Báo cáo của Ban Chỉ đạo phòng, chống AIDS, ma túy, mại dâm TP HCM ghi nhận 9 tháng đầu năm 2025, nơi này có 3.197 trường hợp nhiễm HIV mới, xu hướng trẻ hóa rõ rệt. Trong đó, tỷ lệ 42% ở nhóm tuổi 15-29 tại TP HCM cao hơn mức trung bình 37,7% của cả nước (số liệu năm 2024). Xếp sau nhóm này là độ tuổi 30-39 (30%) và trên 40 tuổi (28%). Nam giới chiếm đa số trong các ca mới phát hiện với 87%.
Phần lớn ca nhiễm mới (81%) lây qua đường quan hệ tình dục không an toàn, thay thế đường lây chủ đạo trước đây là tiêm chích ma túy. Trong các nhóm có hành vi nguy cơ cao - chiếm 90% tổng số ca mới, nhóm nam quan hệ tình dục đồng giới (MSM) chiếm tỷ lệ lớn nhất với 54%.
Xét nghiệm tại Viện Pasteur TP HCM. Ảnh: Quỳnh Trần
Lãnh đạo ngành y tế nhận định sự gia tăng ca nhiễm ở người trẻ đặt ra thách thức lớn cho công tác kiểm soát dịch bệnh. Lực lượng nhân viên tiếp cận cộng đồng hiện còn mỏng, trong khi các nhóm nguy cơ ngày càng phân tán, ít xuất hiện tại các tụ điểm truyền thống như trước.
Bên cạnh đó, xu hướng sử dụng ma túy tổng hợp gia tăng gây khó khăn cho việc duy trì điều trị Methadone. Vướng mắc về bảo hiểm y tế và thủ tục thanh toán cũng khiến một số bệnh nhân chưa được xét nghiệm tải lượng virus đầy đủ.
Năm 2026, TP HCM dự kiến đẩy mạnh tiếp cận nhóm nguy cơ cao thông qua nền tảng số và mạng xã hội. Ngành y tế sẽ triển khai các mô hình linh hoạt như cấp thuốc dự phòng trước phơi nhiễm lưu động (PrEP lưu động), khám chữa bệnh từ xa (Tele PrEP) và cung cấp sinh phẩm tự xét nghiệm. Mục tiêu là nâng cao chất lượng dịch vụ, cải thiện khả năng tiếp cận điều trị để kiểm soát dịch bền vững.
Thành phố tiếp tục mở rộng các biện pháp giảm hại và điều trị, đảm bảo đa số bệnh nhân được dùng thuốc sớm và kiểm soát tốt tải lượng virus. Chương trình PrEP đang được triển khai rộng rãi tại các cơ sở y tế, song song với việc duy trì hiệu quả phòng lây truyền từ mẹ sang con.
Kể từ ca nhiễm đầu tiên năm 1990 đến nay, TP HCM đang quản lý và điều trị cho hơn 64.000 người sống chung với HIV. Hiện y học chưa có thuốc chữa khỏi hoàn toàn HIV, song các liệu pháp điều trị kháng virus (ARV) đã đạt hiệu quả cao. Thuốc ARV giúp ức chế sự nhân lên của virus, giúp người nhiễm duy trì sức khỏe và tuổi thọ tương đương người bình thường. Với những tiến bộ này, HIV không còn là "án tử" mà chuyển thành bệnh mạn tính có thể kiểm soát. Khi tuân thủ điều trị và đạt tải lượng virus dưới ngưỡng phát hiện, người bệnh không còn nguy cơ lây nhiễm cho bạn tình. Dù vậy, căn bệnh vẫn là mối đe dọa lớn nếu người nhiễm phát hiện muộn hoặc bỏ điều trị, dẫn đến suy giảm miễn dịch và tử vong.
