Trưa 23/2, lò sản xuất phốt pho (phosphorus, công thức phân tử P4) của Công ty TNHH Phốt pho vàng Việt Nam (khu công nghiệp Tằng Loỏng, xã Tằng Loỏng, huyện Bảo Thắng cũ) nổ vỡ kép bồn tinh chế. Nước trong bồn cạn gây cháy phốt pho, hóa chất tràn xuống dưới gầm bồn tinh chế, nguy cơ ảnh hưởng môi trường xung quanh.
Tiến sĩ Khuất Quang Sơn, Đại học Phòng cháy Chữa cháy, Hà Nội, cho biết phosphorus vàng (thuộc nhóm chất pyrophoric) tự bốc cháy trong không khí ở 30-40 độ C, tỏa nhiệt rất mạnh. Khi cháy, nổ P4 sẽ phát tán vào không khí khói gồm các hạt oxide P4O10 siêu mịn, aerosol của phosphoric acid và có thể lẫn hạt P4 chưa cháy hết. Các chất này đều độc hại, gây kích ứng đường hô hấp, ảnh hưởng sức khỏe người phơi nhiễm.
"Cháy hóa chất độc này rất nguy hiểm cho cả con người, sinh vật và môi trường", tiến sĩ Sơn nói.
Hít phải khói, nạn nhân có thể bị kích ứng và bỏng hóa học đường hô hấp, cảm giác bỏng rát mũi - họng, ho dữ dội, đau ngực, khó thở. Nhiều trường hợp bị phù phổi, sau vài giờ có thể khó thở tăng dần, SpO₂ giảm, cực kỳ nguy hiểm. Phơi nhiễm ở nồng độ cao có thể gây suy hô hấp, tổn thương đa cơ quan.
Nếu tràn xuống hệ thống thu gom nước mưa hoặc nước thải, các chất này làm pH của nguồn nước giảm nhanh (pH < 5,6 làm đa số loài thủy sinh bị tổn thương). Nguồn nước giàu phosphorus có thể gây phú dưỡng, đe dọa hệ thủy sinh và chất lượng nước sinh hoạt", theo ông Sơn. Ngoài ra, tồn dư các sản phẩm cháy có thể lắng đọng xuống đất, làm thay đổi độ pH, ảnh hưởng sản xuất nông nghiệp và hệ sinh thái khu vực.
Bác sĩ Nguyễn Thái Ngọc Minh, Bệnh viện Bỏng Quốc gia Lê Hữu Trác (Hà Nội), cho rằng phốt pho là một trong những chất độc nguy hiểm nhất, nạn nhân có thể tử vong nhanh chóng khi tiếp xúc ở liều cao. Khí độc này tấn công trực tiếp vào hệ tim mạch, gây suy tim cấp tính với tỷ lệ tử vong cực kỳ cao. Hiện chưa có thuốc giải độc đặc hiệu.
Cột khói bốc lên sau vụ nổ lò sản xuất phốt pho ở Lào Cai. Ảnh: Nguyễn Quỳnh
Các bác sĩ khuyến cáo người dân ở xung quanh khu vực xảy ra sự cố nổ Tằng Loỏng, khi có biểu hiện buồn nôn, đau tức ngực, choáng váng, khó thở hoặc nhịp tim đập nhanh bất thường... cần đến cơ sở y tế ngay. Tự ý ở nhà theo dõi có thể đánh mất thời điểm vàng trong cấp cứu.
Tại các khu vực lân cận, theo hướng gió phát tán khói cháy phốt pho mang theo acid, có thể xảy ra nguy cơ ăn mòn kim loại, vật liệu và hư hại cây trồng.
Bác sĩ đề nghị cơ quan chức năng cảnh báo người dân biết các nguy cơ và tiến hành quan trắc môi trường xung quanh, theo hướng gió và sơ tán dân khi nồng độ chất độc vượt ngưỡng an toàn. Cần đảm bảo toàn diện về nguy cơ cháy, nổ, môi trường, nhất là nguy cơ phốt pho cháy lại.
