Người già tăng, trẻ em giảm trong cơ cấu dân số Việt Nam

Số liệu của Cục Thống kê cho thấy quy mô dân số cả nước tăng thêm khoảng một triệu người so với năm 2024. Tuy nhiên, cơ cấu tuổi đang có sự dịch chuyển rõ rệt do mức sinh giảm kết hợp với tuổi thọ duy trì ở mức cao (74,7 tuổi).

Theo đó, nhóm dân số trẻ từ 0 đến 14 tuổi giảm 0,7 điểm phần trăm so với cùng kỳ năm trước. Ở chiều ngược lại, nhóm người cao tuổi tăng thêm 0,5 điểm phần trăm, nâng tổng số người già lên 14,8 triệu. Bình quân cứ 7 người Việt Nam thì có một người từ 60 tuổi trở lên.

Về phân bố địa lý, khu vực nông thôn vẫn chiếm đa số với 62,9 triệu người (hơn 61%), trong khi dân số thành thị đạt 39,5 triệu người (gần 39%). Dù tốc độ tăng dân số đang chậm lại, Việt Nam vẫn nằm trong giai đoạn cơ cấu dân số vàng khi lực lượng trong độ tuổi lao động (15-59 tuổi) giữ vững tỷ lệ gần 63%.

Cục Thống kê nhận định quá trình già hóa dân số diễn ra nhanh và tình trạng mất cân bằng giới tính khi sinh tiếp tục là những thách thức lớn trong thời gian tới. Tổng tỷ suất sinh năm 2025 đạt 1,93 con trên một phụ nữ, tăng nhẹ so với mức 1,91 của năm trước nhưng vẫn nằm trong xu hướng giảm dài hạn. Tỷ số giới tính khi sinh tuy cải thiện nhẹ, giảm từ 111,4 xuống 110 bé trai trên 100 bé gái, nhưng vẫn chênh lệch đáng kể so với mức cân bằng tự nhiên. Các chuyên gia dự báo trong thập kỷ tới, mức sinh vẫn có xu hướng giảm trong khi mức chết duy trì thấp, dao động quanh 6‰ - nghĩa là cứ 1.000 người trong dân số thì có 6 người tử vong trong một năm.

Để ứng phó với tình trạng trên, ngành dân số xác định trọng tâm công tác từ năm 2026 là vận động mỗi cặp vợ chồng sinh đủ hai con. Luật Dân số mới có hiệu lực từ tháng 7/2026 sẽ trao quyền tự quyết về thời điểm, số lượng và khoảng cách sinh con dựa trên điều kiện kinh tế, sức khỏe của mỗi gia đình. Bên cạnh đó, Bộ Y tế đang xây dựng đề xuất ưu tiên mua nhà ở xã hội cho các cặp vợ chồng sinh đủ hai con, dự kiến bổ sung vào các tiêu chí hiện hành của Bộ Xây dựng ngay khi luật mới đi vào cuộc sống.