Manh mối dịch tễ về "bệnh nhân số 0" trong ổ dịch Hanta ở du thuyền hạng sang

Theo New York Post, "bệnh nhân số 0" trong vụ bùng phát virus Hanta trên tàu du lịch đã được xác định là nhà điểu học người Hà Lan Leo Schilperoord (70 tuổi). Ông và vợ là bà Mirjam Schilperoord (69 tuổi) đều là những gương mặt quen thuộc trong cộng đồng nghiên cứu chim tại châu Âu. 

Từ hơn 40 năm trước, họ đã cùng nhau thực hiện những công trình nghiên cứu giá trị về loài ngỗng chân hồng và dành trọn đời mình cho những chuyến thám hiểm xuyên lục địa. Thời điểm nhiễm virus Hanta, cả 2 đang trong chuyến đi kéo dài 5 tháng đến Nam Mỹ.

Một nhà điểu học người Hà Lan được xác định là bệnh nhân đầu tiên liên quan đến sự bùng phát virus Hanta trên tàu du lịch hạng sang mang tên MV Hondius. (Ảnh minh họa).

Vợ chồng ông Leo đã đến Argentina ngày 27/11/2025, sau đó đi qua Chile, Uruguay rồi quay lại Argentina vào cuối tháng 3/2026. Trước khi lên tàu tại Ushuaia ở Nam Argentina vào ngày 1/4, họ được cho là đã đến một bãi rác gần thành phố này để quan sát chim.

Nơi đây ngập tràn rác thải, bị người dân địa phương tránh xa, nhưng lại là điểm lý tưởng của những người yêu thích ngắm chim từ khắp nơi trên thế giới, vì có thể bắt gặp các loài chim hiếm, trong đó có caracara cổ trắng.

Nhà chức trách Argentina nghi ngờ cặp vợ chồng người Hà Lan đã hít phải các hạt bụi từ phân của loài chuột lúa lùn đuôi dài. Đây là loài chuột mang chủng Andes nguy hiểm của virus Hanta - chủng duy nhất được biết là có thể lây truyền từ người sang người.

Bốn ngày sau, vào ngày 1/4, cặp đôi lên tàu MV Hondius từ Ushuaia, cùng với 112 người khác, trong đó có nhiều người cũng là những người quan sát chim hoặc các nhà khoa học. Vào ngày 6/4, ông Leo bắt đầu có các triệu chứng như sốt, đau đầu, đau bụng và tiêu chảy rồi qua đời ngay trên tàu vào ngày 11/4.

Khi tàu dừng tại đảo Saint Helena ngày 24/4, bà Mirjam rời tàu cùng thi thể chồng để trở về Hà Lan. Trong lúc chờ nối chuyến tại sân bay Johannesburg, Nam Phi, sức khỏe của bà bất ngờ xấu đi. Nhận thấy các dấu hiệu bất thường, nhân viên hãng hàng không từ chối cho bà lên máy bay vì lý do an toàn. Bà gục ngã tại sân bay và qua đời vào ngày hôm sau.

Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), hiện chưa phương pháp điều trị đặc hiệu nào chữa khỏi bệnh do virus Hanta gây ra, song việc chăm sóc y tế hỗ trợ sớm là chìa khóa để cải thiện tỷ lệ sống sót và tập trung vào việc theo dõi lâm sàng chặt chẽ và quản lý các biến chứng về hô hấp, tim mạch và thận. Phòng ngừa chủ yếu phụ thuộc vào việc giảm tiếp xúc giữa người và các loài gặm nhấm bị nhiễm bệnh.

Tiến sĩ Olivier Le Polain, người đứng đầu bộ phận dịch tễ học và phân tích ứng phó của Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), cho biết, những thời điểm đầu tiên của bệnh là lúc khả năng lây nhiễm cao nhất. Ông cho rằng môi trường trên con tàu du lịch có thể thuận lợi cho việc lây truyền vì đó là tất cả mọi người sống cùng nhau trong một không gian khá khép kín. Đó cũng là lý do tại sao chúng ta có thể thấy sự lây lan nhiều hơn mức thông thường.

Theo WHO, những người nhiễm bệnh thường bắt đầu xuất hiện triệu chứng sau khoảng 3 tuần, mặc dù virus có thể tồn tại ở trạng thái ngủ đông trong thời gian dài hơn. Ông Polain nhấn mạnh rằng chính quyền không nên chờ đến khi xuất hiện triệu chứng mới tiến hành cách ly những người có khả năng tiếp xúc với virus.

Ông nhấn mạnh WHO khuyến nghị cách ly thì đó là vì trên thực tế mọi người có khả năng lây nhiễm ngay từ khi bắt đầu phát bệnh, đồng thời nói thêm rằng điều này đôi khi cũng gây khó khăn vì các triệu chứng hơi khó nhận biết. Các triệu chứng ban đầu có thể nhẹ, mệt mỏi một chút, sốt nhẹ sau đó đôi khi trở nên xấu đi.

Quan chức WHO cảnh báo rằng có thể sẽ có thêm nhiều ca nhiễm liên quan đến ổ dịch trên tàu du lịch trong những ngày hoặc thậm chí vài tuần tới do thời gian ủ bệnh dài của virus. “Đó là lý do tại sao chúng ta cần phải cảnh giác, đảm bảo rằng những dấu hiệu và triệu chứng đầu tiên được nhận biết, bệnh nhân được cách ly và chăm sóc”, ông nói.

Mặc dù WHO đưa ra các khuyến nghị, nhưng việc thực hiện các quy trình y tế mà họ cho là phù hợp nhất tùy thuộc vào mỗi quốc gia. Một số quốc gia, bao gồm Đức, Anh, Thụy Sĩ và Hy Lạp, đã chọn thời gian cách ly 45 ngày.