Cục Phòng bệnh (Bộ Y tế) đánh giá sốt xuất huyết Dengue là một trong các thách thức lớn đối với ngành y tế Việt Nam năm 2025. Những năm gần đây, sốt xuất huyết Dengue tại Việt Nam ngày càng diễn biến phức tạp, thuộc tốp những nước có số ca mắc cao, phạm vi dịch lan rộng hơn trước.
Trên thế giới, trong năm 2024, sốt xuất huyết Dengue là một vấn đề nóng với kỷ lục mới khi số ca mắc được ghi nhận cao gần gấp đôi năm trước đó. Trong đó, chỉ riêng Brazil đã hơn 10 triệu ca mắc được ghi nhận. Bước sang năm 2025, tính đến ngày 15/2, Philippines đã hơn 43.700 ca, cao hơn 56% so với đỉnh dịch thông thường vào tháng 6, Lào cũng phát cảnh báo nguy cơ bùng phát sớm ngay từ đầu năm.
Một người có thể mắc sốt xuất huyết nhiều lần trong đời, nếu tái nhiễm lần hai sẽ rất nguy hiểm vì tình trạng bệnh thường nặng hơn lần đầu. Người bệnh có thể có những diễn tiến khó tiên lượng, với nguy cơ trở nặng cao hơn. Vì vậy, ngay cả người từng mắc sốt xuất huyết Dengue cũng không thể chủ quan trước căn bệnh này.
Biến đổi khí hậu tác động đến dịch tễ sốt xuất huyết Dengue ở Việt Nam
• Miền Nam: Nhiều năm liền là tâm dịch của cả nước
Theo đại diện Sở Y tế TP.HCM, năm 2024 khu vực phía Nam chiếm 41% trong tổng số 141.000 ca mắc được ghi nhận trên toàn quốc. Nhiều năm liền, miền Nam là điểm nóng sốt xuất huyết Dengue của cả nước. Trước đây, tại Đồng bằng sông Cửu Long, dịch chủ yếu bùng phát vào mùa mưa, nay đã lan rộng và gia tăng ngay cả trong mùa khô.
Đáng lo ngại, báo cáo của Trung tâm Kiểm soát Bệnh tật TP.HCM cho thấy, tính đến tuần 7 năm 2025, tại TP.HCM có 3.431 ca mắc sốt xuất huyết Dengue được ghi nhận, tăng 125,3% so với cùng kỳ năm 2024.
Theo các chuyên gia, biến đổi khí hậu là một trong những nguyên nhân gây ra nguy cơ bùng dịch trong năm 2025. Hạn hán, xâm nhập mặn khiến nước ngọt khan hiếm, buộc người dân phải tích trữ nước, tạo môi trường thuận lợi cho muỗi sinh sôi. Mưa trái mùa bất thường cũng góp phần làm tăng mật độ muỗi truyền bệnh.
• Miền Trung: Dịch bệnh lan rộng từ duyên hải đến Tây Nguyên
Trong những năm gần đây, dịch bệnh đang có xu hướng dịch chuyển ra miền Trung và Tây Nguyên. Nhiều năm liền, số ca mắc tại khu vực này gia tăng đáng kể, không chỉ ở các tỉnh duyên hải mà còn lan đến các vùng cao nguyên.
Mưa bão trái mùa, lũ lụt kéo dài ngay trong mùa khô là nguyên nhân chính khiến sốt xuất huyết Dengue gia tăng tại miền Trung. Như tình trạng ngập lụt ở Tây Hòa, Phú Yên tháng 2/2025, tạo điều kiện cho muỗi sinh sôi khiến dịch bệnh bùng phát. Ngay cả những khu vực mát mẻ như Lâm Đồng, Đắk Lắk, Đắk Nông - vốn ít bị ảnh hưởng - trong năm 2024 cũng trở thành điểm nóng mới về sốt xuất huyết Dengue.
• Miền Bắc: Không còn là vùng an toàn trước sốt xuất huyết Dengue
Trước đây, miền Bắc ít chịu ảnh hưởng của sốt xuất huyết, nhưng biến đổi khí hậu khiến mùa đông ngắn, mùa hè kéo dài hơn và nhiệt độ tăng cao đã tạo điều kiện cho muỗi vằn sinh sôi.
