Mỗi khi thời tiết giao mùa gây nên tình trạng người cảm thấy đau nhức, mệt mỏi, nặng nề toàn thân. Không chỉ sử dụng thuốc Tây để uống, nhiều người vẫn giữ thói quen dùng bạc hay trứng gà để đánh gió, cạo gió. Phương pháp dân gian này tồn tại hàng trăm năm, nhưng ít ai biết cơ chế đằng sau lại liên quan đến cả y học cổ truyền lẫn khoa học hiện đại.
Bác sĩ đông y Đặng Thị Thúy (Phòng khám Y học cổ truyền) cho biết, theo quan niệm của Đông y, khi cơ thể bị “cảm”, tà khí xâm nhập qua da làm cản trở sự lưu thông khí huyết, từ đó gây ra các triệu chứng như đau mỏi, nặng đầu, mệt mỏi.
Đánh gió, cạo gió bằng bạc hoặc trứng gà từ lâu được dân gian tin rằng có tác dụng “khai thông lỗ chân lông”, giúp đẩy tà khí ra ngoài, làm giảm nhanh cảm giác nhức mỏi. Những vết bầm đỏ xuất hiện sau khi đánh gió thường được xem là dấu hiệu tà khí đã được giải tỏa.
Nhiều người đau mỏi người, 'trúng gió' dùng đồ bạc, trứng gà cạo gió. (Ảnh minh họa)
Trong thực hành y học cổ truyền, ngoài cạo gió, thầy thuốc còn áp dụng các kỹ thuật khác như xoa bóp, day, lăn, miết, bấm huyệt hoặc giác hơi vùng lưng với những trường hợp đau mỏi, cảm lạnh nhẹ. Các phương pháp này đều nhằm mục đích kích thích tuần hoàn, thư giãn cơ và hỗ trợ cơ thể phục hồi.
Dưới góc nhìn khoa học, việc dùng bạc hoặc trứng gà lăn, miết trên da thực chất tạo ra hiệu ứng massage cơ học. Ma sát trên bề mặt da giúp tăng lưu lượng máu dưới da, làm giãn mạch, giảm co cứng cơ, từ đó giúp người bệnh cảm thấy dễ chịu hơn.
Một số lý giải dân gian cho rằng khi cơ thể mệt mỏi sẽ sinh ra nhiều khí lưu huỳnh, bạc tiếp xúc với khí này tạo thành hợp chất bạc sunfua (Ag₂S) khiến bề mặt bạc bị xỉn màu. Mức độ xỉn màu càng đậm được cho là cơ thể càng “nhiều độc”. Tuy nhiên, các chuyên gia cho biết hiện chưa có bằng chứng khoa học khẳng định bạc có khả năng “hút độc” ra khỏi cơ thể thông qua da, mà hiện tượng đổi màu chủ yếu là phản ứng hóa học thông thường.
Dù vậy, bạc vẫn được công nhận có tính kháng khuẩn nhất định. Từ xa xưa, bạc từng được vua chúa sử dụng làm chén bát đựng thức ăn, và ngày nay kim loại này vẫn được ứng dụng trong một số sản phẩm y tế, bảo quản thực phẩm nhờ khả năng hạn chế vi khuẩn.
Bên cạnh bạc, trứng gà - thường là trứng luộc bóc vỏ cũng được nhiều gia đình sử dụng để đánh gió. Theo quan niệm dân gian, sau khi cạo gió, lỗ chân lông giãn nở, dễ bị nhiễm lạnh trở lại. Lòng trắng trứng được cho là giúp “bịt kín” lỗ chân lông, giữ ấm cơ thể và hấp thu nhiệt dư trên bề mặt da. Về mặt khoa học, trứng gà chủ yếu đóng vai trò làm dịu da và tăng hiệu quả massage.
Các bác sĩ khuyến cáo, đánh gió chỉ nên thực hiện nhẹ nhàng, đúng cách, tránh cạo quá mạnh gây trầy xước, tổn thương da hoặc nhiễm trùng. Phương pháp này chỉ phù hợp với các trường hợp mệt mỏi, đau nhức nhẹ, cảm lạnh thông thường và không thể thay thế cho việc khám, điều trị y tế.
Đặc biệt, nếu đau nhức kéo dài, kèm sốt cao, khó thở, đau ngực hoặc các triệu chứng bất thường khác, người bệnh cần đến cơ sở y tế để được chẩn đoán chính xác và điều trị kịp thời, tránh chủ quan dựa hoàn toàn vào các biện pháp dân gian.
Từ một thói quen truyền miệng trong đời sống, việc dùng bạc và trứng gà để đánh gió vẫn được nhiều gia đình Việt duy trì. Tuy nhiên, các chuyên gia nhấn mạnh, chỉ khi sử dụng đúng cách, đúng mức và kết hợp theo dõi y tế, phương pháp này mới thực sự an toàn và có lợi cho sức khỏe.
