Trả lời:
Dây chằng chéo trước là một trong những cấu trúc quan trọng giúp giữ vững khớp gối, kiểm soát động tác xoay, chuyển hướng và thay đổi tốc độ đột ngột. Chấn thương đứt dây chằng chéo trước thường xảy ra khi chơi bóng đá, bóng rổ, cầu lông hoặc các môn thể thao đòi hỏi xoay người, bật nhảy và tiếp đất nhanh.
Khi dây chằng bị đứt, khớp gối mất độ vững, người bệnh có thể đau, sưng nề, cảm giác hụt hoặc trượt gối khi đi lại. Nếu không được điều trị sớm, tình trạng mất vững kéo dài có thể làm tăng nguy cơ rách sụn chêm, tổn thương sụn khớp và thoái hóa khớp gối sớm.
Phẫu thuật tái tạo dây chằng chéo trước hiện là phương pháp điều trị tiêu chuẩn cho người trẻ tuổi, người chơi thể thao hoặc trường hợp có nhu cầu vận động cường độ cao. Bác sĩ sử dụng một mảnh gân tự thân để tạo dây chằng mới, cố định vào vị trí giải phẫu trong xương đùi và xương chày của dây chằng đứt.
Hậu phẫu, người bệnh khôi phục độ vững khớp gối, bảo vệ sụn chêm, giảm nguy cơ thoái hóa khớp. Tuy nhiên, khả năng quay lại chơi bóng đá phụ thuộc rất lớn vào quá trình phục hồi chức năng sau phẫu thuật. Quá trình này chia thành nhiều giai đoạn:
Hai tuần đầu tiên, người bệnh tập vật lý trị liệu và phục hồi chức năng để kiểm soát đau và sưng nề, lấy lại khả năng duỗi thẳng hoàn toàn của khớp gối, hạn chế cứng khớp và teo cơ đùi. Người tập được hướng dẫn các bài tập co cơ tĩnh, nâng chân, tập đi với nạng và tăng dần biên độ vận động khớp.
Từ tuần thứ 2 đến tuần thứ 6, người bệnh tiếp tục cải thiện tầm vận động khớp gối, tập chịu lực dần lên chân phẫu thuật và tăng cường sức mạnh nhóm cơ đùi trước, đùi sau, cơ mông và cơ vùng thân mình. Sau phẫu thuật tái tạo dây chằng chéo trước 6 tuần, đa số người bệnh có thể đi lại tương đối bình thường.
Từ tháng thứ 2 đến tháng thứ 4, chương trình phục hồi chức năng tập trung cải thiện sức mạnh cơ, khả năng thăng bằng và kiểm soát vận động. Chuyên gia vật lý trị liệu hướng dẫn các bài tập chuyên biệt, tập trên bề mặt không ổn định, tập thăng bằng một chân và các bài tập chức năng mô phỏng hoạt động hàng ngày. Nhiều người có thể đạp xe, bơi lội hoặc tập các bài aerobic nhẹ nhàng trong giai đoạn này.
Từ tháng thứ 4 đến tháng thứ 6, mảnh gân tự thân tái cấu trúc sinh học, "dây chằng hóa". Người bệnh thấy khớp gối ổn định hơn rõ rệt, hết đau, nhưng dây chằng mới vẫn chưa đạt độ bền tối đa. Chuyên gia vật lý trị liệu hướng dẫn các bài tập chạy bộ đường thẳng, tăng tốc chậm, đổi hướng có kiểm soát và thực hiện các bài tập sức mạnh nâng cao.
Thạc sĩ Trần Văn Dần đánh giá sức mạnh cơ cho người bệnh đứt dây chằng bằng hệ thống máy chuyên dụng. Ảnh minh họa: Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh
Từ tháng thứ 6 đến tháng thứ 9, bác sĩ cùng chuyên gia vật lý trị liệu và phục hồi chức năng sử dụng các bài kiểm tra và máy móc chuyên dụng, đánh giá sức mạnh cơ đùi hai bên chân, khả năng bật nhảy, tiếp đất, giữ thăng bằng và kiểm soát động tác. Nếu các tiêu chí đạt trên 90% so với chân lành, người bệnh có thể bắt đầu tập luyện trên sân cỏ để chơi bóng đá trở lại.
Từ tháng thứ 9 đến tháng thứ 12 là khoảng thời gian đa số người bệnh có thể quay trở lại chơi bóng đá an toàn. Với vận động viên chuyên nghiệp, chuyên gia vật lý trị liệu tiếp tục hướng dẫn các bài tập y học thể thao chuyên biệt, cá nhân hóa dựa trên kết quả đánh giá sức mạnh từng nhóm cơ nhằm khôi phục tối đa phong độ thi đấu. Một số vận động viên có thể mất hơn một năm để đạt được thể trạng và chức năng dây chằng tối ưu sau phẫu thuật tái tạo.
Bạn đã được phẫu thuật tái tạo dây chằng chéo trước, cần tái khám định kỳ tại bệnh viện chuyên khoa theo lịch hẹn, tuân thủ phác đồ vật lý trị liệu và phục hồi chức năng, không tự ý bỏ tập. Bạn cũng không nên tập luyện quá sức, nôn nóng trở lại đá bóng sớm, có thể làm tăng nguy cơ chấn thương, tái đứt dây chằng.
Khoa Vật lý trị liệu và Phục hồi chức năng
Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh Hà Nội
| Độc giả gửi câu hỏi về bệnh cơ xương khớp tại đây để bác sĩ giải đáp |
