Kích thích từ trường xuyên sọ hết yếu liệt sau đột quỵ

BS.CKI Nguyễn Phương Trang, Khoa Thần kinh, Trung tâm Khoa học Thần kinh, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP HCM, cho biết ông Minh đến khám sau một tháng đột quỵ trong tình trạng yếu nửa người phải, khó giữ thăng bằng khi đứng lên ngồi xuống. Bàn tay phải giảm lực cầm nắm, thường làm rơi đồ vật, không thể sử dụng đũa như trước. Người bệnh nói chậm, phát âm chưa rõ, giao tiếp gặp nhiều khó khăn.

Sau khi đánh giá toàn diện chức năng thần kinh và khả năng phục hồi, bác sĩ chỉ định kết hợp kỹ thuật kích thích từ trường xuyên sọ (Transcranial Magnetic Stimulation - TMS) nhằm hỗ trợ phục hồi vận động.

Theo bác sĩ Trang, sau đột quỵ, một phần tế bào thần kinh đã bị tổn thương không thể tái sinh. Tuy nhiên, não bộ không hoàn toàn mất khả năng phục hồi, do các mạng lưới thần kinh còn lại vẫn có thể tái cấu trúc để bù đắp chức năng bị mất. Thông qua cơ chế tính mềm dẻo thần kinh, các nơron khỏe mạnh sẽ tăng cường kết nối, tạo các đường dẫn truyền mới, huy động những vùng não trước đây ít tham gia hoạt động để thay thế cho vùng não tổn thương.

Kích thích từ trường xuyên sọ là kỹ thuật không xâm lấn, sử dụng các xung từ trường cường độ cao đi xuyên qua hộp sọ, tác động chính xác vào những vùng não cần phục hồi sau đột quỵ. Các xung từ này tạo ra dòng điện thứ cấp trong mô não, kích thích hoạt động của tế bào thần kinh, tăng khả năng tái tạo các kết nối thần kinh. "Kỹ thuật này được xem như hình thức 'massage' não, từ trường tác động lên các vùng chức năng bị suy giảm sau đột quỵ, hỗ trợ não bộ tái tổ chức và phục hồi hiệu quả hơn", bác sĩ Trang nói.

Trước điều trị, bác sĩ đánh giá mức độ yếu liệt, xác định vùng não mục tiêu, điều chỉnh cường độ kích thích phù hợp. Trong quá trình thực hiện, người bệnh ngồi thư giãn, thiết bị được đặt lên vùng đầu tương ứng với khu vực não kiểm soát vận động. Mỗi buổi kéo dài khoảng 20-30 phút, không gây đau, không cần gây mê hay nhập viện.

Ông Minh được điều trị theo liệu trình 5 buổi mỗi tuần, kết hợp chương trình vật lý trị liệu, hoạt động trị liệu chuyên sâu. Sau khoảng một tháng, sức cơ tay chân cải thiện rõ rệt, khả năng giữ thăng bằng tốt hơn, ông có thể tự đi lại.

Bác sĩ Trang cho hay kích thích từ trường xuyên sọ có thể được áp dụng ở nhiều giai đoạn sau đột quỵ, song hiệu quả thường tốt nhất trong khoảng 3-6 tháng đầu sau đột quỵ. Đây là thời điểm não bộ diễn ra quá trình tái tổ chức mạnh mẽ nhất. Kết hợp kích thích từ trường xuyên sọ với vật lý trị liệu, hoạt động trị liệu, ngôn ngữ trị liệu trong giai đoạn này góp phần tối ưu hiệu quả phục hồi. Những người bệnh bị di chứng kéo dài nhiều tháng hoặc nhiều năm vẫn có thể được đánh giá để chỉ định điều trị nếu còn tiềm năng cải thiện chức năng.

Bác sĩ khuyến cáo sau đột quỵ, người bệnh nên bắt đầu phục hồi chức năng càng sớm càng tốt. Điều trị cần được cá thể hóa theo mức độ tổn thương não và tình trạng sức khỏe của từng người. Kỹ thuật kích thích từ trường xuyên sọ an toàn. Tuy nhiên, một số trường hợp cần cân nhắc hoặc chống chỉ định như người có máy tạo nhịp tim, máy khử rung tim cấy ghép, ốc tai điện tử hoặc các thiết bị kim loại đặc biệt trong hộp sọ.