Tiến sĩ Ngô Đức Phương, Viện trưởng Viện Khoa học thuốc nam cho biết mùi tàu còn có tên gọi khác là ngò gai, ngò tàu (tên khoa học là Eryngium foetidum L.). Đây là loại cây thân thảo, lá dài, mép có gai nhỏ, mùi thơm nồng, được trồng phổ biến ở nhiều vùng trên cả nước.
Theo các tài liệu nghiên cứu, mùi tàu chứa tinh dầu, flavonoid và polyphenol, những hợp chất có hoạt tính sinh học như chống viêm, chống oxy hóa ở mức độ nhất định. Chính hàm lượng tinh dầu tạo nên mùi thơm mạnh và vị cay hơi đắng đặc trưng góp phần vào các tác dụng hỗ trợ sức khỏe của loại rau gia vị này.
Trong ẩm thực, mùi tàu giúp món ăn dậy mùi, kích thích vị giác, từ đó hỗ trợ tiêu hóa, giảm cảm giác đầy bụng, khó tiêu sau bữa ăn.
Theo y học cổ truyền, toàn cây mùi tàu có vị cay, tính ấm, tác dụng hành khí, tiêu thực, thông khí và giảm đau. Dân gian thường dùng mùi tàu trong các trường hợp cảm mạo phong hàn (cảm lạnh) với biểu hiện sợ lạnh, nghẹt mũi, nhức đầu, không ra mồ hôi. Lá mùi tàu có thể sắc uống hoặc nấu nước xông, đôi khi kết hợp với kinh giới, tía tô để giúp cơ thể ra mồ hôi, hạ sốt nhẹ.
Ngoài ra, mùi thơm của lá mùi tàu được cho là có tác dụng “hóa trọc, thanh uế” nên thường được dùng để khử mùi hôi miệng bằng cách nhai lá tươi hoặc sắc nước súc miệng. Một số kinh nghiệm dân gian còn dùng nước lá mùi tàu để rửa ngoài da trong trường hợp mụn nhọt, lở ngứa với mục đích sát trùng nhẹ và làm sạch.
Vị cay, tính ấm của mùi tàu cũng giúp lưu thông khí huyết, hỗ trợ giảm đau bụng do lạnh bụng hoặc do ăn uống khó tiêu. Bên cạnh đó, Đông y ghi nhận nước lá mùi tàu có tác dụng lợi tiểu nhẹ. Một số bài thuốc dân gian còn phối hợp mùi tàu với râu ngô, mã đề để tăng tác dụng lợi tiểu.
Tiến sĩ Phương cũng lưu ý dân gian truyền miệng cách uống nước ép hoặc nước sắc mùi tàu để hỗ trợ đào thải sỏi tuy nhiên, đây chỉ là kinh nghiệm dân gian, hiện chưa có bằng chứng khoa học và nghiên cứu lâm sàng đầy đủ để khẳng định hiệu quả điều trị.
Ông nhấn mạnh, mặc dù là rau gia vị quen thuộc, các công dụng hỗ trợ sức khỏe của mùi tàu ngoài ẩm thực chủ yếu dựa trên kinh nghiệm dân gian.
Do đó, các chuyên gia lưu ý, người đang bị cảm mạo (sốt cao, ra nhiều mồ hôi, khát nước, sợ nóng) không nên dùng do mùi tàu có tính ấm.
Phụ nữ mang thai, người có cơ địa dị ứng với thảo dược cần thận trọng, nên hỏi ý kiến thầy thuốc trước khi sử dụng với mục đích hỗ trợ điều trị. Đặc biệt loại rau gia vị này chỉ nên dùng với liều lượng vừa phải, không thay thế thuốc điều trị khi có bệnh lý rõ ràng.
