Trong xã hội phong kiến, khi việc học hành và thi cử chủ yếu dành cho nam giới, bà Nguyễn Thị Duệ đã phải giả trai để theo đuổi con đường khoa bảng. Tài năng giúp bà đỗ đầu khoa thi năm 1594, trở thành người phụ nữ duy nhất trong lịch sử khoa cử phong kiến Việt Nam được biết đến với học vị tiến sĩ.
Sau khi thân phận bị phát hiện, bà không những không bị trách phạt mà còn được vua Mạc Kính Cung cảm phục, đưa vào cung dạy học cho các phi tần rồi tuyển làm phi, đặt hiệu Tinh Phi, dân gian gọi là “Bà Chúa Sao Sa”.
