Làm du lịch ‘ngộ’ như CEO C2T: Doanh thu bán nông sản gấp 4 lần du lịch, dạy nông dân học tiếng Anh để tự dẫn tour

Anh Võ Văn Phong – CEO của công ty du lịch C2T từng đạt giải nhất cuộc thi “Dự án khởi nghiệp lần 4” ở năm 2018 do BSA tổ chức. Sau 7 năm, mô hình kinh doanh C2T đã thay đổi rất nhiều, nhưng có hai thứ không thay đổi là tinh thần sáng tạo dồi dào của CEO và mục tiêu cuối cùng luôn là công ty – người dân – môi trường tự nhiên đều có lợi.

“Vài năm gần đây người ta hay bảo ‘trong nguy có cơ’, nhưng tôi đã nghĩ vậy từ năm 2016 khi bắt đầu manh nha ý tưởng thành lập C2T. Lúc đó thông tin ‘Bến Tre là tỉnh hạn mặn nặng nhất miền Tây’ bắt đầu xuất hiện khá nhiều trên truyền thông.

Vậy làm du lịch là làm gì? Theo quan điểm của tôi, làm du lịch là tái tạo những gì đã mất, như văn hóa cộng đồng và thiên nhiên; hỗ trợ người dân có cuộc sống thịnh vượng ngay trên quê hương của mình.

Dù là DN xã hội nhỏ, nhưng C2T có ước mơ lớn: là bằng sức mình kết hợp với người dân địa phương và chính quyền nhằm bảo tồn - phát triển văn hóa bản địa, tạo công ăn việc làm ổn định cho tất cả người dân ở đồng bằng sông Cửu Long”, anh Võ Văn Phong chia sẻ về ý tưởng khởi nghiệp của bản thân.

Hiện tại, anh đã phần nào thực hiện được ước mơ của mình, cụ thể là với cộng đồng nông dân liên kết làm du lịch cùng C2T tại Bến Tre.

Covid-19 đã khiến mô hình kinh doanh của C2T thay đổi lớn lao

Nhiều người nghĩ rằng, văn hóa các tỉnh miền Tây thường na ná nhau, do tài nguyên thiên nhiên không khác nhau nhiều, tỉnh nào cũng có thế mạnh sông nước với kênh rạch chằng chịt, đất đai trù phú cùng trái cây trĩu quả và giải trí bằng ‘đờn ca tài tử’. Là người con miền Tây, cụ thể là tỉnh Bến Tre, doanh nhân sinh 1983 lại không nghĩ vậy. 

Bến Tre có những nét đặc trưng văn hóa riêng liên quan đến dừa mà không có tỉnh nào có. (Ảnh: C2T)

Thoạt trông thì có vẻ giống nhau, nhưng nếu soi kỹ từng chi tiết thì mỗi tỉnh ở miền Tây có những nét văn hóa khác biệt đặc sắc, như văn hóa gắn bó với cây dừa của người dân Bến Tre. Vậy nên, trong giai đoạn đầu thiết kế tour cho C2T, anh đã cho khách du lịch trải nghiệm những hoạt động - ẩm thực chỉ ‘xứ dừa’ Bến Tre mới có, chứ không làm kiểu ‘cưỡi ngựa xem hoa’ như thị trường lúc đó. 

C2T kết hợp với người dân địa phương ở Bến Tre, dẫn du khách đi bắt cá – hái bần để nấu canh cá; đi bắt ốc – luộc ốc, làm kẹo dừa, làm và đốt đuốc lá dừa. Theo đó, du khách có thể sống cuộc đời của một người dân Bến Tre kiểu ‘tự cung tự cấp’ trong 1 đến 2 ngày. Anh đã tận dụng tài nguyên bản địa để làm du lịch rất tài tình. 

