bệnh. Bộ Y tế yêu cầu tất cả ca nghi ngờ hoặc xác định phải được nhập viện, cách ly ngay tại phòng riêng hoặc khu vực chuyên biệt; không cho người nhà hoặc người không có nhiệm vụ vào khu cách ly.
Bộ Y tế yêu cầu các cơ sở y tế phải áp dụng nghiêm biện pháp phòng ngừa chuẩn, đặc biệt là phòng lây qua tiếp xúc và giọt bắn theo quy định. Công tác phòng bệnh hiện chủ yếu dựa vào kiểm soát nguồn lây, ngăn chặn đường truyền và giám sát chặt chẽ ca bệnh.
