Ảnh minh họa
Khoảng 400.000 tấn gạo basmati của Ấn Độ đang bị tồn đọng tại các cảng và trên đường vận chuyển trong bối cảnh xung đột liên quan đến Iran làm gián đoạn chuỗi cung ứng và khiến giá cước vận tải tăng mạnh. Các thỏa thuận xuất khẩu mới cũng bị đình trệ do chi phí logistics leo thang và rủi ro vận chuyển gia tăng.
Theo các quan chức thương mại, giá cước vận chuyển container đã tăng hơn gấp đôi kể từ khi xung đột giữa Hoa Kỳ và Israel diễn ra tại Iran. Diễn biến này đã làm xáo trộn hoạt động thương mại tại khu vực Trung Đông – thị trường tiêu thụ trọng điểm của gạo basmati Ấn Độ.
Ấn Độ hiện là quốc gia xuất khẩu gạo basmati lớn nhất thế giới. Các khách hàng chủ lực tại Trung Đông như Ả Rập Xê Út, Iran và Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất chiếm hơn một nửa tổng lượng xuất khẩu mặt hàng này.
Ông Satish Goel, Chủ tịch Hiệp hội Các nhà xuất khẩu gạo toàn Ấn Độ (AIREA), cho biết khoảng 200.000 tấn gạo đang bị mắc kẹt trên đường vận chuyển, trong khi lượng tương đương tồn tại các cảng trong nước. Nguyên nhân chính là gián đoạn tuyến hàng hải qua Trung Đông và chi phí vận chuyển tăng cao khiến nhiều lô hàng chưa thể giao.
Theo ông Goel, các nhà xuất khẩu đã đưa hàng đến cảng từ trước, song không thể tiếp tục hành trình do chi phí container tăng mạnh và thiếu thị trường thay thế đủ lớn để hấp thụ lượng hàng tồn. AIREA đã đề nghị Bộ Thương mại Ấn Độ hỗ trợ trong bối cảnh doanh nghiệp phải gánh thêm chi phí lưu kho và phát sinh phụ phí vận chuyển.
Xung đột leo thang khi Israel mở rộng các cuộc tấn công sang Lebanon, trong khi Iran nhắm vào cơ sở hạ tầng năng lượng tại các nước vùng Vịnh và các tàu chở dầu tại eo biển Hormuz – tuyến vận tải huyết mạch của thương mại năng lượng toàn cầu. Nhiều hãng tàu container và tàu chở dầu đã hạn chế hoặc tránh đi qua khu vực này sau khi các công ty bảo hiểm hủy hoặc điều chỉnh hợp đồng bảo hiểm, làm gia tăng thêm áp lực chi phí.
Một đại lý thương mại tại New Delhi cho biết các nhà xuất khẩu hiện không tiếp nhận đơn hàng mới từ Trung Đông, ưu tiên thực hiện các hợp đồng đã ký. Cả bên mua lẫn bên bán đều đánh giá đây là tình huống chưa từng có tiền lệ. Nếu tình trạng kéo dài, một số doanh nghiệp có thể viện dẫn điều khoản bất khả kháng để xử lý nghĩa vụ hợp đồng.
Diễn biến bất lợi này xảy ra ngay sau mùa thu hoạch kỷ lục của Ấn Độ. Nguồn cung dồi dào trong khi nhu cầu xuất khẩu đột ngột suy giảm đã khiến giá gạo basmati giảm gần 6% trong thời gian ngắn.
Ấn Độ và Pakistan là hai quốc gia duy nhất trồng và xuất khẩu quy mô lớn gạo basmati – loại gạo hạt dài cao cấp được sử dụng phổ biến trong các món biryani và pilaf, có giá trị cao trên thị trường quốc tế. Giới thương nhân nhận định gạo basmati là lương thực quan trọng tại Trung Đông và khó có nguồn thay thế tương đương từ các khu vực khác.
Trong ngắn hạn, thị trường tiếp tục chịu áp lực từ rủi ro địa chính trị và chi phí logistics. Tuy nhiên, một số thương nhân cho rằng sau khi căng thẳng lắng dịu, các nước nhập khẩu Trung Đông có thể đẩy mạnh mua vào để tái tích trữ, qua đó hỗ trợ nhu cầu và giá cả hồi phục trở lại.
Theo Reuters