“Trong những năm 2017, 2018 và 2019, tôi đã dựng lên kịch bản ‘nếu không ai đi tour nữa thì C2T và nông dân liên kết cùng mình sống bằng gì?’. Vậy nên, tôi đã đăng ký thêm hạng mục ‘kinh doanh nông sản – thực phẩm’ vào giấy phép kinh doanh. Khi Covid-19 bùng nổ, sự lo xa của tôi đã giúp mọi người sống sót.

Nhờ ngành nghề kinh doanh đăng ký sau, chúng tôi có giấy phép thông hành ngay cả trong giai đoạn cao trào của Covid-19. Nhờ vậy, nhân viên của C2T có thể đi giao hàng, hộ nông dân liên kết làm du lịch tập trung chăm bón nông sản để cung cấp cho khách hàng.

Lúc đó, chúng tôi có data khách đi du lịch, mà nhiều chuyên gia thường nói, ‘data là tiền’. Nên chúng tôi đã thiết kế sản phẩm mới để bán cho khách hàng cũ. Sau khi mọi chuyện bình thường trở lại, chúng tôi đã định vị lại sản phẩm và thiết kế thêm vài sản phẩm mới để bán cho khách hàng cũ. Ví dụ như tour đi xem đom đóm vào ban đêm”, CEO C2T hồi tưởng. 

Với anh, thì du lịch là phễu đầu vào còn nông sản là đầu ra. Sau khi du khách của C2T trải nghiệm cuộc sống miền Tây và thấy được cách mà bà con canh tác, họ thường sẽ trở thành khách hàng thân thiết trong tiêu thụ sản phẩm nông sản của bà con. Hiện nguồn thu từ bán nông sản trong chuỗi liên kết của C2T nhiều gấp 4 lần nguồn thu từ du lịch.

Tất nhiên, để xây dựng chuỗi liên kết này anh đã bỏ ra khá nhiều công sức. Anh phải đi phỏng vấn từng hộ nông dân để biết mong chờ và ưu tiên của từng người là gì. Có những nông dân giàu có với đất đai rộng lớn, họ không thiếu tiền và thứ họ muốn nhất chính là có thương hiệu riêng. Có những nông dân, C2T phải thuyết phục rằng, ‘nếu bác nuôi trồng không phân thuốc thì khi con cháu về chơi sẽ sống trong môi trường trong lành và ăn thức ăn sạch’.

C2T sẽ khuyến khích bà con nuôi trồng nông sản theo cung cách truyền thống hồi xưa, ít sử dụng phân thuốc; sau đó DN sẽ bảo đảm đầu ra giá tốt cho họ. Hiện nông sản mà C2T thay mặt bà con phân phối chưa làm theo tiêu chuẩn chất lượng gì như GlobalGap mà sẽ bảo đảm ‘an toàn thực phẩm’ bằng uy tín của DN.

Hiện người nông dân liên kết với C2T có 3 nguồn thu: từ homestay, từ nông sản bán tại vườn và C2T bao tiêu, từ tour du lịch mà họ tự bán.

“C2T cũng như du khách đến tham quan thường dạy tiếng Anh cho người nông dân và mọi người học tập khá hào hứng. Vì biết nói tiếng Anh là thêm tiền.

Một trái dừa bán tại vườn giá 10.000 đồng, nhưng nếu nông dân biết giới thiệu quy trình canh tác cây dừa bằng tiếng Việt hay tiếng Anh thì sẽ bán được 20.000 đồng, nếu biết chế biến thành món ăn và hướng dẫn khách làm cùng thì có thể bán giá 40.000 đồng. Ví dụ vậy”, anh Võ Văn Phong miêu tả cụ thể.

Ngoài ra, C2T còn thiết kế tour cho mỗi hộ nông dân để họ tự bán, nhằm tận dụng hết thế mạnh của mỗi người, tăng thu nhập. Ví dụ như khách ở homestay của bác Năm và bác Năm biết giăng câu – thả lưới, thì thiết kế cho bác Năm một tour dẫn khách đi thả lưới – câu cá, sau đó dùng chính thành quả lao động làm thức ăn cho cả gia đình lẫn du khách.

