Thời gian gần đây, trên mạng xã hội tại Việt Nam xuất hiện nhiều tranh luận xoay quanh thông tin “người Việt ăn chưa đủ rau so với khuyến nghị của WHO”. Nhiều người tỏ ra bất ngờ, thậm chí phản ứng mạnh mẽ, cho rằng người Việt “ăn thừa rau” chứ không hề thiếu.
Để làm rõ vấn đề này, PGS.TS.BS Nguyễn Trọng Hưng, Viện Dinh dưỡng Quốc gia, đã chia sẻ một số thông tin chuyên môn liên quan đến lượng rau và hoa quả trong khẩu phần ăn của người Việt hiện nay.
Theo PGS Hưng, trong các cuộc Tổng điều tra Dinh dưỡng Quốc gia đều có thống kê cụ thể về lượng rau và quả mà người dân Việt Nam tiêu thụ. Kết quả gần nhất (giai đoạn 2019–2020, công bố năm 2021) cho thấy, lượng rau và quả trung bình của người Việt vẫn thấp hơn mức khuyến nghị của WHO.
Cụ thể, mức tiêu thụ rau quả bình quân đầu người đã tăng dần trong 10 năm qua: từ 190,4g rau và 60,9g quả chín/người/ngày (năm 2010) lên 231,0g rau và 140,7g quả chín/người/ngày (năm 2020). Tuy nhiên, mức tiêu thụ này mới chỉ đạt khoảng 66,4 – 77,4% so với nhu cầu khuyến nghị trong Tháp Dinh dưỡng dành cho người trưởng thành.
Mức tiêu thụ rau quả của người Việt vẫn thấp hơn so với nhu cầu khuyến nghị.
PGS Hưng cho rằng, việc nhiều người phản ứng trên mạng xã hội là điều dễ hiểu, bởi họ nhìn nhận theo góc độ cá nhân hoặc vùng miền, chứ không phải trên bức tranh tổng thể.
“Một số người ăn rất nhiều rau, thậm chí ‘ăn rau thay cơm’, nhưng cũng có không ít người ăn thiếu trầm trọng. Khi đánh giá dinh dưỡng, phải dựa trên khảo sát diện rộng và tính trung bình, chứ không thể lấy vài trường hợp đơn lẻ để đại diện cho toàn dân”, PGS Hưng nói.
Khuyến cáo ăn rau từ WHO
Theo chuyên gia, mức tiêu thụ rau quả giữa các vùng miền và nhóm dân cư có sự chênh lệch đáng kể. Ở các đô thị, người dân thường ăn nhiều thịt, ít rau; trong khi ở vùng nông thôn, miền núi hoặc khu vực khó khăn, bữa ăn còn thiếu cả rau lẫn hoa quả. Điều này khiến tổng mức tiêu thụ rau quả trung bình của người Việt chưa đạt mức khuyến nghị.
WHO khuyến nghị, mỗi người trưởng thành nên ăn ít nhất 400g rau và quả mỗi ngày (không bao gồm khoai tây và các loại củ giàu tinh bột khác). Mức này được xem là tối thiểu để giúp phòng ngừa các bệnh mạn tính như tim mạch, ung thư, đái tháo đường và béo phì, đồng thời giảm nguy cơ thiếu vi chất dinh dưỡng, đặc biệt ở các quốc gia đang phát triển, PGS Hưng cho hay.
WHO cũng lưu ý, 400g/người/ngày chỉ là mức cơ bản, các quốc gia có thể điều chỉnh tùy theo đặc điểm tự nhiên và tập quán ăn uống, nhưng không nên thấp hơn ngưỡng này.
Tuy nhiên, theo khảo sát trong nước, phần lớn người Việt chưa đạt được lượng rau quả khuyến nghị. Nhiều người hiểu lầm rằng uống nước ép hoặc ăn vài miếng trái cây đã đủ, trong khi thực tế lượng đó rất nhỏ.
Một cốc nước ép có thể chứa lượng đường cao và không cung cấp đầy đủ chất xơ, thành phần rất quan trọng trong việc tiêu hóa và phòng ngừa bệnh lý mạn tính, PGS Hưng nhấn mạnh.
Dù vậy, PGS Hưng cũng nhìn nhận, việc thông tin “người Việt ăn thiếu rau” được bàn luận sôi nổi trên mạng xã hội cũng mang lại tác động tích cực, giúp người dân quan tâm hơn đến dinh dưỡng và thói quen ăn uống hàng ngày.
“Quan trọng không phải là tranh cãi đúng sai mà là mỗi người nên tự xem lại bữa ăn của mình: liệu đã ăn đủ rau xanh, hoa quả chín và đa dạng thực phẩm chưa? Bởi dinh dưỡng hợp lý là nền tảng cho sức khỏe bền vững”, PGS Hưng nói.
Vị chuyên gia cũng lưu ý, khuyến nghị dinh dưỡng chỉ mang tính định hướng chung, còn lượng ăn cụ thể của mỗi người cần dựa vào tuổi, giới tính, tình trạng sức khỏe và nhu cầu năng lượng cá nhân. Với những người có bệnh lý nền, tốt nhất nên tham khảo ý kiến chuyên gia dinh dưỡng hoặc nhân viên y tế để điều chỉnh khẩu phần phù hợp.
