Việt Nam nới lỏng nhập khẩu thiết bị bán dẫn qua sử dụng

Tại Thông tư 30/2025 do Bộ Khoa học và Công nghệ ban hành, đưa ra nhiều hướng dẫn việc nhập khẩu dây chuyền và thiết bị đã qua sử dụng dành riêng cho lĩnh vực bán dẫn và nghiên cứu phát triển sản phẩm công nghệ số.

Theo thông tư này, doanh nghiệp nhập khẩu máy móc, thiết bị phục vụ sản xuất bán dẫn đã qua sử dụng với tuổi tối đa 20 năm, cao gấp đôi quy định trước đây. Trong khi đó, các cơ sở đào tạo, nghiên cứu không bị khống chế về tuổi thiết bị.

Ông Nguyễn Anh Tuấn, đại diện Cục Công nghiệp Công nghệ thông tin, lý giải việc nâng giới hạn tuổi thiết bị đã qua sử dụng được đưa ra sau quá trình Bộ Khoa học và Công nghệ khảo sát thực tế, tham vấn các tập đoàn công nghệ bán dẫn và các cơ sở có nhu cầu trong nước. "Mức 20 năm được đánh giá phù hợp với nhu cầu cũng như trình độ công nghệ hiện nay", ông Tuấn nói.

Tuy nhiên, để được nhập khẩu vào Việt Nam các loại máy móc, thiết bị này phải đáp ứng được ba tiêu chí: không thuộc danh mục công nghệ lạc hậu, kém chất lượng hoặc gây ô nhiễm; không nằm trong danh mục công nghệ cấm hoặc hạn chế chuyển giao; phải đáp ứng tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật Việt Nam về hiệu quả năng lượng, an toàn lao động.

Riêng đối với dây chuyền công nghệ, ngoài ba tiêu chí chung nêu trên, còn có tiêu chí thứ tư về công suất. Theo đó, dây chuyền công nghệ đã qua sử dụng phải có hiệu suất đạt từ 85% trở lên so với công suất thiết kế ban đầu. Đồng thời, mức tiêu hao nguyên liệu, vật tư linh kiện và năng lượng phải nhỏ hơn 115% so với thiết kế gốc. Theo Cục Công nghiệp Công nghệ thông tin, điều kiện này nhằm "tránh nhập những dây chuyền quá cũ, hiệu quả thấp hoặc tiêu tốn năng lượng lớn".

Quy định về thiết bị, máy móc đã qua sử dụng được nhập khẩu cũng có sự phân biệt giữa mục đích sản xuất hay đào tạo. Máy móc, thiết bị dùng cho đào tạo và nghiên cứu, không áp dụng tiêu chí về tuổi thiết bị khi nhập khẩu. Tuy nhiên vẫn áp dụng các tiêu chí về hiệu suất và mức tiêu hao nguyên liệu, năng lượng.

Theo cơ quan quản lý, cách tiếp cận này nhằm khuyến khích các trường đại học, viện nghiên cứu đầu tư, nâng cấp hạ tầng phục vụ giảng dạy và nghiên cứu, do chi phí thiết bị bán dẫn thường ở mức cao. Chính sách mới nhằm tạo điều kiện cho doanh nghiệp và các trường, viện nghiên cứu "tiếp cận công nghệ phù hợp khả năng đầu tư nhưng vẫn bảo đảm tiêu chuẩn kỹ thuật", ông Tuấn nói.

Thủ tục hành chính nhập khẩu dây chuyền, thiết bị đã qua sử dụng cũng chuyển từ tiền kiểm sang hậu kiểm. Doanh nghiệp, tổ chức khi nhập khẩu chỉ cần cung cấp hồ sơ, tài liệu và văn bản cam kết đáp ứng các tiêu chí để cơ quan hải quan xem xét thông quan.

Song song với nới lỏng điều kiện, cơ quan quản lý nhấn mạnh sẽ có chế tài xử lý vi phạm. Doanh nghiệp nhập khẩu sai mục đích, chẳng hạn khai báo phục vụ nghiên cứu nhưng lại đưa vào sản xuất, hoặc cung cấp thông tin không chính xác, có thể bị buộc tái xuất toàn bộ thiết bị, đồng thời chịu các hình thức xử phạt bổ sung.

Chính sách nới lỏng việc nhập khẩu thiết bị công nghệ qua sử dụng diễn ra trong bối cảnh ngành bán dẫn Việt Nam đang có những chuyển động tích cực. Hồi giữa tháng 1, Viettel khởi công xây dựng nhà máy chip đầu tiên theo tiến trình từ 32 nm tại khu công nghệ cao Hòa Lạc, dự kiến sản xuất thử nghiệm từ 2028. Đến cuối tháng, FPT mở nhà máy đóng gói kiểm thử chip tại Bắc Ninh, dự kiến hoạt động ngay năm nay.

Chia sẻ tại họp báo thường kỳ Bộ Khoa học và Công nghệ sáng 29/1, Thứ trưởng Bùi Hoàng Phương cho rằng Việt Nam đã từng bước khép kín chuỗi giá trị ngành bán dẫn khi có doanh nghiệp thiết kế, có nhà máy sản xuất chip và nhà máy đóng gói, kiểm thử của Việt Nam.

Theo Thứ trưởng, bán dẫn là công nghệ chiến lược, có ý nghĩa "đặc biệt quan trọng" đối với công nghiệp công nghệ cao. "Đây là những viên gạch đầu tiên để đặt nền móng làm chủ công nghệ bán dẫn", ông nói.