Một nghiên cứu mới đã đưa ra lời giải thích hợp lý cho từ trường độc đáo của Ganymede, mặt trăng lớn nhất của Sao Mộc và cũng là mặt trăng lớn nhất hệ Mặt Trời: Nó đang nóng lên.
Là một trong 4 vệ tinh Galilean của Sao Mộc, Ganymede đã được nhà bác học Galileo Galilei phát hiện từ đầu thế kỷ thứ 17. Nó sở hữu hàng loạt đặc điểm độc đáo: Kích thước to hơn cả Sao Thủy, là mặt trăng duy nhất trong Thái Dương hệ có từ trường...
Theo Live Science, từ quyển của Ganymede được cung cấp năng lượng bởi chất lỏng sắt dẫn điện đang chuyển động bên trong lõi gần giống với Trái Đất, gọi là cơ chế Dynamo.
Mặc dù vậy, Ganymede vẫn có những khác biệt cơ bản so với Trái Đất về phương diện này, theo nghiên cứu mới.
Mặt trăng khổng lồ Ganymede của Sao Mộc - Ảnh: NASA
Theo đồng tác giả Kevin Trinh từ Viện Công nghệ California (Caltech - Mỹ), khi lần ngược về thời điểm mặt trăng này hình thành lõi, các nhà khoa học phải đối diện với một mâu thuẫn lớn: Khởi đầu lạnh hay khởi đầu nóng?
Khởi đầu lạnh nghĩa là mặt trăng hình thành trong trạng thái quá lạnh, không đủ nhiệt độ để tách và tạo ra một lõi kim loại ngay từ đầu; khởi đầu nóng nghĩa là nó phải có một lõi kim loại ngay từ đầu giống như Trái Đất.
Nghiên cứu mới cho thấy hành tinh này giả thuyết khởi đầu lạnh là đúng, nhưng chưa đầy đủ.
Viết trên tạp chí khoa học Science Advances, các tác giả cho biết các mô hình mới của họ cho thấy Ganymede bắt đầu với một "khởi đầu lạnh", nhưng lõi kim loại và từ trường của nó được hình thành muộn hơn nhờ quá trình nóng lên dần dần, ngược lại so với Trái Đất.
Các giọt kim loại nóng chảy - gồm sắt và sắt sulfide - chìm dần vào bên trong lòng Ganymede để bồi đắp cho lõi và kích hoạt từ trường.
Quá trình này được nuôi dưỡng bởi hai nguồn nhiệt chính là nhiệt phóng xạ (do sự phân rã của các đồng vị phóng xạ nặng) và nhiệt thủy triều mà mặt trăng có được nhờ tương tác hấp dẫn với Sao Mộc khổng lồ.
Nó này diễn ra muộn hơn mốc 200 triệu năm đầu của hệ Mặt Trời, tức mốc hình thành lõi thông thường của các hành tinh, và có thể vẫn đang tiếp diễn cho đến ngày nay. Điều này có nghĩa là Ganymede vẫn "sống" về mặt địa chất, đang nóng lên từng ngày.
Phát hiện này đặc biệt có giá trị đối với các cuộc săn tìm sự sống ngoài Trái Đất, vì từ trường là yếu tố cốt lõi giúp bảo vệ bề mặt hành tinh khỏi bức xạ vũ trụ độc hại, điều kiện tiên quyết để duy trì sự sống.
Mặc dù khả năng sinh sống trên Ganymede vẫn là một ẩn số, nhưng nó là minh chứng cho việc các hành tinh đá trẻ hoặc ít phóng xạ vẫn có thể tự thiết lập từ trường muộn màng, và vì thế vẫn còn hy vọng cho sự sống.
