Kinh tế tư nhân: "Không để nghị quyết mới đi vào vết xe cũ"

Chuyên gia kinh tế, TS. Nguyễn Đình Cung:

Trước những thay đổi lớn của thế giới và sức ép nội tại, mô hình tăng trưởng cũ của Việt Nam không còn phù hợp. Đây là thời điểm mang tính sống còn để tiến hành cải cách lần hai.

TS. Nguyễn Đình Cung.

Trong bối cảnh thực hiện các Nghị quyết như 68, 198 và đặc biệt là những chỉ đạo xuyên suốt của Tổng Bí thư, yêu cầu chuyển từ nhận thức sang hành động là cấp thiết. Tuy nhiên, cách thực hiện hiện nay vẫn mang tính mệnh lệnh hành chính, xuất phát từ yêu cầu của cán bộ quản lý chứ không phải từ nhu cầu của doanh nghiệp hay người dân.

Việc chuyển sang cơ chế hậu kiểm, được xem là xu thế quản lý hiện đại, đòi hỏi thay đổi toàn bộ từ tư duy, tổ chức đến năng lực giám sát. Hậu kiểm không thể chỉ dựa vào bộ máy Nhà nước, mà cần huy động cả xã hội, người tiêu dùng và báo chí cùng tham gia.

Nếu không quyết liệt thay đổi cách thức, không hướng vào người dân và doanh nghiệp, cải cách sẽ thất bại.

Ông Nguyễn Kim Hùng - Phó Chủ tịch Hiệp hội doanh nghiệp nhỏ và vừa Việt Nam, Chủ tịch HĐQT Kim Nam Group:

Cộng đồng doanh nghiệp nhỏ và vừa là đơn vị cung cấp dịch vụ cuối cùng cho người tiêu dùng trong xã hội. Nghị quyết 68 tạo ra luồng gió mới. Chúng tôi hy vọng với bước đột phá về thể chế, hội doanh nghiệp nhỏ và vừa có cần cơm đi câu chuyên nghiệp, hiệu quả hơn, có sản phẩm chất lượng dịch vụ tốt hơn, giá cả phù hợp hơn.

Ngoài ban hành thể chế, cần làm mạnh hơn nữa công tác truyền thông, không chỉ dừng lại ở tuyên truyền Nghị quyết 68 mà còn phổ biến kinh nghiệm thành công của doanh nghiệp nhỏ và vừa, để cộng đồng doanh nghiệp đi vào cao tốc kinh tế tư nhân như thế nào.

Ông Nguyễn Kim Hùng - Phó Chủ tịch Hiệp hội doanh nghiệp nhỏ và vừa Việt Nam, Chủ tịch HĐQT Kim Nam Group.

Bên cạnh Nghị quyết 68, chúng ta có thể xem xét ban hành 1 nghị quyết hay thể chế cụ thể cho doanh nghiệp nhỏ và vừa phát triển. Nếu đã mở cao tốc cần cho số đông đi vào, không chỉ là tập đoàn, doanh nghiệp lớn mà cần mở nghị quyết riêng biệt cho cộng đồng doanh nhỏ và vừa để họ được bảo vệ, được tạo động lực phát triển.

Chúng ta cần cụ thể hóa hơn nữa bằng nghị quyết, thể chế để chuyển được 5 triệu hộ kinh doanh cá thể sang doanh nghiệp phát triển bền vững.

Ông Đậu Anh Tuấn - Phó Tổng Thư ký VCCI:

VCCI vừa rà soát các văn bản pháp luật để có thể đề xuất Chính phủ cắt bỏ, bãi bỏ những quy định không hợp lí. Chúng tôi có một chương trình tham vấn cho hiệp hội doanh nghiệp, hộ kinh doanh về những vướng mắc, phiền hà cần tháo gỡ.

Theo tôi, Nghị quyết 68 là một quyết tâm chính trị, nên nó có lực chính trị. Đây là cơ hội vàng để tiến hành cải cách. Tuy nhiên, doanh nghiệp tư nhân phải chủ động đề xuất những điểm cần tháo gỡ, không phải ngồi chờ cơ quan quản lý rà soát, cắt bỏ.

Ông Đậu Anh Tuấn - Phó Tổng Thư ký VCCI.

Những sự hào hứng, hứng khởi có thể sẽ qua. Gốc rễ của môi trường kinh doanh là chính sách thực chất đi vào cuộc sống, không để xảy ra tình trạng đưa ra những nghị quyết mới đi vào vết xe cũ.

Các bộ ngành ban hành chính sách phải phục vụ cho doanh nghiệp, chính quyền địa phương đồng hành, hỗ trợ doanh nghiệp. Nên chăng mỗi bộ ngành đều sáng kiến, chương trình cắt giảm hoặc chương trình hành động tốt hơn cho doanh nghiệp.