Theo anh thì mỗi người nông dân ở Bến Tre có một câu chuyện cuộc đời - làm người khác nhau và họ chắc chắn là người tự kể chuyện của mình hay nhất. Với du lịch cộng đồng, thì nông dân liên kết là 'diễn viên chính' chứ không phải là 'diễn viên quần chúng' hay chỉ là người qua đường, người lo hậu cần phía sau. 

Làm du lịch bền vững nên ưu tiên chất lượng thay vì số lượng

Cách đây gần chục năm, lúc mọi người vẫn còn bỡ ngỡ với tour trải nghiệm rất địa phương kiểu ‘bắt cá giăng câu’ thì anh đã triển khai rầm rộ ở Bến Tre. Bây giờ, khi nhiều DN đầu ngành vẫn đang loay hoay làm ESG, các công ty du lịch không biết bắt đầu cắt giảm carbon từ đâu, thì C2T đã hợp tác cùng với Viện Nghiên cứu Ứng dụng và Đổi mới sáng tạo doanh nghiệp 3AI để bán tour Net Zero ở Bến Tre.

Để giảm thải tác động xấu đến môi trường, Net Zero Tour Bến Tre sẽ ưu tiên sử dụng thuyền chèo tay hơn là thuyền máy, đi xe đạp hoặc đi bộ hơn là ô tô, sử dụng dụng cụ ăn uống bằng nguyên liệu tự nhiên thay vì nhựa…; và tổ chức trồng cây để bù carbon đã phát thải ra môi trường trong chuyến đi. Tour sẽ cố gắng chuyển hóa du khách trong nhận thức về bảo vệ môi trường và văn hóa bản địa Bến Tre.

Khi tham gia tour Net Zero, du khách được trao một cuốn passport Net Zero. Cuốn sổ này sẽ được du khách tự ghi chép lại những hoạt động mà họ được trải nghiệm trong suốt chuyến đi, giúp du khách kiểm soát được lượng carbon mà mình đã thải ra/đóng góp cho môi trường, họ đã lấy đi những gì - trả lại được những gì và nó sẽ tiếp tục sử dụng trong những lần tiếp theo khi về với 'xứ dừa'. 

C2T cũng làm rất khác trong các tour truyền thống như đi du thuyền trên sông. (Ảnh: C2T)

“Lúc mới làm du lịch, mỗi ngày chúng tôi tiếp tới 1.000 khách, nhưng bây giờ chỉ giới hạn 200 khách. Hơn nữa, trong khi tour đi miền Tây 2 ngày 1 đêm bán trên mạng giá khoảng 500 ngàn, thì tour chúng tôi có giá 5 triệu. Khách ít hơn nhưng doanh thu tăng. Khi bạn muốn làm du lịch để bảo tồn văn hóa và không gây hại đến môi trường, thì bạn không thể đón tiếp một lúc quá nhiều người”, CEO C2T khẳng định. 

Cùng những lý đã nêu ở phía trên, các sản phẩm du lịch của C2T phù hợp nhất với tệp khách hàng cao cấp, nên khách của C2T hay của tour Net Zero thường đến từ DN lớn, Việt Kiều, người nước ngoài và gia đình trung lưu trở lên. Với những Tập đoàn toàn cầu hoặc DN đầu ngành Việt Nam đang hướng tới xây dựng lộ trình ESG theo nhu cầu thị trường và cam kết của công ty mẹ hoặc của Nhà nước Việt Nam, thì chọn tour của C2T hay Net Zero rõ ràng có rất nhiều điểm cộng.

Ở khía cạnh khác, anh cho biết mình cũng đang có ý tưởng nhượng quyền mô hình kinh doanh của C2T đến các tỉnh thành khác ngoài Bến Tre, nhưng anh vẫn chưa thực hiện được vì việc xây dựng cơ sở vật chất hay đào tạo con người là không dễ.