Năm 2023, Hà Nội ghi nhận kỷ lục 36.795 ca mắc, cao gấp đôi TP.HCM. Đáng lo ngại, dù đang trong đợt rét đầu năm 2025, Hà Nội vẫn ghi nhận 137 ca. Đặc biệt, sốt xuất huyết Dengue đã lan đến các tỉnh miền núi - nơi mà nhiều năm trước đây chưa ghi nhận ca bệnh nào. Những năm gần đây, giao thương, đô thị hóa khiến 11 tỉnh vùng núi phía Bắc bắt đầu ghi nhận các vụ dịch sốt xuất huyết Dengue tại Sơn La, Tuyên Quang, Phú Thọ, trong đó Lào Cai phát hiện ca bệnh tại địa phương đầu tiên vào năm 2023 và có thêm 4 ca trong năm 2024.
Từ bệnh theo mùa mang tính cục bộ, thành gánh nặng y tế
Theo nghiên cứu trên hệ thống PubMed (Mỹ) - cơ sở dữ liệu miễn phí cung cấp tài liệu khoa học đời sống và y sinh, trong số các người bệnh nhập viện do sốt xuất huyết Dengue, có 3,3 - 4,8% ca trở nặng có nguy cơ bị suy thận cấp (trong đó 14,1% phải chạy thận nhân tạo). Những trường hợp này còn có thể tiến triển thành suy thận mạn tính. Như trường hợp bé trai 11 tuổi ở Bình Chánh (TP.HCM) với bệnh nền béo phì, bệnh nhi đã nhập viện trong tình trạng bị sốc sốt xuất huyết, suy hô hấp nặng, rối loạn đông máu, phải lọc máu liên tục vào đầu tháng 3/2025.
Dịch bệnh cũng gây quá tải lên hệ thống y tế. Nhiều bệnh viện tuyến dưới không đủ năng lực điều trị ca nặng, buộc phải chuyển tuyến, tạo gánh nặng lên các bệnh viện (BV) lớn như BV Nhi đồng 1, BV Nhi Đồng 2, BV Bệnh Nhiệt đới TP.HCM, BV Bệnh Nhiệt đới Trung Ương, BV Xanh Pôn…
Ngoài ra, sốt xuất huyết Dengue còn gây ảnh hưởng lớn đến kinh tế - xã hội. Chi phí điều trị cho những ca biến chứng nặng rất cao, có thể lên đến hàng trăm triệu. Người mắc sốt xuất huyết Dengue cần 1 - 2 tuần để bình phục, hoặc lâu hơn nếu có biến chứng nặng phải nhập viện. Trong thời gian này, người bệnh sốt xuất huyết Dengue có thể chịu những cơn đau, sốt và mệt mỏi, cần được chăm sóc tích cực. Khi đó, không chỉ chính người bệnh mất khả năng lao động mà người thân cũng bị ảnh hưởng về công việc và thu nhập do phải chăm sóc người bệnh.
Hiện Việt Nam có phác đồ điều trị sốt xuất huyết Dengue được quốc tế đánh giá cao, nhưng dịch bệnh vẫn diễn biến phức tạp do nhiều yếu tố, đặc biệt là biến đổi khí hậu. Việc đưa vắc-xin sốt xuất huyết vào sử dụng tại Việt Nam được kỳ vọng giúp giảm nguy cơ bùng phát dịch, hạn chế ca nặng,giảm áp lực lên hệ thống y tế. Tuy nhiên, kiểm soát dịch không chỉ dừng ở giám sát dịch tễ, kiểm soát véc-tơ hay nâng cao năng lực điều trị, mà còn cần sự chủ động từ mỗi cá nhân.
(Nguồn: Công ty TNHH Dược phẩm Takeda)
|
Thông tin trong bài do Công ty Trách nhiệm Hữu hạn Dược phẩm Takeda Việt Nam cung cấp, đã được Hội Y học Dự phòng Việt Nam phê duyệt về chuyên môn, kết hợp tổng hợp thêm từ các nguồn thông tin của Tổ chức Y tế thế giới (WHO), Bộ Y Tế và Sở Y Tế các địa phương. C-ANPROM/VN/NON/0007, Mar 2025 Nội dung bài nhằm mục đích cung cấp thông tin, không nên được sử dụng để chẩn đoán hoặc điều trị một vấn đề sức khỏe hoặc bệnh tật, cũng không nhằm mục đích thay thế cho việc tư vấn với bác sỹ. |
