Phát hiện bệnh tim bẩm sinh ở tuổi 50

Bà Hạnh, 50 tuổi, có lỗ thông trong tim nhiều năm mà không biết, nay bệnh tiến triển gây mệt nhiều, khó thở, từ Mỹ về Việt Nam điều trị.

Lần về Việt Nam khám sức khỏe một năm trước, bà Hạnh được phát hiện thông liên nhĩ kèm giãn buồng tim phải. Bác sĩ Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP HCM chỉ định can thiệp, song bà phải trở lại Mỹ nên trì hoãn điều trị. Hai tháng gần đây, bà mệt, khó thở khi gắng sức, về Việt Nam điều trị vì thời gian chờ can thiệp tại Mỹ kéo dài.

BS.CKII Vũ Năng Phúc, Trưởng khoa Tim bẩm sinh, Trung tâm Tim mạch, cho biết ở người bình thường, vách ngăn giữa hai buồng nhĩ kín. Bà Hạnh có một lỗ thông liên nhĩ khoảng 16 mm, với các rìa xung quanh khá mỏng. Qua lỗ thông này, một phần máu từ nhĩ trái đi sang nhĩ phải, làm lượng máu qua tim phải và lên phổi tăng cao. Theo thời gian, nhĩ phải và thất phải giãn dần. Nếu không được điều trị, người bệnh có nguy cơ giảm khả năng gắng sức, rối loạn nhịp tim, suy tim hoặc tăng áp động mạch phổi.

Bác sĩ Phúc đánh giá lượng máu đi qua phổi của bệnh nhân cao gấp ba lần lượng máu đi nuôi cơ thể, làm áp lực động mạch phổi tăng. Tuy nhiên, sức cản của các mạch máu phổi vẫn còn thấp nên trường hợp này vẫn phù hợp để đóng lỗ thông bằng dụng cụ. Dưới hướng dẫn của siêu âm tim qua thực quản, êkíp đánh giá lỗ thông ở nhiều mặt cắt, xác định phần vách liên nhĩ có chất lượng mô và chiều dài phù hợp để nâng đỡ dụng cụ. Dựa trên toàn bộ đặc điểm giải phẫu này, bác sĩ lựa chọn dụng cụ đường kính 32 mm mà không cần nong đo lỗ thông bằng bóng.

Do luồng thông lớn đã tồn tại nhiều năm, tim trái của bệnh nhân có thể chưa thích nghi ngay với lượng máu trở về tăng đột ngột sau khi đóng kín, áp lực trong tim trái cũng hơi cao. Nếu đóng hoàn toàn ngay lập tức, áp lực tim trái tăng, gây ứ máu ngược lên phổi, khiến người bệnh khó thở hoặc phù phổi cấp.

Bác sĩ Phúc quyết định tạo một lỗ nhỏ khoảng 5 mm trên dụng cụ. Lỗ này đóng vai trò như một đường "giảm áp" có kiểm soát, cho phép một lượng máu nhỏ lưu thông giữa hai buồng nhĩ, giúp giảm tình trạng tăng đột ngột áp lực tim trái sau can thiệp.

"Đây là kỹ thuật chỉ áp dụng chọn lọc ở những bệnh nhân có nguy cơ không thích ứng với việc đóng kín hoàn toàn lỗ thông", bác sĩ Phúc nói, thêm rằng lỗ giảm áp phải có kích thước phù hợp và vẫn bảo đảm bảo dụng cụ cố định chắc chắn trong tim.

Sau can thiệp, dụng cụ sẽ dần được mô nội mạc của cơ thể phủ lên. Lỗ giảm áp có thể thu hẹp theo thời gian nhưng không phải lúc nào cũng tự đóng hoàn toàn. Người bệnh cần tái khám và siêu âm định kỳ để đánh giá vị trí dụng cụ và sự hồi phục của các buồng tim.

Quá trình can thiệp kéo dài khoảng 40 phút, bệnh nhân được gây tê tại chỗ và tỉnh táo trong suốt thủ thuật. Sau 24 giờ theo dõi, tình trạng ổn định và bà được xuất viện.

Tái khám sau một tuần, siêu âm tim cho thấy dụng cụ nằm đúng vị trí, không ghi nhận biến chứng đáng kể và luồng máu qua lỗ giảm áp phù hợp. Bà Hạnh không còn mệt và khó thở khi đi bộ.

PGS.TS.BS Phạm Nguyễn Vinh, Giám đốc Trung tâm Tim mạch, hệ thống Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP HCM, cho biết mỗi năm bệnh viện tiếp nhận hơn 12.000 lượt khách quốc tế và kiều bào đến khám và điều trị, trong đó nhiều người chủ động tầm soát và điều trị các bệnh lý tim mạch trong thời gian về nước. Phần lớn kiều bào nước ngoài có xu hướng khám sức khỏe tổng quát hoặc chuyên sâu về các bệnh tim mạch, thận - tiết niệu, thần kinh cột sống, chấn thương chỉnh hình, hỗ trợ sinh sản, sản phụ khoa....

Phó giáo sư Vinh khuyến nghị mọi người khám sức khỏe tổng quát định kỳ mỗi 6-12 tháng để phát hiện sớm bất thường, điều trị kịp thời. Đặc biệt, bệnh tim bẩm sinh thông liên nhĩ có thể tồn tại nhiều năm mà không gây triệu chứng rõ ràng. Người trưởng thành thường xuyên mệt, hụt hơi, hồi hộp hoặc giảm khả năng gắng sức nên khám chuyên khoa tim mạch trước khi xuất hiện biến chứng.

Sau can thiệp đóng thông liên nhĩ, người bệnh cần dùng thuốc đúng chỉ định, không tự ý ngưng thuốc, tái khám theo lịch và mang theo thông tin về loại dụng cụ khi tiếp tục điều trị ở nước ngoài. Người bệnh lưu ý chăm sóc răng miệng và khám nha khoa định kỳ nhằm hạn chế nguy cơ nhiễm trùng liên quan đến tim.

* Tên người bệnh đã được thay đổi