PGS.TS Nguyễn Quang Dũng, Phó trưởng Bộ môn Dinh dưỡng và An toàn thực phẩm, Đại học Y Hà Nội, khẳng định không cơ quan nội tạng nào tránh được tác động tiêu cực của đồ uống có cồn. Đặc biệt, nhóm người cao tuổi, có bệnh nền hoặc tiền sử đột quỵ chịu rủi ro cao nhất.
Theo quy trình sinh học, ngay khi rượu chạm miệng, một lượng nhỏ ethanol đã bắt đầu hấp thu qua niêm mạc. Bác sĩ Nguyễn Huy Hoàng, Hội Y học Dưới nước và Oxy cao áp Việt Nam, mô tả dòng chảy của cồn tiếp tục qua thực quản xuống dạ dày và thẩm thấu phần lớn tại ruột non. Tại đây, do bề mặt hấp thu rộng, ethanol thấm vào máu với tốc độ rất nhanh và theo hệ tuần hoàn đi khắp cơ thể.
Lạm dụng rượu bia gây hại đến tất cả bộ phận trong cơ thể. Ảnh: Thư Anh
Đích đến đầu tiên và nhạy cảm nhất là não bộ. Ethanol làm thay đổi cách thức giao tiếp giữa các tế bào thần kinh. Chúng kích hoạt hệ thống ức chế khiến người uống thấy thư giãn, buồn ngủ, đồng thời giảm hoạt động của hệ thống kiểm soát hành vi, dẫn đến mất kiểm soát suy nghĩ và cảm xúc. Biểu hiện thường thấy là xu hướng hung hăng, nóng giận hoặc đưa ra quyết định thiếu sáng suốt.
Trong khi não bộ chịu tác động, gan buộc phải "tăng ca" hết công suất để xử lý lượng ethanol ồ ạt tràn về. Quá trình đào thải quá tải này dẫn đến cảm giác say, đau đầu và mệt mỏi kéo dài vào ngày hôm sau. Trung bình, cơ thể cần khoảng một giờ để phân hủy một đơn vị rượu, tuy nhiên tốc độ này thay đổi tùy thuộc vào độ tuổi và cân nặng người uống.
Về lâu dài, lạm dụng rượu bia tàn phá hệ thống tim mạch, làm tăng huyết áp và nguy cơ suy tim. Chuyên gia cảnh báo đồ uống này là nguyên nhân trực tiếp gây viêm gan, xơ gan, viêm tụy cấp và đái tháo đường. Hệ tiêu hóa cũng bị tổn thương nghiêm trọng với các triệu chứng chướng bụng, đầy hơi, viêm loét dạ dày tá tràng, giảm khả năng hấp thu dinh dưỡng.
Ngoài các bệnh lý nội khoa, rượu bia còn gây biến chứng thần kinh mạn tính như tê bì chân tay, ngứa và suy giảm trí nhớ. Với nam giới, chất cồn làm suy giảm khả năng tình dục và sức khỏe sinh sản. Đáng lưu ý, người có thói quen ngáy hoặc mắc hội chứng ngưng thở khi ngủ sẽ gặp tình trạng tắc nghẽn đường thở nặng hơn do rượu làm giãn cơ vùng hầu họng trong lúc ngủ.
Đặc biệt nguy hiểm là tình trạng ngộ độc methanol (cồn công nghiệp). Ban đầu, người bệnh chỉ có cảm giác say thông thường, nhưng sau đó nhanh chóng chuyển sang mờ mắt, lơ mơ, thở nhanh do rối loạn axit máu, co giật và hôn mê. Bác sĩ Dũng cảnh báo hầu hết trường hợp ngộ độc methanol khi đến viện đã tổn thương não, mắt và tuần hoàn nghiêm trọng, thậm chí tử vong.
Rượu là chất gây nghiện có thể dẫn đến vấn đề về gan, phổi, thúc đẩy tế bào ung thư phát triển. Video: Theo FreeMedEducation
Bác sĩ khuyến nghị trong các dịp lễ Tết hay gặp gỡ bạn bè, nam giới nên uống dưới hai đơn vị và nữ giới dưới một đơn vị cồn một ngày. Một đơn vị cồn tiêu chuẩn (10 g cồn nguyên chất) tương đương với 3/4 chai hoặc một lon bia 330 ml (5%), một ly rượu vang 100 ml (13,5%), một ly bia hơi 330 ml hoặc một ly rượu mạnh 30 ml (40%).
Để giảm say rượu, hãy ăn uống đầy đủ trước khi uống rượu. Thực phẩm chứa tinh bột, giàu lipid giúp làm chậm quá trình hấp thu rượu vào cơ thể. Sau khi tỉnh rượu, bổ sung đầy đủ chất dinh dưỡng giúp cơ thể chóng phục hồi. Các thực phẩm chứa nhiều tinh bột, có đường... hỗ trợ phục hồi sức khỏe nhanh hơn.
Mỗi người nên xây dựng lối sống lành mạnh, bao gồm giảm uống rượu bia, tập thể dục đều đặn và ngủ đủ giấc. Khám sức khỏe định kỳ để sớm phát hiện bất thường, điều trị kịp thời.
Một người trưởng thành có sức khỏe bình thường trung bình cứ sau một giờ gan sẽ đào thải một đơn vị cồn. Tùy theo thể trạng mà quãng thời gian này có thể tăng lên hay giảm đi. Khoảng 10-15% cồn sẽ đào thải qua đường hô hấp, da, mồ hôi; khoảng 85-90% sẽ được xử lý qua gan.