Mỗi địa phương có thể tự hào có sáng kiến để thúc đẩy doanh nghiệp phát triển. Tôi hy vọng sau này có chính sách giao chỉ tiêu về phát triển kinh tế tư nhân cho địa phương. Mỗi bí thư, chủ tịch UBND tỉnh phải có mục tiêu kéo được nhiều doanh nghiệp, có được nhiều doanh nghiệp mới…

Một tinh thần giống như thói quen nhắc nhở mỗi sáng ngủ dậy ta có thể làm gì để doanh nghiệp tư nhân phát triển.

Ông Mai Sơn - Phó Cục trưởng Cục Thuế, Bộ Tài chính:

Trong những năm qua, hình thức thuế khoán được áp dụng như một giải pháp hỗ trợ, phù hợp với điều kiện quản lý và khả năng tuân thủ của hộ kinh doanh. Tuy nhiên, trong bối cảnh nền kinh tế ngày càng phát triển, yêu cầu về minh bạch, công bằng và hiện đại hóa quản lý ngày càng cao, hình thức khoán đã bộc lộ một số hạn chế, cũng như chưa đem lại động lực cần thiết để các hộ kinh doanh phát triển quy mô sản xuất kinh doanh.

Có thể nói, việc xóa bỏ hình thức thuế khoán là một bước ngoặt mang tính cách mạng trong quản lý thuế đối với hộ kinh doanh. Việc chuyển đổi từ hình thức khoán sang kê khai không chỉ là sự thay đổi về phương thức tính thuế, mà là sự chuyển đổi căn bản về tư duy quản lý, về cách thức cơ quan thuế đồng hành với người nộp thuế.

Ông Mai Sơn - Phó Cục trưởng Cục Thuế.

Việc xóa bỏ hình thức thuế khoán đối với hộ kinh doanh mang nhiều ý nghĩa quan trọng trong phát triển kinh tế tư nhân cũng như trong quản lý nhà nước.

Việc bỏ thuế khoán chuyển sang hình thức tự kê khai và nộp thuế theo doanh thu thực tế, giúp phản ánh đúng năng lực kinh doanh và đảm bảo nguyên tắc trong Luật Quản lý thuế “Người nộp thuế tự khai, tự nộp, tự chịu trách nhiệm”. Xóa bỏ thuế khoán góp phần hiện đại hóa hệ thống thuế và nâng cao hiệu quả quản lý. Đây là bước đi phù hợp với xu thế chuyển đổi số và quản lý thuế điện tử hiện nay.

Khi các hộ kinh doanh tự kê khai trên nền tảng số, cơ quan thuế có thể hỗ trợ tối đa thông qua các ứng dụng kê khai, nộp thuế điện tử đơn giản. Bên cạnh đó, việc này giúp chống gian lận, thất thu thuế hiệu quả hơn và tạo ra môi trường cạnh tranh lành mạnh giữa các thành phần kinh tế, bởi mọi hộ kinh doanh đều phải tuân thủ nghĩa vụ thuế trên cùng một phương thức minh bạch như nhau.

Trước đây, nhiều hộ kinh doanh quen với nộp thuế khoán nên chưa chú trọng việc ghi chép sổ sách và minh bạch doanh thu. Khi bỏ thuế khoán, hộ kinh doanh buộc phải thực hiện chế độ sổ sách kế toán, hóa đơn chứng từ như mô hình hộ kinh doanh theo phương pháp kê khai hay doanh nghiệp nhỏ, siêu nhỏ.

Ông Phan Đức Hiếu - Ủy viên Ủy ban Kinh tế Quốc hội:

Có thể bãi bỏ, cắt giảm nhiều điều kiện kinh doanh hơn so với yêu cầu. Nếu thực hiện đầy đủ tinh thần theo Nghị quyết 68 sẽ tạo ra một bước ngoặt phát triển lịch sử của kinh tế tư nhân.

Vấn đề là làm sao thực thi đầy đủ, hiệu quả các nội dung của nghị quyết. Bởi từ chủ trương của Đảng đến thể chế hóa và đưa vào cuộc sống là một quá trình rất khó, thậm chí khó hơn cả làm nghị quyết. Nếu không thể chế hóa được thì nghị quyết vẫn là nghị quyết.

Ông Phan Đức Hiếu - Ủy viên Ủy ban Kinh tế của Quốc hội.

Để thể chế hóa thì phải sửa luật, bãi bỏ luật và các nghị định, thông tư nên cần thời gian. Tuy nhiên, với sự quyết tâm của Chính phủ, của Quốc hội, trong vòng 11 ngày sau khi Nghị quyết 68 ra đời, Chính phủ đã trình dự thảo nghị quyết và Quốc hội đã ban hành Nghị quyết 198 về một số cơ chế, chính sách đặc biệt phát triển kinh tế tư nhân để thể chế hóa một số nội dung Nghị quyết 68.

Đây được coi là hành động pháp lý đầu tiên, mang tính cấp thiết để thực hiện Nghị quyết 68. Trong Nghị quyết 198 của Quốc hội nhiều nội dung có thể thực hiện ngay được, như miễn, giảm, thuế, đấu thầu, thanh tra, kiểm tra. Tuy nhiên, còn rất nhiều nội dung cần tiếp tục thực hiện để thể chế hóa.

