Bất ngờ với "định vị GPS" của bồ câu

Từ lâu, giới khoa học đã tranh luận về cách chim bồ câu vượt hàng trăm kilomet mỗi ngày mà không lạc đường. Nhiều giả thuyết cho rằng chúng phát hiện các tín hiệu từ trường nhờ các phân tử nhạy sáng trong mắt, ở mỏ hoặc tai trong.

Trong nghiên cứu mới được Hãng tin AP chia sẻ ngày 29-5, nhà khoa học Martin Wikelski thuộc Viện Hành vi động vật Max Planck (Đức) cùng các cộng sự đã tìm kiếm các dấu hiệu từ tính trong các cơ quan của chim bồ câu và phát hiện tín hiệu mạnh nhất nằm ở gan.

Cụ thể các tế bào miễn dịch chuyên biệt trong gan của chim bồ câu đảm nhận nhiệm vụ phá vỡ các tế bào hồng cầu và lưu trữ sắt. Khi các nhà khoa học thử nghiệm loại bỏ tạm thời các tế bào miễn dịch này rồi thả cho chim bồ câu bay, kết quả là những con chim "hoàn toàn không thể tìm thấy đường đi". Điều này cho thấy các tế bào gan giàu sắt đóng vai trò quan trọng trong việc định hướng của chúng.

Nghiên cứu cũng ghi nhận la bàn từ trường của chim bồ câu chỉ bị xáo trộn vào những ngày trời âm u, nhiều mây. Nguyên nhân là vì loài chim này còn sử dụng cả Mặt trời để định hướng.

Tiến sĩ Clivia Lisowski, đồng tác giả nghiên cứu từ Đại học Bonn (Đức), cho biết các tế bào miễn dịch này nằm gần các sợi thần kinh trong gan. Đây có thể là con đường giúp chúng truyền "cảm giác từ trường" về não bộ để giúp chim bồ câu điều hướng.

Các nhà nghiên cứu tin rằng các loài chim khác và các động vật như chuột cũng có thể vận hành một "hệ thống định vị GPS" tương tự. Dù vậy, chuyên gia sinh thái hành vi Albert Kao từ Đại học Massachusetts Boston (Mỹ) và các chuyên gia độc lập khác lưu ý cần có thêm nhiều nghiên cứu để xác minh chắc chắn cách các tín hiệu này truyền đến não. Các tế bào miễn dịch chứa sắt tương tự cũng được tìm thấy ở các khu vực khác bao gồm mỏ và lách.

Trong một bài xã luận, nhà thú y Simon Spiro và nhà sinh vật học Hal Drakesmith nhận định loài chim có thể sử dụng các kỹ thuật cảm nhận từ trường khác nhau tùy thuộc vào nhu cầu, dù là di chuyển đường dài hay tìm một điểm đến cụ thể.