Mỗi đêm, anh N.V.H. (45 tuổi, Hà Nội) thường xuyên khiến vợ khó ngủ vì tiếng ngáy rất lớn. Ban đầu, gia đình nghĩ đây chỉ là thói quen khi ngủ, thậm chí còn cho rằng đó là biểu hiện ngủ sâu sau một ngày làm việc mệt mỏi.
Tuy nhiên, vợ anh lo lắng về những lần chồng đang ngáy bỗng im bặt trong vài chục giây, sau đó giật mình thở gấp, hổn hển như bị hụt hơi. Thấy tình trạng này lặp lại nhiều lần, chị động viên chồng đi khám. Kết quả kiểm tra cho thấy anh có dấu hiệu của hội chứng ngưng thở khi ngủ do tắc nghẽn (OSA) – bệnh lý thường bị bỏ qua nhưng có thể gây nhiều biến chứng nguy hiểm.
Theo TS.BS Phan Thanh Thủy - Viện Hô hấp, Bệnh viện Bạch Mai, không phải trường hợp ngáy ngủ nào cũng là bệnh lý, nhưng ngáy to kéo dài, ngắt quãng kèm những khoảng ngừng thở bất thường trong đêm là dấu hiệu cần lưu ý.
“Khi ngủ, các cơ vùng hầu họng giãn ra. Ở người mắc hội chứng ngưng thở khi ngủ, đường hô hấp trên vốn hẹp nên dễ bị xẹp xuống, khiến luồng khí bị cản trở hoặc tắc hoàn toàn dù cơ thể vẫn cố gắng hít thở” , bác sĩ phân tích.
Khi đường thở bị tắc, lượng oxy trong máu giảm, não bộ phải liên tục phát tín hiệu đánh thức cơ thể trong thời gian rất ngắn để mở lại đường thở. Quá trình này có thể xảy ra hàng chục, thậm chí hàng trăm lần mỗi đêm nhưng người bệnh thường không nhận biết.
Tiếng ngáy kéo dài, ngắt quãng có thể cảnh báo ngưng thở khi ngủ, tăng nguy cơ đột quỵ, suy tim (Ảnh minh họa)
Nguyên nhân thường gặp là thừa cân, béo phì, lớp mỡ vùng cổ làm hẹp đường thở. Ngoài ra, các yếu tố như amidan quá phát, lưỡi gà dài, hàm nhỏ, lệch vách ngăn mũi, tuổi cao, hút thuốc lá, uống nhiều rượu bia hoặc dùng thuốc an thần cũng làm tăng nguy cơ mắc bệnh.
Đừng bỏ qua những dấu hiệu bất thường trong đêm
Do bệnh chỉ xuất hiện khi ngủ nên người phát hiện đầu tiên thường là người nằm cạnh.
Dấu hiệu điển hình nhất là ngáy to, ngắt quãng. Người bệnh đang ngáy bỗng im bặt trong vài chục giây rồi giật mình thở gấp, thở hổn hển hoặc sặc để lấy lại hơi. Một số trường hợp còn vã mồ hôi nhiều hoặc tiểu đêm nhiều lần.
Ban ngày, hậu quả của một đêm ngủ không trọn vẹn sẽ bộc lộ rõ. Người bệnh thường thức dậy với cảm giác đau đầu, khô họng, luôn mệt mỏi dù đã ngủ đủ thời gian. Tình trạng buồn ngủ quá mức khiến họ có thể ngủ gật khi làm việc, họp hành hoặc đang lái xe.
Về lâu dài, tình trạng thiếu oxy kéo dài còn ảnh hưởng đến trí nhớ, khả năng tập trung, tâm trạng và chất lượng cuộc sống.
Theo TS.BS Phan Thanh Thủy, hội chứng ngưng thở khi ngủ không đơn thuần là một rối loạn giấc ngủ mà là yếu tố nguy cơ của nhiều bệnh lý nghiêm trọng.
Việc thiếu oxy lặp đi lặp lại khiến tim phải hoạt động quá sức, làm tăng nguy cơ tăng huyết áp, rối loạn nhịp tim, suy tim, nhồi máu cơ tim và đột tử. Nguy cơ đột quỵ có thể tăng từ 2 đến 4 lần, nguy cơ mắc đái tháo đường type 2 và rối loạn mỡ máu cũng cao hơn đáng kể.
Đặc biệt, những cơn buồn ngủ không kiểm soát còn làm tăng nguy cơ tai nạn giao thông, ảnh hưởng trực tiếp đến sự an toàn của người bệnh và cộng đồng.
Các chuyên gia khuyến cáo, nếu phát hiện người thân thường xuyên ngáy lớn, có những cơn ngừng thở khi ngủ, thở hổn hển sau khi im lặng bất thường hoặc buồn ngủ nhiều vào ban ngày, cần đưa đi khám chuyên khoa để được đánh giá và điều trị kịp thời.