Nghị quyết cũng đưa ra mốc thời gian Chính phủ phải làm, trong đó có pháp luật về đầu tư, kinh doanh phải ưu tiên thực hiện để tạo điều kiện thông thoáng cho doanh nghiệp.

Ví dụ, Nghị quyết 198 có yêu cầu chậm nhất ngày 31/12/2025, hoàn thành việc rà soát, loại bỏ những điều kiện kinh doanh không cần thiết, quy định chồng chéo, không phù hợp, cản trở sự phát triển của doanh nghiệp tư nhân; thực hiện giảm ít nhất 30% thời gian xử lý thủ tục hành chính, ít nhất 30% chi phí tuân thủ pháp luật, ít nhất 30% điều kiện kinh doanh và tiếp tục cắt giảm mạnh trong những năm tiếp theo. Tuy nhiên, Chính phủ hoàn toàn có thể cắt giảm thủ tục hành chính, điều kiện kinh doanh với tỷ lệ cao hơn, thậm chí có thể bãi bỏ hoàn toàn, hoặc cắt giảm đạt 60-70%.

Bà Bùi Thu Thủy - Phó Cục trưởng Cục phát triển doanh nghiệp tư nhân và kinh tế tập thể, Bộ Tài chính:

Nhiều chính sách trong Nghị quyết 68 không phải bây giờ mới đề cập mà từng được nêu trong quá trình nghiên cứu chính sách trong 20 năm qua. Tuy nhiên, chính sách chưa “chạm” với vấn đề của doanh nghiệp.

Chúng ta có nhiều luật, nghị quyết, quyết định về hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa, hỗ trợ đầu tư đặc biệt với doanh nghiệp muốn chuyển giao công nghệ. Chính sách đã có nhưng lờ nhờ, không tới được vấn đề doanh nghiệp mong muốn.

Bà Bùi Thu Thủy - Phó Cục trưởng Cục phát triển doanh nghiệp tư nhân và kinh tế tập thể.

Đến Nghị quyết 68, có sự quan tâm ở tầm cao nhất, tư tưởng trong bài phát biểu Tổng Bí thư Tô Lâm là kim chỉ nam, ban soạn thảo nội dung Nghị quyết 68 dám đề cập mạnh mẽ hơn. Ví dụ, nội dung làm rõ không hình sự hóa quan hệ kinh tế dù đã nhắc từ lâu rồi nhưng mấy chục năm chưa thực thi để đạt mức độ yên tâm cho kinh tế tư nhân.

Ngay khi Nghị quyết 68 thông qua, ban soạn thảo chuẩn bị dự thảo nghị quyết của Quốc hội, Chính phủ. Quốc hội ban hành Nghị quyết 198 trong 11 ngày. Trong 1 tuần, ban soạn thảo trình Chính phủ 2 nghị quyết để Chính phủ phân công đầu trách nhiệm từng cơ quan.

Quang cảnh tọa đàm.

Hiện nay, dự thảo Nghị quyết Chính phủ quy định rõ chính sách và thời hạn. Bộ ngành, địa phương trong quý 2/2025 ban hành kế hoạch triển khai. Trong khí thế hiện nay, tôi hy vọng cơ quan bộ ngành triển khai nhanh nhất. Địa phương bắt tay xây dựng kế hoạch hành động.

Các chính sách trong Nghị quyết 68 tương đối rõ, không bị khó hiểu khi triển khai. Chúng tôi kỳ vọng, tới tháng 6, tháng 7/2025 sẽ thể chế hóa nội dung và triển khai ở nửa cuối năm 2025.

Ông Phùng Công Sưởng - Tổng Biên tập Báo Tiền Phong:

Nghị quyết 68 ra đời đã tạo sự hứng khởi chưa từng thấy với khối doanh nghiệp nói riêng và người dân nói chung.

Ông Phùng Công Sưởng - Tổng Biên tập Báo Tiền Phong.

Nghị quyết 68 được đánh giá mang tính lịch sử, tạo ra bước ngoặt trong thời kỳ phát triển mới của đất nước, góp phần thay đổi nhận thức về kinh tế tư nhân. Trước đây, kinh tế tư nhân được xem là đối tượng quản lý, bây giờ chuyển thành đối tác đồng hành phát triển đất nước.

Ngay từ khi nghị quyết này hình thành, Báo Tiền Phong đã tổ chức nhiều tuyến bài tuyên truyền, trong đó có loạt bài “Cao tốc cho kinh tế tư nhân”. Loạt bài này cũng được ban Tuyên giáo và Dân vận T.Ư biểu dương trong giao ban báo chí gần đây.

Hôm nay, Báo Tiền Phong tổ chức tọa đàm “Mở cao tốc cho kinh tế tư nhân”, với kỳ vọng làm rõ hơn các động lực từ Nghị Quyết 68 của Đảng, Nghị quyết 198 của Quốc hội và các dự thảo liên quan của Chính phủ, Bộ Tài chính…