Ca phẫu thuật chưa từng có, diễn ra vào năm 2023 nhưng chỉ mới được các nhà khoa học tại Đại học Northwestern (Mỹ) công bố ngày 29/1, đã viết lại ranh giới giữa sự sống và cái chết.
Bệnh nhân nam 33 tuổi sống sót 48 giờ mà không có phổi, trước khi được ghép tạng thành công.
Thành tựu y học này, vừa được công bố trên tạp chí Med, không chỉ là một kỳ tích mà còn mở ra hướng đi mới đầy hứa hẹn cho các bệnh nhân bị tổn thương phổi cấp tính.
Bệnh nhân, vốn hoàn toàn khỏe mạnh, đã rơi vào tình trạng nguy kịch sau khi mắc cúm B, biến chứng thành hội chứng suy hô hấp cấp tính (ARDS) và viêm phổi hoại tử do nhiễm trùng thứ phát bởi vi khuẩn Pseudomonas aeruginosa.
Quyết định táo bạo: Cắt bỏ phổi hoại tử để cứu sống người bệnh
Sau sáu tuần điều trị không hiệu quả, tình trạng của bệnh nhân xấu đi nhanh chóng. Giáo sư Ankit Bharat, người trực tiếp chỉ đạo ca phẫu thuật, mô tả phổi của bệnh nhân lúc đó đang "tan chảy" do nhiễm trùng quá nặng, kéo theo sự suy sụp của tim và thận.
Đối mặt với tình trạng nhiễm trùng không thể kiểm soát, các bác sĩ nhận định ngay cả khi có tạng hiến, cơ thể bệnh nhân cũng quá yếu để tiếp nhận.
Giải pháp duy nhất được đưa ra là cắt bỏ hoàn toàn hai lá phổi bị hoại tử - nguồn gốc của nhiễm trùng - để tạo cơ hội cho các cơ quan khác hồi phục. Tuy nhiên, điều này đặt ra một thách thức y học chưa từng có: Làm thế nào để duy trì sự sống khi cơ thể không còn phổi, bộ phận vốn liên kết mật thiết với tim?
Để giải quyết bài toán hóc búa này, nhóm của giáo sư Bharat đã sử dụng một hệ thống hỗ trợ sự sống tiên tiến. Dựa trên nền tảng công nghệ phổi nhân tạo vốn dùng cho bệnh nhân xơ nang, các bác sĩ đã thiết lập một cơ chế thay thế chức năng phổi sinh học.
Cỗ máy này không chỉ đảm nhiệm vai trò trao đổi khí - thêm oxy và loại bỏ carbon dioxide khỏi máu - mà còn được cải tiến với một hệ thống ống dẫn lưu đặc biệt. Hệ thống này cho phép máu lưu thông ra vào tim một cách an toàn, liên tục điều chỉnh theo cường độ dòng chảy để ngăn chặn áp lực quá lớn lên tim và các động mạch, vốn là rủi ro tử vong cao khi không còn phổi để tạo sức cản tự nhiên.
Ngay sau khi hai lá phổi nhiễm trùng được cắt bỏ và hệ thống oxy hóa máu bên ngoài được kích hoạt, các chỉ số sinh tồn của bệnh nhân lập tức cải thiện. Tim và thận bắt đầu phục hồi chức năng. Sự sống của anh được duy trì hoàn toàn nhờ máy móc trong suốt 48 giờ.
Cánh cửa hy vọng cho các ca bệnh cấp tính
Hai ngày sau ca phẫu thuật cắt bỏ, khi phổi hiến tặng có sẵn, các bác sĩ đánh giá thể trạng bệnh nhân đã đủ điều kiện để thực hiện ghép tạng. Ca phẫu thuật thành công tốt đẹp. Hiện tại, sau hai năm, bệnh nhân đã trở lại cuộc sống bình thường với chức năng phổi khỏe mạnh.
Nghiên cứu về ca bệnh này không chỉ là một báo cáo y khoa mà còn là bằng chứng thay đổi quan điểm điều trị. Trước đây, ghép phổi thường chỉ dành cho các bệnh mãn tính như xơ nang hay bệnh phổi kẽ. Đối với ARDS, các bác sĩ thường cố gắng duy trì sự sống với hy vọng phổi sẽ tự phục hồi.
Tuy nhiên, phân tích mô phổi của bệnh nhân sau khi cắt bỏ cho thấy mức độ sẹo hóa và tổn thương nghiêm trọng đến mức chúng sẽ không bao giờ có thể tự lành. Giáo sư Bharat khẳng định: "Lần đầu tiên về mặt sinh học, chúng tôi đưa ra bằng chứng phân tử cho thấy một số bệnh nhân bắt buộc phải ghép hai lá phổi, nếu không họ sẽ không thể sống sót".
Thành công này mở ra hướng đi mới cho việc cứu chữa những bệnh nhân trẻ tuổi bị tổn thương phổi cấp tính do virus hoặc nhiễm trùng.
Dù kỹ thuật này đòi hỏi trình độ chuyên môn cao và trang thiết bị hiện đại mà ít bệnh viện có thể đáp ứng ngay lập tức, nhưng nó đặt nền móng cho việc kéo dài thời gian chờ đợi tạng hiến, mang lại cơ hội sống cho những trường hợp tưởng chừng đã hết hy vọng.
