Theo nhiều bằng chứng khoa học được tìm thấy những năm gần đây, Sao Kim có thể đã được sinh ra như người anh em song sinh hoàn hảo của Trái Đất. Nhưng số phận của chúng trái ngược: Trái Đất trở thành hành tinh xanh với sự sống ngày một phong phú, còn Sao Kim giờ đây là một thế giới khô cằn, nóng bức với hiệu ứng nhà kính cực đoan.
Nhóm nghiên cứu dẫn đầu bởi nhà khoa học Trái Đất và hành tinh Anna Gulcher từ Đại học Freiburg (Đức) cho biết 741 coronae trên Sao Kim có thể lý giải sự khác biệt đó.
Sao Kim - Ảnh: NASA
Coronae là những cấu trúc địa hình dạng tròn khổng lồ và kỳ lạ trên bề mặt Sao Kim, khiến giới khoa học bối rối nhiều năm qua.
Nhóm nghiên cứu đã sử dụng dữ liệu từ các cảm biến radar của tàu vũ trụ Magellan, một tàu thăm dò Sao Kim đã chính thức ngừng hoạt động vào năm 1994, để quan sát kỹ hơn địa hình xung quanh và các dấu hiệu trọng lực của coronae.
Họ chỉ ra rằng các coronae đã thể hiện sự đa dạng phi thường về kích thước, hình thái, địa hình, dấu hiệu trọng lực và bối cảnh kiến tạo, cho thấy chúng không đại diện cho một cơ chế hình thành duy nhất, mà phản ánh một loạt các quá trình năng động.
Nhóm nghiên cứu đã tập trung vào 52 coronae trong số 741 cái đã được xác định trên khắp bề mặt Sao Kim và đưa ra bằng chứng cho thấy chúng có thể được tạo nên khi các chùm magma từ sâu bên trong lớp phủ trồi lên và làm biến dạng vỏ hành tinh.
Nói cách khác, các cấu trúc hình tròn này là kết quả của sự đối lưu mạnh mẽ trong lớp phủ.
Như vậy, Sao Kim có quá trình kiến tạo, mặc dù không toàn diện như Trái Đất. Sự khác biệt cốt lõi nằm ở cơ chế vận động địa chất và khả năng duy trì chu trình tái chế carbon để ổn định khí quyển.
Trên Trái Đất, các đại dương nước lỏng khổng lồ đóng vai trò quyết định khi làm cho các khối đá ở tầng thạch quyển trở nên mềm dẻo, dễ ngậm nước và dễ đứt gãy, từ đó hình thành nên các ranh giới mảng và duy trì hệ thống kiến tạo mảng suốt 3 tỉ năm qua.
Trái lại, Sao Kim quá khô cằn và có thể chưa từng sở hữu một đại dương thực sự. Không có nước làm mềm đá, lớp vỏ của hành tinh này quá cứng nhắc để có thể vỡ vụn thành các mảng kiến tạo di động giống như Trái Đất, mà chỉ có thể tạo nên các cấu trúc như coronae.
Chu trình tái chế carbon không được như Trái Đất khiến carbon dioxide không được hấp thụ lại mà tích tụ ngày một nhiều trong khí quyển, tạo ra hiệu ứng nhà kính mất kiểm soát, biến nó thành một "lò thiêu" khô cằn và nóng bức như ngày nay.
