Trong các lớp học về tư duy, giảng viên thường đưa ra những câu hỏi không nhằm kiểm tra kiến thức mà để quan sát cách sinh viên tiếp cận vấn đề. Mới đây, trên các diễn đàn sinh viên tại Trung Quốc lan truyền câu chuyện thú vị được cho là xảy ra trong một tiết học về kỹ năng tư duy ở một trường đại học.
Theo đó, trước giờ nghỉ giải lao, vị giảng viên viết lên bảng một câu hỏi ngắn gọn: "Có một ly nước đầy tới miệng. Làm sao mang đi 100 mét mà không làm đổ một giọt?".
Ông yêu cầu cả lớp suy nghĩ trong thời gian nghỉ và sẽ cùng thảo luận khi quay lại.
Ngay sau khi giảng viên rời khỏi lớp, không khí lập tức trở nên sôi nổi. Nhiều sinh viên tụm lại trước bảng, mỗi người đưa ra một hướng giải quyết khác nhau.
Có người cho rằng muốn giữ mặt nước luôn ổn định thì phải thiết kế một hệ thống chống rung nhiều tầng tương tự công nghệ dùng trên máy quay phim. Một nhóm khác đề xuất chế tạo robot tự hành có khả năng tự cân bằng để hạn chế tối đa dao động khi di chuyển. Một số sinh viên ngành cơ khí còn lấy giấy bút ra tính toán gia tốc, quán tính và biên độ dao động của mặt nước nhằm tìm ra tốc độ di chuyển tối ưu.
Chỉ sau ít phút, chiếc bảng đen đã kín đặc công thức và hình vẽ. Không khí tranh luận sôi nổi chẳng khác nào một buổi bảo vệ đề tài nghiên cứu thu nhỏ.
Một câu đố vui đã làm khó bao nhiêu người (Ảnh minh họa)
Đúng lúc đó, bác lao công của trường đẩy xe dụng cụ vào lớp để lau bảng và dọn vệ sinh như thường lệ. Thấy cả nhóm sinh viên vẫn đang chăm chú bàn bạc, bác tò mò hỏi có chuyện gì.
Nghe các em đọc lại đề bài, bác chỉ mỉm cười rồi bình thản đáp: "Đi từ từ".
Cả lớp bỗng im lặng vài giây. Rồi gần như cùng lúc, nhiều sinh viên bật cười vì nhận ra mình đã suy nghĩ quá xa.
Đề bài chỉ yêu cầu mang chiếc cốc đi 100 mét mà không làm đổ nước, hoàn toàn không hề nói phải đi nhanh, chạy hay hoàn thành trong một khoảng thời gian nhất định. Chính việc vô thức mặc định rằng phải di chuyển thật nhanh đã khiến cả lớp tự thêm điều kiện vào bài toán rồi loay hoay tìm cách giải quyết.
Khi giảng viên quay lại lớp, nhiều sinh viên kể lại câu trả lời của bác lao công. Vị giảng viên cũng cười và cho biết đó chính là điều ông muốn cả lớp nhận ra.
Ông giải thích rằng trong tư duy giải quyết vấn đề, con người rất dễ tự bổ sung những giả định không tồn tại trong đề bài. Một khi xuất phát từ giả định sai, lời giải sẽ ngày càng phức tạp dù bản chất vấn đề có thể rất đơn giản.
Câu trả lời từ người lao công khiến nhiều sinh viên nhận ra mình đã vô thức tự đặt thêm điều kiện cho bài toán (Ảnh minh họa)
Sau khi câu chuyện được một sinh viên chia sẻ lên mạng xã hội, bài đăng nhanh chóng thu hút hàng triệu lượt xem. Nhiều cư dân mạng thích thú trước sự đối lập giữa những lời giải đầy tính công nghệ và đáp án giản dị của bác lao công.
Một tài khoản bình luận: "Không phải bài toán khó, mà là chúng ta tự làm nó khó".
Người khác viết: "Đây chính là khác biệt giữa người chỉ nhìn vào đề bài và người tự tưởng tượng thêm hàng loạt điều kiện".
Cũng có ý kiến cho rằng đây là ví dụ điển hình cho một dạng "tư duy quá mức" (overthinking), khi con người thường có xu hướng nghĩ mọi vấn đề đều phải có lời giải thật phức tạp mới xứng đáng.
Dù chỉ là một câu chuyện mang tính minh họa, tình huống này vẫn để lại một bài học thú vị. Trong học tập cũng như cuộc sống, không ít lần chúng ta tự giới hạn mình bằng những giả định chưa từng tồn tại. Đôi khi, trước khi cố gắng tìm một lời giải thật thông minh, điều cần làm đơn giản chỉ là đọc lại yêu cầu của vấn đề và tự hỏi: Liệu mình có đang tự làm mọi chuyện trở nên phức tạp hơn hay không?
