Gần đây, các nhà khoa học đã nhận diện được một tiểu hành tinh có độ nguy hiểm cao đối với Mặt Trăng của chúng ta: Tiểu hành tinh 2024 YR4, một tảng đá không gian đường kính khoảng 60 m, có xác suất 4% sẽ đâm vào Mặt Trăng vào ngày 22-12-2032.
Nếu điều đó xảy ra, vệ tinh tự nhiên của Trái Đất sẽ phải hứng chịu một vụ va chạm mạnh gấp 1 triệu lần so với vụ va chạm kỷ lục được ghi nhận năm 2013.
Nhóm tác giả dẫn đầu bởi nhà nghiên cứu Yifan He từ Đại học Thanh Hoa (Trung Quốc) đã lập một mô hình chi tiết để đánh giá tác động của vụ va chạm tiềm tàng này với hệ Trái Đất - Mặt Trăng.
Trái Đất chỉ có một mặt trăng - tức vệ tinh tự nhiên - duy nhất được xác nhận, nên thiên thể này "độc quyền" tên gọi "Mặt Trăng" - Ảnh: NASA
Tiểu hành tinh 2024 YR4 sẽ không phá hủy hay làm chệch quỹ đạo của Mặt Trăng, nhưng đủ để làm thay đổi nó một cách đáng kể.
Theo tính toán của nhóm nghiên cứu, nó sẽ khoét vào Mặt Trăng một hố va chạm đường kính khoảng 1km và sâu tới 260m.
Sự kiện cũng làm rung chuyển toàn bộ cấu trúc của thiên thể bằng một trận động đất toàn cầu nặng khoảng 5 độ (thang Moment), theo tính toán dựa trên năng lượng động năng của tiểu hành tinh.
Khác với Trái Đất có lõi nóng chảy và các mảng kiến tạo, Mặt Trăng giống như một khối đá khô cứng, không có chất lỏng để hấp thụ bớt chấn động. Do vậy toàn bộ thiên thể sẽ bị rung lắc dữ dội trong nhiều giờ và tác động tàn phá có thể mạnh hơn nhiều so với trận động đất cùng cường độ ở địa cầu.
Đó là một cơ hội hiếm có cho giới khoa học: Việc quan sát sự lan truyền của trận động đất trên Mặt Trăng do va chạm gây ra sẽ đem đến các dữ liệu giúp làm sáng tỏ cấu trúc và thành phần bên trong của nó.
Tác động dự kiến sẽ khiến Mặt Trăng "gầy" đi, do làm bắn tung khoảng 400 kg đất đá ra ngoài không gian.
Khối lượng bị mất đi này không đáng kể so với toàn bộ thiên thể, nên sẽ khó lòng nhận biết khi quan sát bằng mắt thường từ Trái Đất.
Hiện tượng này cũng đem đến cơ hội cho các nhà khoa học thu thập mẫu Mặt Trăng, bởi một số lượng lớn các mảnh vụn sẽ lao về phía Trái Đất, tạo nên sao băng.
Tuy nhiên, điều này kèm theo rủi ro: Có thể có những mảnh quá lớn, không bị bầu khí quyển địa cầu đốt cháy hết và lao thẳng xuống đất, gây nguy hiểm cho con người và các công trình.
Các tính toán cho thấy Nam Mỹ, Bắc Phi và bán đảo Ả Rập nằm trong vùng nguy cơ cao nhất.
Chưa kể, các mảnh vỡ này có thể giáng thẳng vào nhiều vệ tinh đang hoạt động dày đặc trên quỹ đạo Trái Đất, khiến chúng hư hỏng hay thậm chí là rơi ngược về phía Trái Đất.
Nặng nề hơn, điều đó có thể dẫn tới "Hội chứng Kessler", làm sập toàn bộ mạng lưới chỉ trong vài năm ngắn ngủi, ngăn cản chúng ta đưa bất cứ thứ gì khác vào quỹ đạo một cách an toàn trong thời gian dài.
Vì những lý do đó, một số cơ quan vũ trụ đang nghiên cứu phương pháp nhằm đẩy chệch hướng tiểu hành tinh 2024 YR4 nếu các quan sát tiếp theo xác nhận nó thực sự lao thẳng đến Mặt Trăng.
